— Wczuj się w moje położenie, Walerciu, przecież nie jesteś mi obca! — głos Tani, żony brata, płynął ze słuchawki miękki, skarżący się, z tą dobrze znaną nutą cierpiętnictwa, od której zawsze spinają mi się szczęki. — Ta dodatkowa robota jest mi potrzebna jak tlen. Sama wiesz: raty, rachunki, a Kolka znowu nie przelał alimentów. Normalnie człowiekowi chce się wyć.
Waleria ciężko westchnęła i przełożyła telefon do drugiej ręki. Na kuchence właśnie kipiał barszcz, w przedpokoju pies Barsik rozpracowywał zębami nowe buty, a jedyny dzień wolny niebezpiecznie zmieniał się w kolejną zmianę w prywatnym przedszkolu.
— Tania, ja chciałam się dziś po prostu wyspać… — próbowała protestować, choć już z góry wiedziała, że to walka bez sensu. Ten scenariusz znała aż za dobrze.
— Oj, daj spokój, Lero! — Tania natychmiast przeszła na raźniejszy ton. — Ilja i Sawwa są już duzi, mają po osiem lat, sami się sobą zajmą. Tylko coś im dać do jedzenia i włączyć bajki. Wieczorem od razu ich odbiorę, przysięgam! Ratuj mnie, kochana, za te soboty mam podwójną stawkę, choć trochę wyjdę z długów.
Waleria spojrzała na męża. Aleksiej półleżał przy stole z gazetą i ostentacyjnie nie reagował na rozmowę. Ale gdyby spróbowała odmówić, bez wątpienia przypomniałby o świętym „rodzinnym obowiązku” i o tym, jaka to biedna, zmęczona Tania.
— Dobrze — mruknęła Waleria, wyłączając palnik. — Przywieź ich. Tylko odbierz najpóźniej do siódmej, bo my z Aloszą też możemy mieć plany.
— Ty moje złoto, Walerciu! — zaszczebiotała Tania i rozłączyła się tak szybko, żeby Lera nie zdążyła zmienić zdania.
Pół godziny później mieszkanie eksplodowało chaosem. Bliźniacy wpadli jak huragan, a ich „samodzielna zabawa” okazała się prawdziwą katastrofą: jeden żądał telefonu, drugi darł się, że nie będzie jadł zupy, a kota zdążyli już przystroić kokardą córki Walerii.
Aleksiej przezornie ulotnił się „do garażu na wymianę opon” — wymówka tak ograna, że działała nawet latem. Z siostrzeńcami najchętniej kontaktował się tylko w progu, wręczając im czekoladę i znikając, zanim zdążyli wejść głębiej.
Do obiadu Walerii pękała głowa. Tania, wychodząc rano, wyglądała na przybitą: podkrążone oczy, rozczochrane włosy, tania kurtka. Narzekała na ciężką pracę w centrum dystrybucyjnym, gdzie nawet w soboty musi liczyć pudła. „Kurz wszędzie, nogi odpadają…” — mówiła, a Walerii ściskało się serce. W końcu Tania samotnie ciągnęła dwójkę dzieci, a były mąż dawno przepadł, zapominając zarówno o alimentach, jak i o ojcostwie.
I tak trwało już pół roku. Każda sobota, a czasem i niedziela, zamieniała mieszkanie Walerii w tor przeszkód. Działka, teatr, a nawet zwykłe popołudnie z książką stały się wspomnieniem.
Tamtego dnia wieczór od początku szedł źle. Była już ósma, a Tani wciąż nie było. Telefon milczał.
— Losza, dzwoń do niej — powiedziała Waleria, sadzając rozszalałych chłopców przed telewizorem z bajkami.
— Dzwoniłem — odburknął mąż, pachnąc nie tyle smarem, co piwem. — Może na magazynie nie ma zasięgu. Albo padła bateria. Zajeżdża się dziewczyna, biedna…
Tania zjawiła się dopiero o dziesiątej. Rozpalona, rozkojarzona, z dziwnym półuśmiechem, ale za to demonstracyjnie trzymała się za plecy.
