Kiedy siostra zadzwoniła do mnie w sobotę rano, stałem akurat w kuchni w starej koszulce, piłem już wystygłą kawę i myślałem tylko o jednym: jak przetrwać weekend bez kolejnej rodzinnej awantury.
— Andrzeju, pomożesz mi, co? Moja przyjaciółka, Marysia, ma nowy telewizor, a nikt nie potrafi go powiesić. To robota na jakieś czterdzieści minut. Wpadniesz?
Od tych słów wszystko się zaczęło.
Gdyby ktoś wtedy powiedział mi, że wrócę do domu z drżącymi rękami, z uczuciem jakiegoś lepkiego brudu w środku i z twardym postanowieniem, żeby więcej nie rozmawiać z własną siostrą, wzruszyłbym ramionami.
No cóż, telewizor i telewizor. Co tu właściwie mogło się wydarzyć.
Mam pięćdziesiąt cztery lata. Nie jestem bohaterem romansów, ani macho z seriali, a na pewno nie tym typem mężczyzny, na którego kobiety rzucają się przy pierwszym spotkaniu. Zwykły facet. Brzuch jest. Czasem boli mnie plecy. Okulary raz są na czole, raz szukam ich po całym mieszkaniu, mimo że są na czole. Moja żona, Lena, żartuje, że potrafię naprawić wszystko oprócz własnych nerwów. I to, niestety, jest stuprocentowa prawda.
Z siostrą, Świnką, ostatnie pół roku było napięte. Nawet nie napięte, a jak przewód pod napięciem: niby wisi spokojnie, ale dotkniesz – to cię kopnie. Pokłóciła się z moją żoną Leną na urodzinach mojej siostrzenicy. Do dziś tak naprawdę nie zrozumiałem, od czego się wszystko zaczęło. Czy chodziło o pieniądze, czy o jakiś stary wyrzut, który ciągnął się latami. Kobiety czasem potrafią pokłócić się z niczego tak, że potem pół roku powietrze w pokoju iskrzy.
Świnka po tym skandalu zachowywała się dziwnie. Dzwoniła do mnie oddzielnie, mówiła:
— Ty po prostu nie widzisz, jaka jesteś żona. Ona cię zdominowała.
— Wtedy jeszcze odparłem żartem:
— Świnka, nikt mnie nie zdominował. Po prostu jestem zmęczony słuchaniem cudzych kłótni.
— No, no — odpowiadała. — Potem zrozumiesz.
To jej „potem zrozumiesz” do dziś dzwoni mi w uszach.
Zapytałem:
— A sama Marysia nie może wezwać fachowca?
— Daj spokój, tych fachowców. To czekać pół dnia, to przyjdzie jakiś młody, który pierwszy raz w życiu widzi wiertarkę. Ty przecież masz smykałkę do takich rzeczy.
Właśnie na tej frazie powinieneś był się już zatrzymać. Kiedy krewni zaczynają szczególnie słodko chwalić twoje złote ręce, spodziewaj się podstępu. Ale ja, jak ostatni normalny człowiek, postanowiłem po prostu pomóc.
Lena tamtego dnia pojechała do swojej matki.
Powiedziałem jej już w przedpokoju:
— Wpadnę na godzinę do tej przyjaciółki Świnkii, powieszę telewizor i wracam.
Kiwnęła głową:
— Tylko nie dźwigaj nic ciężkiego. I zjedz coś gdzieś, bo wrócisz zły.
Właśnie za to kocham żonę – mówi prosto, bez dramatu. Mieliśmy z nią różne przejścia przez trzydzieści lat. I urazy, i milczenie, i kryzysy, kiedy wydawało się, że łatwiej się rozstać, niż znowu znaleźć wspólny język. Ale mamy pewną szczerość. Może nie piękną, nie kinową, ale prawdziwą.
Marysia mieszkała w nowym domu na drugim końcu miasta.
Winda grała jakąś głupią melodię, od której chciało się wysiąść już na trzecim piętrze i iść dalej pieszo. Na drzwiach wisiał wieniec z sztucznej lawendy, chociaż był listopad. Już dziwne.
