Kiedy w niedzielny poranek zadzwoniła do mnie babcia, jej głos był cichy, zmęczony i jakiś obcy.
Miała osiemdziesiąt siedem lat, a od kilku miesięcy szybko się męczyła i rzadko prowadziła dłuższe rozmowy telefoniczne. Zwykle pytała, czy dobrze się odżywiamy, jak radzą sobie dzieci i kiedy wreszcie znajdziemy czas, żeby ją odwiedzić.
Tym razem jednak od pierwszych słów poczułam, że stało się coś niedobrego.
W jej głosie kryło się napięcie, którego nie potrafiła ukryć.
— Kochanie, czy moglibyście dziś wieczorem wszyscy przyjechać do mnie? — zapytała.
— Dzisiaj? Babciu, co się stało?
Po drugiej stronie zapadła długa cisza. Słyszałam tylko jej ciężki, nierówny oddech. W końcu odezwała się niemal szeptem:
— Chciałabym, żebyśmy zjedli dziś razem ostatnią kolację w pełnym rodzinnym gronie.
Serce podeszło mi do gardła.
— Ostatnią? Co ty mówisz, babciu?
— Przez telefon niczego ci nie wyjaśnię — odpowiedziała spokojnie, choć głos jej drżał. — Proszę tylko, dopilnuj, żeby nikt się nie spóźnił. Przyjedźcie punktualnie o szóstej. I zabierzcie ze sobą dzieci.
Nie dała mi już dojść do słowa. Pożegnała się i odłożyła słuchawkę.
Od razu zadzwoniłam do mamy. Okazało się, że babcia wcześniej rozmawiała również z nią.
— Powiedziała mi dokładnie to samo — wyznała mama. Słyszałam, że płacze. — Pytałam, czy była u lekarza i czy usłyszała jakąś złą diagnozę. Nie chciała jednak niczego powiedzieć.
Później odezwała się ciocia Ewa. Ona także dostała takie samo zaproszenie. W ciągu niespełna godziny rodzinna grupa zaczęła wypełniać się pełnymi niepokoju wiadomościami.
„Może lekarz wykrył u niej coś poważnego”.
„Przecież ostatnio wyglądała na bardzo osłabioną”.
„Dlaczego wcześniej nam o niczym nie powiedziała?”
Mój brat zaproponował nawet, żeby skontaktować się z jej lekarzem. Wszyscy jednak wiedzieliśmy, że bez zgody babci nie wolno mu ujawnić nam żadnych informacji.
Aż do wieczora nie potrafiłam myśleć o niczym innym.
Nagle przypomniałam sobie kilka dziwnych sytuacji z ostatnich dni. Tydzień wcześniej babcia poprosiła mnie, żebym zabrała od niej stare rodzinne albumy ze zdjęciami, które przez dziesięciolecia przechowywała w szafie. Dwa dni temu podarowała sąsiadce ukochany wazon — ten sam, z którym nigdy wcześniej nie chciała się rozstać.
Wtedy uznałam to za zwyczajne drobiazgi.
Teraz wszystko wyglądało jak pożegnanie, którego nie potrafiła wypowiedzieć wprost.
Kwadrans przed szóstą byliśmy już przed jej domem. Samochody stały niemal wzdłuż całej ulicy. Wtedy zrozumiałam, że babcia zaprosiła znacznie więcej osób, niż sądziłam. Przyjechały ciocie, wujkowie, kuzyni, a nawet krewni mieszkający daleko, którzy zwykle pojawiali się wyłącznie podczas najważniejszych rodzinnych uroczystości.
Na twarzach wszystkich malował się ten sam lęk.
Kiedy drzwi się otworzyły i zobaczyłam babcię na progu, z całych sił powstrzymywałam łzy.
Miała na sobie swoją ulubioną elegancką czarną sukienkę w drobne białe kwiaty. Włosy starannie uczesała, a na nogach założyła czerwone pantofle, które wyjmowała z szafy tylko na wyjątkowe okazje. Jej oczy były spuchnięte i zaczerwienione.
Nie było wątpliwości, że płakała, zanim przyjechaliśmy.
Od razu ją objęłam.
— Babciu, dlaczego tak nas przestraszyłaś? Co powiedział ci lekarz?
Pogładziła mnie delikatnie po dłoni.
— Wszystko wam opowiem. Jeszcze nie teraz. Muszę poczekać na właściwą chwilę.
W salonie czekał już ogromny, odświętnie nakryty stół. Babcia przygotowała potrawy, które kochaliśmy od dzieciństwa: pachnącego pieczonego kurczaka, ziemniaki, słynną szarlotkę oraz jej zupę, której sekretnego przepisu przez całe życie nie zdradziła nikomu.
Wkrótce zauważyłam jednak coś, co natychmiast przykuło moją uwagę.
Na honorowym miejscu stały dwa krzesła.
Jedno było przeznaczone dla babci.
Drugie pozostawało puste.
— Babciu, kto ma tu usiąść? — zapytała mama.
Babcia zerknęła na zegar wiszący na ścianie.
— Niedługo sami się dowiecie.
Usiedliśmy przy stole, lecz prawie nikt nie miał apetytu. Napięcie było tak gęste, że w całym pokoju wyraźnie słychać było tykanie zegara.
W końcu wujek nie wytrzymał.
— Mamo, proszę, przestań nas dręczyć. Powiedz wprost: jesteś ciężko chora?
Dłoń babci zatrzymała się nad szklanką.
— Nie.
— To dlaczego powiedziałaś, że jemy razem po raz ostatni?
Powoli wypuściła powietrze.
— Ponieważ od jutra moje życie będzie zupełnie inne. A po dzisiejszym wieczorze nasza rodzina już nigdy nie będzie taka jak wcześniej.
Mama zakryła twarz dłońmi i wybuchnęła płaczem.
— Chcesz zamieszkać w domu opieki?
— Nie.
— Sprzedajesz ten dom?
— Na razie nie.
— Więc co się dzieje? Dokąd zamierzasz wyjechać?
W tej samej chwili ktoś zapukał do drzwi.
Babcia natychmiast podniosła się z krzesła. Zauważyłam, że palce drżą jej, gdy wygładzała materiał sukienki. Zanim jednak ruszyła do przedpokoju, odwróciła się jeszcze w naszą stronę.
— Proszę was tylko o jedno. Cokolwiek się za chwilę wydarzy i kogokolwiek zobaczycie, nie gniewajcie się na mnie od razu. Zbyt długo bałam się wam o wszystkim powiedzieć.