— Plecy mi odpadają… Tyle tych pudeł nadźwigałam… Lero, dziękuję ci, naprawdę mnie ratujesz.
Pachniała czymś drogim i przyjemnym — mieszanką luksusowego szamponu i egzotycznego olejku.
— Zmieniłaś perfumy? — zapytała Waleria, pomagając ubrać śpiących chłopców.
Tania zamarła dosłownie na sekundę, błysk lęku pojawił się w jej oczach, ale zaraz się opanowała.
— Co ty! Na magazynie dziewczyny rozdawały próbki, psiknęłam tylko z ciekawości. Okropnie śmierdzi, prawda?
Kiedy drzwi za nimi się zamknęły, w Walerii pozostał nieprzyjemny niepokój. Ten zapach… To nie była żadna tania próbka. To był „Sandał i paczula”, dokładnie ten sam aromat, który pamiętała z salonu przy Leśnej, gdzie koleżanki z pracy wykupiły jej kiedyś certyfikat. Odepchnęła jednak od siebie te myśli. Przecież nie mogła podejrzewać własnej szwagierki, kobiety, która podobno ledwo wiązała koniec z końcem.
Tydzień minął pod znakiem pracy. Waleria była księgową, a sezon sprawozdań wyciskał z niej wszystko. Do piątku marzyła już tylko o śnie. Ale wieczorem Aleksiej rzucił mimochodem:
— Dzwoniła Tania. Prosi, żeby dzieci zostały na weekend z noclegiem. Ma nocną zmianę.
Waleria zamknęła oczy.
— Losza, nie dam rady. Trzeci dzień mam skoki ciśnienia, ledwo stoję.
— Przecież to rodzina! — obruszył się. — Ona pracuje, a ty nie możesz pomóc? Jesteś zdrowsza, własnych dzieci nie wychowujecie…
Nie miała siły się kłócić.
— Dobrze. Ale to ostatni raz. Koniec.
W sobotę wszystko wyglądało jak zwykle. Tania podrzuciła dzieci i zniknęła po kilku minutach, rzucając tylko przez ramię, że „brygadzista dziś szaleje”.
Koło południa Sawwę rozbolał ząb. Policzek spuchł mu tak, że aż skomlał z bólu.
— Losza, trzeba jechać do dentysty. To wygląda na ropień.
— W sobotę wszędzie pełno, daj mu tabletkę.
— Nie. Jedziemy prywatnie. Dzwoń do Tani, zapytaj o polisę.
Telefon Tani, rzecz jasna, był poza zasięgiem.
— Dobra, jedziemy prywatnie — zdecydowała Waleria.
Pojechali do centrum Jekaterynburga, do dobrej kliniki, gdzie sama się leczyła. Lekarz szybko opanował sytuację: usunął mleczny ząb, założył dren i rozpisał zalecenia. Sawwa, kiedy dostał zabawkowy samochodzik, niemal od razu zapomniał o łzach.
Wychodząc z kliniki, Waleria zwróciła uwagę na sąsiedni budynek — wielkie centrum odnowy „Biała Perła”. Na szyldzie widniały basen, sauny, spa… i właśnie stamtąd jakby znów płynął ten sam zapach, który tydzień wcześniej unosił się wokół Tani.
— Losza, poczekaj z chłopcami. Pięć minut, tylko zapytam o ceny masażu. Plecy mnie bolą.
— Tylko szybko.
Waleria weszła do środka, w chłód klimatyzacji i słodki aromat olejków. Za ladą uśmiechała się recepcjonistka.
— Dzień dobry, ma pani rezerwację?
— Nie, tylko chciałam zapytać o cennik.