Otworzyła prawie od razu.
— Andrzej? Och, wreszcie. Wejdź.
Marysia miała czterdzieści dziewięć lat, jak potem sama zresztą osobno doprecyzowała. Wyglądała dobrze, nie można jej tego odmówić. Nie młodniała w złym znaczeniu, ale starała się dbać o siebie. Włosy ułożone, świeży manicure, w domu miała na sobie nie szlafrok czy rozciągnięty T-shirt, a jakieś miękkie, beżowe sukienki, zbyt eleganckie jak na „jestem tu sama i czekam, aż mi powieszą telewizor”. Pachniała wanilią i czymś jeszcze cierpkim, jak pieprz.
— Zdejmij buty, dam ci kapcie.
— Nie trzeba, szybko załatwię.
— Jak chcesz — uśmiechnęła się. — Świnka mówiła, że jesteś naszym solidnym mężczyzną.
To „naszym” od razu zakuło mnie w uszy. Ale znowu nie przywiązałem do tego wagi.
W pokoju stał nowy telewizor w pudełku, uchwyt, paczka śrubek i kieliszek wina na stoliku. Jednostronny. Już zaczęty.
— Czekasz na gości? — zapytałem niepotrzebnie.
— Nie. A co?
— Nic. Tylko kieliszek.
— Ach, to dla dodania odwagi — zaśmiała się. — Boję się mężczyzn z narzędziami.
Uśmiechnąłem się lekko. Żart jak żart. Ale się spiąłem.
Kiedy rozpakowywałem uchwyt, Marysia kręciła się obok. Początkowo normalnie: podawała śruby, pytała, gdzie najlepiej powiesić, na jakim poziomie. Potem jakoś za blisko stanęła. Czujecie jej perfumy już nie w tle, ale prosto w twarz. Potem pochyliła się po pilota, chociaż pilot leżał tak, że bez żadnych pochyleń można go było wziąć. Potem położyła mi rękę na ramieniu.
— Andrzej, w ogóle się nie zmieniłeś.
Odwróciłem głowę:
— W jakim sensie?
— No… dojrzałyś w międzyczasie, oczywiście. Ale taki sam spokojny. Świnka pokazywała wasze zdjęcia.
— A. Rozumiem.
Odwróciłem się na krok do ściany, przymierzając poziom. I wtedy nagle bardzo jasno zrozumiałem: nie przesadzam. To nie moja fantazja. Ktoś naprawdę próbuje mnie… no, jak to ująć… nie tyle uwodzić, co po prostu przytulić bez zaproszenia.
Stało się to nieprzyjemne. Nie pochlebne, nie śmieszne. Nieprzyjemne.
Bo kiedy jesteś dorosłym facetem, żonatym, przyjechałeś w interesach, a ktoś zaczyna sprawdzać twoją wytrzymałość, nie czujesz się jak mężczyzna marzeń, ale jak człowiek, którego z jakiegoś powodu wciąga się w cudzą grę.
— Marysiu — powiedziałem jak najspokojniej — pozwól, że szybko skończę i pojadę.
— Gdzie tak się spieszysz? — usiadła na kanapie, podkurczając nogi. — Herbatę, kawę, coś mocniejszego?
— Nic nie potrzebuję.
— Żona zruga?
Powiedziała to z uśmiechem, ale jakoś z naciskiem.
— Nie. Po prostu czekają na mnie w domu.
Zamilkła na kilka sekund, potem zachichotała:
— Szczęśliwy jesteś człowieku. Czekają na ciebie.
I tu właśnie powinienem był, rozsądnie rzecz biorąc, skończyć, zebrać narzędzia i wyjść. Ale telewizor wisiał już do połowy, postanowiłem dokończyć. Zawsze moja wada: jeśli zacząłem, muszę dokończyć, nawet jeśli wokół już pachnie nie tylko wanilią, ale i nieszczęściem.
Marysia wstała, podeszła znowu blisko i powiedziała prawie szeptem:
— A Świnka ma rację. Jesteś bardzo porządny.
