Mieszkańcy Piriatynia od pokoleń wierzyli w niezmienną wróżbę: gdy powietrze gęstniało od rześkiego aromatu dzikiej mięty, oznaczało to, że Maria odzyskuje swoją pełnię. Jeśli jednak na wargach błąkał się cierpki posmak leśnego miodu, należało przygotować się na spotkanie z przeznaczeniem — ból i miłość stąpały tu bowiem po tych samych ścieżkach, trzymając się mocno za ręce.
Maria nie przypominała ani mrocznej czarownicy, ani zgarbionej staruchy z ludowych podań. Jej młodość tętniła w spojrzeniu o barwie przedburzowego nieba, a dłonie zawsze pachniały wilgotną ziemią i świeżym naręczem ziół. Nazywano ją „widzącą” — tą, która potrafiła usłyszeć cichy szept wiatru w koronach drzew i rozpoznać niemy szloch ziemi uginającej się pod ciężarem ludzkich krzywd.
Pewnego wieczoru, gdy błękitne opary mgły zaczęły otulać próg jej starej chaty, zjawił się Stiepan. Mężczyzna z wielkiego miasta, owiany dymem kosztownego tytoniu i tą specyficzną pewnością siebie, która nagle rozsypała się w proch u stóp rozchwianych drzwi, za którymi panowała Maria.
— Powiadają, że potrafisz sprawić, by to, co utracone, powróciło — wykrztusił cicho, unikając jej wzroku. — Odeszła tydzień temu. Po prostu przestała kochać.
Maria uśmiechnęła się ledwie dostrzegalnie, nie przerywając mieszania ciemnego naparu w żeliwnym kotle.
— Chłód serca to nie śmierć, Stiepanie — odrzekła spokojnie. — To jej wolna wola, a ja nie mam prawa jej łamać.
— Zapłacę każdą cenę. Dam ci wszystko, o co poprosisz — wyszeptał, a w jego głosie zadźwięczała nuta rozpaczy.
Kobieta podeszła bliżej, a wraz z nią uderzyła w niego lodowata fala miętowej woni, niosąca ze sobą powiew arktycznego chłodu.
— W świecie magii cena jest zawsze jedna — wyszeptała mu prosto do ucha. — Oddasz cząstkę własnej duszy. Czy naprawdę chcesz stać się pustą skorupą dla kobiety, która nie darzy cię uczuciem?
Podała mu napój w prostej, glinianej czarce. Stiepan przygotował się na ból, halucynacje lub mrok, lecz zamiast tego na jego języku rozlała się lepka, przeszywająca gorycz leśnego miodu. Smak był ciężki i obezwładniający, a wraz z nim przyszło nagłe, bolesne zrozumienie.
W tym jednym łyku Stiepan przestał widzieć kobietę, za którą tęsknił. Zobaczył za to siebie — jej oczami. Dostrzegł własną żądzę posiadania, głuchotę na jej słowa i zachłanną potrzebę bycia absolutnym centrum jej świata. Moc Marii nie polegała na sprowadzaniu ludzi z powrotem; ona po prostu zdzierała maski, obnażając nagą prawdę.
— Czy tak wygląda miłość? — głos Marii rozbrzmiał w jego czaszce, jakby dobywał się z samego wnętrza ziemi. — Jest gorzka niczym niedojrzały miód. Pragniesz jej powrotu tylko po to, by móc dalej ją ranić?
Stiepan osunął się na kolana. Ściany chaty zniknęły, a on znalazł się pośrodku nocnego pola, gdzie trawy smagały go po twarzy, a nad głową wirowały leśne duchy. Maria stała nad nim, a jej włosy zdawały się żyć własnym życiem, lśniąc w mroku niczym sploty węży. W dłoniach trzymała pęk wysuszonej mięty.
— Mogę spętać was węzłem, którego nie rozetnie nawet śmierć — powiedziała — ale jej oczy na zawsze pozostaną martwe. Albo przyjmiesz tę gorycz na własne barki i pozwolisz jej odejść w wolności.
W tym ułamku sekundy Stiepan dostrzegł prawdziwe oblicze Marii: nie potężnej wiedźmy, lecz samotnej kobiety, która od wieków dźwigała ciężar cudzych namiętności i cierpienia. Poczuł jej dojmującą tęsknotę, tak samo ostrą jak zapach mięty pośród zimowej zamieci.
— Pozwól jej odejść — wydusił z siebie, a wraz z tymi słowami zniknął ucisk, który od dawna dusił jego serce.
Maria znieruchomiała, a jej palce ubrudzone sokiem ziół zadrżały. Przywykła do ludzkiej chciwości, błagań i łez wypływających z egoizmu. Ofiarność była rzadkim gościem na jej progu. Cała przestrzeń zawirowała, wypełniając się gęstą wonią mięty. Stiepan uniósł głowę i po raz pierwszy nie zobaczył w niej sługi ciemnych mocy, lecz kobietę — nieziemsko piękną i nieskończenie samotną w swej potędze.
— Oddałeś jej wolność — szepnęła, podchodząc tak blisko, że poczuł bijące od niej ciepło. — Twoje naczynie jest teraz puste. Czym pragniesz je wypełnić, wędrowcze?
Stiepan nie odpowiedział ani słowem. Musnął dłonią jej policzek — nie poczuł ani chłodu, ani żaru magii, jedynie miękkość ludzkiej skóry. W tej chwili rytuały przestały mieć znaczenie; krew zapłonęła czystą energią. Przyciągnął ją do siebie, a ich pocałunek stał się kwintesencją samego istnienia: lodowata świeżość mięty splotła się z przeszywającą goryczą leśnego miodu. To nie były czary, lecz spotkanie dwóch dusz zagubionych w cieniach rzeczywistości.
Tej nocy nad domem Marii w Piriatynie niebo zapłonęło fioletem i liliowym ogniem, a z głębi lasu niosły się pieśni, których nikt nie słyszał od wieków. O świcie chata była pusta. Na stole pozostała jedynie gliniana czarka z pojedynczą kroplą bursztynowego miodu. Pachniała nie goryczą, lecz letnim słońcem. Oznaczało to jedno: serce Stiepana zostało uzdrowione.