Zza szklanej ścianki kawiarenki dobiegł ją dźwięczny śmiech. Waleria odruchowo spojrzała w tamtą stronę i stanęła jak wryta. Przy stoliku siedziały trzy kobiety w białych szlafrokach. Jedna miała ręcznik owinięty wokół głowy, w dłoni kolorowy koktajl, i opowiadała coś, aż zanosiła się śmiechem.
Waleria zrobiła kilka kroków bliżej. Kobieta odwróciła się — i to była Tania. Nie „zajechana”, nie „wyniszczona robotą”, tylko promienna po zabiegach, z nowym pierścionkiem na palcu.
— …No i mówię jej: „Oj, nie mogę, plecy bolą, takie ciężkie pudła!” A oni wierzą! Święta naiwność. Teraz każda sobota to dla mnie małe wakacje. A co? Samotna matka też musi się regenerować!
Przed oczami Walerii pociemniało. Wszystko runęło naraz. Miesiące poświęceń, litości, nieprzespanych nocy z jej siostrzeńcami — a Tania siedziała sobie z koleżankami i szydziła z jej dobroci.
— Dobrze się pani czuje? — zapytała recepcjonistka.
— Doskonale — rzuciła Waleria. — Naprawdę, znakomicie.
Wyszła na zewnątrz. Aleksiej spojrzał na nią pytająco.
— I co, ceny zwalają z nóg?
— Tak. Nas na to nie stać, Losza. To bardzo drogie miejsce.
Przez całą drogę do domu milczeli. W głowie Walerii pulsowała jedna myśl: powiedzieć Tani wszystko, raz na zawsze zamknąć ten rozdział. Ale umiała czekać. Zemsta najlepiej smakuje na zimno.
Wieczorem, gdy Tania znowu wróciła „z pracy” i jak zwykle zaczęła narzekać, Waleria miała już wszystko przygotowane: sklepowe pielmieni i sałatkę, bo na domowe popisy brakowało jej sił.
Dzwonek. Tania stanęła w progu, skrzywiła się i znów złapała za plecy.
— Ojej, zmiana była piekielna, nóg nie czuję. Lera, oni śpią? Wezmę ich po cichu.
— Wejdź. Napijemy się herbaty — zaprosiła ją Waleria lodowatym tonem.
— No… jeśli tylko łyczek…
Aleksiej też przyszedł do kuchni.
— Jak tam zmiana? Dużo cementu dziś nosiłaś?
— Strasznie. Szef to tyran — machnęła ręką Tania. — Wyobrażasz sobie? Worki, pudła, wszystko na mnie.
— A w „Białej Perle” była dziś promocja na algowe okłady. Nie słyszałaś? — zapytała spokojnie Waleria.
Tania zakrztusiła się herbatą i spojrzała na nią szeroko otwartymi oczami, pełnymi strachu i dezorientacji.
— Jaka Perła? Byłam na magazynie, Lera, o co ci chodzi…
— Ta sama, w której piłaś smoothie z koleżankami i świetnie się bawiłaś. Byłam obok, bo Sawwie leczyli ząb. Szlafrok bardzo ci pasował. O wiele bardziej niż rola umęczonej ofiary.
Cisza zawisła ciężko nad stołem. Aleksiej nerwowo przerzucał wzrok z jednej na drugą.
— Lera, może się pomyliłaś…
— Zamknij się, Losza — rzuciła, nawet na niego nie patrząc. — Niech Tania sama powie.
Przez chwilę Tania jeszcze walczyła z upokorzeniem, ale zaraz jej twarz się zmieniła. Zawstydzenie zniknęło, zostały bezczelność i pogarda.
— No i co z tego?! Mam prawo odpocząć! Sama ich utrzymuję! Pracuję, więc nie mogę się rozluźnić? Naprawdę szkoda ci, że raz w miesiącu zrobię coś dla siebie?