— W jakim sensie ma rację?
— Tak sobie… dużo o tobie opowiadała.
Przyjrzałem jej się uważniej. Bo uśmiechała się nie jak osoba, która flirtuje spontanicznie. Miała twarz osoby, która wykonuje wcześniej uzgodniony scenariusz.
— Co konkretnie opowiadała? — zapytałem.
— Że żyjesz już od dawna jak z przyzwyczajenia. Że z żoną już wszystko… no, cicho. Bez ognia.
Nawet ręce mi zastygły.
— To ona ci powiedziała?
— No… jesteśmy przecież przyjaciółkami. Ona się o ciebie martwi.
Powoli położyłem wkrętarkę na podłodze.
— Posłuchaj. To, co mam z żoną, was obie w ogóle nie dotyczy.
Marysia usiadła z powrotem, ale nie odwróciła wzroku.
— A jeśli dotyczy? Jeśli ktoś po prostu chce, żebyś wreszcie przypomniał sobie, że jesteś żywym mężczyzną?
W tym momencie poczułem się naprawdę obrzydliwie. Nawet nie przez nią. Przez Świnkę. Przez to tanie, jakieś nastoletnie przedstawienie. Rodzona siostra przez pół roku żywiła urazę do mojej żony i postanowiła co? Udowodnić, że jestem słaby? Podsunąć mi przyjaciółkę? Zrobić test wierności, jak w tanim programie?
Nawet początkowo nie uwierzyłem. Tak bardzo to było głupie i podłe jednocześnie.
— Co się właściwie teraz dzieje? — zapytałem.
Marysia wzruszyła ramionami, ale jej uśmiech już zadrżał.
— Andrzej, nic wielkiego. Jesteś dorosłym człowiekiem. Jestem dorosłą kobietą. Po prostu siedzimy, rozmawiamy.
— Nie. Nie po prostu. Zostałem tu wezwany, żeby powiesić telewizor. A nie to wszystko.
— A co to „to wszystko”? — jej głos stał się ostrzejszy. — Ktoś cię na siłę trzyma? Jesteś jak jakiś święty.
Spojrzałem na nią:
— Nie jestem święty. Po prostu nie chcę, żeby mnie zaczepiano.
Pewnie z zewnątrz to brzmiało prawie śmiesznie. Facet po pięćdziesiątce stoi z poziomnicą i mówi kobiecie: „Nie chcę, żeby mnie zaczepiano”. Zwykle przecież jest tak? Jeśli kobieta okazuje zainteresowanie, mężczyzna powinien się cieszyć, albo przynajmniej czuć się zaszczycony. A ja w tym momencie czułem tylko złość i wstyd. Jakbym został moralnie rozebrany bez pytania i zaczęto dyskutować, czy dam radę, czy nie.
Marysia gwałtownie wstała:
— Daj spokój. Można pomyśleć, że ci to obrzydliwe.
— Tak — powiedziałem. — Teraz jest obrzydliwe.
Zapadła cisza. W kuchni cyknęła lodówka. Za oknem ktoś trąbił na podwórku. W sąsiednim mieszkaniu zaszczekał pies. I na tym tle Marysia nagle zupełnie innym głosem, bez tęsknoty, bez gry, zmęczona powiedziała:
— Świnka mówiła, że jesteście na skraju rozwodu.
— Świnka dużo mówi.
— Mówiła, że żona cię nie docenia. I jeśli znajdziesz kogoś innego, będzie to tylko sprawiedliwe.
Zaśmiałem się. Szczerze. Nie dlatego, że było śmiesznie, ale dlatego, że czasem od absurdu można się tylko w ten sposób uratować.
— Sprawiedliwe? Boże. Ma pięćdziesiąt dwa lata, a żyje jakby w ósmej klasie. „Zabiorę ci męża”, „udowodnię ci coś”. Słyszycie siebie?
Marysia się zaczerwieniła. Po raz pierwszy zobaczyłem w niej nie pewną uwodzicielkę, ale zwykłą, zmęczoną kobietę, która też niepotrzebnie wplątała się nie tam, gdzie powinna.
— Myślisz, że mi jest łatwo? — powiedziała cicho. — Ja też nie jestem dziewczynką. I nie jestem idiotką. Po prostu…
Urwała.
— Po prostu co?
— Po prostu Świnka powiedziała, że jesteś nieszczęśliwy. Że potrzebujesz impulsu. Że od dawna żyjesz nie swoim życiem.
— A nie powiedziała, że sama od pół roku prawie ze mną nie rozmawia? Że jest obrażona, bo Lena nie chciała jej przeprosić za coś, czego nie zrobiła?
Marysia spuściła wzrok.
I wtedy, niespodziewanie dla siebie, zrozumiałem jedną rzecz: nie jestem zły na tę kobietę. Może jest samotna, może sama chciała poczuć się pożądana, może uwierzyła w czyjąś wersję wydarzeń. Nieprzyjemne, tak. Ale główny cios nie przyszedł od niej.
Przyszedł od siostry.
Od osoby, która wie, jak żyję. Która zna Lenę od trzydziestu lat. Która jadła u nas przy jednym stole, zostawiała u nas dzieci na weekendy, pożyczała pieniądze, płakała u mnie w kuchni po rozwodzie. I ta osoba postanowiła wykorzystać mnie jako kij w swojej kobiecej wojnie.
Do końca przykręciłem ostatnią śrubę w milczeniu. Włączyłem telewizor. Na ekranie od razu wyskoczyła zapowiedź jakiegoś kanału muzycznego, a z niego wesoło wrzeszczała piosenka o miłości. Nawet tutaj życie postanowiło zadrwić.
— Gotowe — powiedziałem.
Marysia stała przy oknie, obejmując się ramionami.
— Andrzej.
— Co?
— Przepraszam.
Kiwnąłem głową. Bez wielkoduszności, bez pięknych słów. Po prostu kiwnąłem.
— I ty wybacz, jeśli powiedziałem coś ostro.
— Tak normalnie — odpowiedziała i spróbowała się uśmiechnąć. — Telewizor wisi przynajmniej prosto?
Spojrzałem i powiedziałem:
— Prosto. Tutaj bez niespodzianek.
To był zły żart, ale nagle zadziałał. Marysia prychnęła, potem zaczęła się śmiać, potem dlaczegoś prawie się popłakała. Nie zagłębiałem się. Po prostu wziąłem kurtkę i poszedłem do przedpokoju.
Już przy drzwiach powiedziała:
— Świnka prosiła, żebyś potem do niej zadzwonił.
Odwróciłem się:
— Nie dzwoń.
— Myślisz, że jestem taka głupia?
Wzruszyłem ramionami:
— Dziś – nie myślę.
Na ulicy było wilgotno, ciemno i pachniało mokrym asfaltem. Usiadłem do samochodu i pięć minut po prostu siedziałem, nie uruchamiając silnika. Ręce faktycznie drżały. Nie od pokusy, nawet nie od adrenaliny. Od jakiegoś dziecięcego urazu. Dziwne przyznać się do tego w moim wieku, ale kiedy zdradza cię nie obca osoba, a własna, w środku coś jakby się osypuje.
Świnka zadzwoniła sama, kiedy już wyjechałem z podwórka.
Włączyłem tryb głośnomówiący.
— No i co? — zapytała zbyt radośnie. — Pomogłeś Marysi?
— Pomogłem.
— No i jak ona?
— Normalnie.
Pauza.
— I tyle?
— A co chcesz usłyszeć?
Zamilkła, potem sucho powiedziała:
— Nic. Po prostu pytam.
I tutaj po raz pierwszy w życiu powiedziałem siostrze to, co dawno powinienem był powiedzieć.
— Świnka, nie dzwoń do mnie więcej.
Po drugiej stronie cisza. Potem nerwowy śmiech:
— Zwariowałeś?
— Nie. Wręcz przeciwnie. Wreszcie doszedłem do siebie.
— Andrzej, z jakiego powodu teraz właściwie?