— Moim kosztem? — spytała Waleria z lodowatym spokojem. — Moim czasem, moim zdrowiem, moimi weekendami? Kłamałaś, Tania. Nazywałaś mnie „świętą naiwną”. Śmiałaś się ze mnie.
— To wasz obowiązek pomagać! Jesteśmy rodziną! Nie macie dzieci, więc wam się dobrze żyje! A ja mam ciężko!
— Ciężko leżeć na masażu? — zapytała Waleria.
Aleksiej powoli wstał od stołu i spojrzał na siostrę tak, jakby widział ją pierwszy raz.
— Brałaś ode mnie pieniądze na rachunki… W zeszłym miesiącu dałem ci czterdzieści tysięcy hrywien. Mówiłaś, że odetną prąd. Ty to wydałaś na salony?
— Nie twój interes! — wrzasnęła Tania. — Brat ma pomagać! A Lera to w ogóle co? Posiedziała parę dni z dziećmi i już tragedia?
Waleria podniosła się z krzesła powoli, ale stanowczo.
— Wyjdź — powiedziała cicho. — Zabierz dzieci i wyjdź stąd. Natychmiast. Jest noc? Zamów taksówkę. Skoro miałaś pieniądze na spa, znajdziesz też na drogę.
Tania spojrzała na Aleksieja z niedowierzaniem.
— Losza, no powiedz jej coś!
On patrzył w okno.
— Zbieraj się, Tania — odezwał się wreszcie głucho. — Ona ma rację.
Wybuchł skandal. Płacz, oskarżenia, pretensje posypały się jedna po drugiej. Tania pakowała dzieci, przeklinała, groziła, że wszystkim opowie, jakimi są potworami. A jednak Waleria po raz pierwszy od wielu miesięcy czuła spokój.
Gdy drzwi wreszcie się zatrzasnęły, w mieszkaniu zapanowała błoga cisza.
— Wybacz mi, Lera… — szepnął Aleksiej. — Nie wiedziałem…
— Wierzyłeś, bo jesteś dobrym człowiekiem. Teraz znasz prawdę. I to najważniejsze.
— Ani kopiejki więcej — powiedział twardo. — I z chłopcami tylko wtedy, gdy wszystko będzie ustalone. Niech sama sobie radzi.
Następnego ranka Waleria obudziła się w ciszy. W mieszkaniu było jasno, spokojnie, nikt nie wrzeszczał, nikt nie domagał się bajek. Aleksiej smażył jajecznicę z boczkiem — rzadki, prawie zapomniany obraz zwykłego wspólnego poranka.
— Jakie mamy dziś plany?
— Żadnych. Absolutnie żadnych! — uśmiechnęła się Waleria. — Może pojedziemy tylko we dwoje do parku? Albo do kina?
— Jedźmy na działkę. Zrobimy szaszłyki. A telefon wyłączę.
Tania oczywiście jeszcze próbowała grać na litości. Prosiła o pomoc przez wspólnych znajomych, wysyłała wiadomości, naciskała. Ale Waleria i Aleksiej pozostali niewzruszeni. Po miesiącu Tania musiała sama znaleźć dodatkową pracę — darmowa opiekunka i łatwy strumień pieniędzy właśnie się skończyły.
Ich relacje ochłodziły się do uprzejmego dystansu: pojedyncze SMS-y na święta, spotkania tylko na urodzinach. Do domu Walerii Tania już więcej nie weszła, a słowo „nie” stało się dla Walerii najważniejszym i najbardziej wyzwalającym słowem w życiu. Ocaliła nim nie tylko własne siły, lecz także szacunek do samej siebie.
Z czasem Waleria znów nauczyła się cieszyć ciszą, spokojem i niespodziewaną wolnością. A obok szyldu „Biała Perła” przechodziła już tylko z ironicznym uśmiechem, bo najlepszym klubem wellness okazało się życie bez cudzego egoizmu i kłamstw. I receptę na to szczęście wypisała sobie sama.