— Z powodu tego, że postanowiłaś mi zrobić podkładkę. Z powodu tego, że wtrąciłaś się do mojej rodziny. Z powodu tego, że chciałaś się zemścić na Lence przez mnie.
— Nikt ci się nie mścił! — od razu wybuchła. — Chciałam ci otworzyć oczy!
— Na co?
— Na to, jak żyjesz! Na to, że ona tobą kręci!
— Mną teraz próbowałaś kręcić ty.
Znowu cisza.
Słyszałem jej oddech. I nagle zrozumiałem: ona przecież nawet nie uważa, że zrobiła coś strasznego. Dla niej to intryga, kombinacja, prawie dobra usługa. Oto co było najstraszniejsze.
— Świnka — powiedziałem już spokojnie — mam żonę. Kocham ją. Nie zawsze jest łatwo, nie zawsze jest pięknie, ale to moja rodzina. I ty się tam więcej nie wtrącasz. W ogóle.
— Oczywiście — wycedziła. — Teraz ja jestem winna we wszystkim. Jak zawsze.
— Nie. Nie jak zawsze. Ale konkretnie teraz.
Rozłączyłem się. Nie z dumy. Po prostu zrozumiałem, że dalej będzie już tylko brudniej.
Do domu wróciłem późno. Lena otworzyła drzwi w ciepłym swetrze, z kucykiem na karku i z zapachem smażonej ziemniaków z kuchni. Zwykły wieczór. Zwykła kobieta. Moja.
— Co ty taki? — zapytała od razu. — Co się stało?
I tutaj zamilkłem. Bo można było milczeć. Powiedzieć: zmęczony, korki, nic szczególnego. Wielu tak robi. Szczególnie mężczyźni w moim wieku. Połykają, chowają, udają, że sami sobie poradzą.
A ja nagle zrozumiałem, że nie chcę ukrywać.
Usiadliśmy w kuchni. Za oknem deszcz stukał o parapet. Czasza czajnika szumiała. Od ziemniaków z koperkiem szedł taki domowy zapach, że poczułem gulę w gardle. I opowiedziałem wszystko. Bezpośrednio. Bez bohaterstwa. Bez upiększania. Opowiedziałem nawet o nieudanych momentach, kiedy było mi wstyd i było mi obrzydliwie.
Siedziałem i patrzyłem na swoje ręce. Na paznokciach jeszcze pozostał biały pył od ściany. I nagle poczułem się jednocześnie lżej i cięższe. Lżej – bo jestem w domu i już nie jestem sam w tej ohydnej historii. Cięższe – bo to wszystko naprawdę się wydarzyło.
Lena nalała mi herbaty i cicho powiedziała:
— Dziękuję, że opowiedziałeś.
Niby proste słowa. A one wtedy przeszyły mnie na wylot.
Nie „dlaczego pojechałeś”, nie „a może samemu ci się podobało”, nie „wszyscy faceci są tacy sami”. Po prostu: dziękuję, że opowiedziałeś.
Pewnie tak właśnie wygląda zaufanie. Nie w pięknych przysięgach. Ale w tym, że człowiek najpierw ci ufa, a potem dopiero złości się na okoliczności.
Następnego dnia Świnka napisała długą wiadomość. Że jestem niewdzięczny. Że Lena nastawiła mnie przeciwko niej. Że chciała dobrze. Że Marysia niby sama wszystko wymyśliła. Że jeszcze pożałuję. Że rodzina tak nie postępuje.
Przeczytałem, usunąłem i zablokowałem numer.
Od tego czasu minęło już kilka miesięcy. Siostra więcej się nie pojawiła. Przez wspólnych krewnych przekazywała, że „złamałem się pod wpływem żony”. Niech mówi, co chce. Wiesz, w wieku pięćdziesięciu czterech lat nagle bardzo jasno rozumiesz: nie każdy krewny to swój człowiek. I nie każda „troska” w ogóle dotyczy troski.
Tę sobotę zapamiętałem zbyt dobrze. I szczerze mówiąc, wolałbym, żeby to był tylko krzywo powieszony telewizor.
