Gdy pierwsze roztopy rozmiękczyły górską drogę, Klara Wolska wyszła z domu z łopatą, kłębkiem sznurka i czterdziestoma trzema młodymi drzewkami owiniętymi w wilgotne płótno.
Wieś Cicha Dolina wciąż drzemała pod brudnymi resztkami śniegu. Dym z kominów kładł się nisko nad dachami, a strumień dopiero zaczynał znowu szemrać pod cienką skorupą lodu. Na północnym wzniesieniu, gdzie samotna chata Klary stała naprzeciw otwartych pól, wiatr nie umilkł ani na chwilę.
Przez całą zimę szarpał drzwi, wciskał się przez szczeliny w ścianach i trząsł dachem tak mocno, że gwoździe jęczały w deskach. Dwa razy zasypał ganek, przymroził uchwyt pompy do jej rękawicy i nocami napierał na okna z taką siłą, że Klara spała w butach. Nigdy nie miała pewności, czy o świcie szyby nadal będą na swoim miejscu.
Dlatego kiedy nadeszła wiosna, nie kupiła firanek. Nie pomalowała ganku. Nie posadziła kwiatów.
Posadziła drzewa.
Nie w równym rządku dla ozdoby i nie tuż przy domu, żeby dawały cień. Rozmieściła je szerokim, zakrzywionym pasem od północy i zachodu, dostatecznie daleko, by rozbiły wiatr, zanim ten dotrze do ścian, i wystarczająco blisko, by zatrzymały śnieg, zanim zasypie drzwi.
Świerki miały przetrwać najgorsze mrozy. Wierzby — uginać się, lecz nie łamać. Dereń miał zagęścić dolną część osłony. Kilka młodych topoli miało dorosnąć do wysokości, choć wszyscy mężczyźni w sklepie paszowym ostrzegali, że topole są zachłanne i robią wokół siebie bałagan.
— Dobrze — odpowiedziała Klara pani Bajer, kiedy starsza kobieta przestrzegła ją przed tymi drzewami. — Niech będą zachłanne. Na tym wzgórzu potrzebuję czegoś, co naprawdę chce żyć.
W południe dłonie Klary pokryły się pęcherzami.
O drugiej jej spódnica była czarna od błota.
O trzeciej na drodze zwolnił wóz.
— Patrzcie no! — zawołał Julek Kessler, wychylając się z kozła. Uśmiechał się tak szeroko, że mógłby zawstydzić wilka. — Wdowa Wolska buduje sobie armię patyków!
Obok niego zaśmiał się jego brat Marcel. Dwaj parobcy siedzący z tyłu klepnęli się po kolanach, jakby właśnie usłyszeli najlepszy dowcip w swoim życiu.
Klara wbiła łopatę w ziemię i nawet nie podniosła głowy.
— Może hoduje je do pracy — krzyknął Marcel. — Samotnej kobiecie przyda się każda pomoc, którą da się posadzić!
Śmiech rozlał się po drodze.
Łopata trafiła na kamień. Klara obkopała go ostrzem, podważyła, a potem odrzuciła na bok.
— Ona was słyszy — odezwał się ktoś cicho.
Ten głos sprawił, że Klara się zatrzymała.
Dopiero wtedy spojrzała w górę.
Eliasz Ward stał przy drodze, trzymając dłoń na szyi swojego konia. Był wysoki, ciemnowłosy i szeroki w ramionach w prosty, pozbawiony próżności sposób człowieka, który więcej pracuje, niż mówi. Pełnił funkcję zarządcy u Stefana Rudzkiego, najbogatszego hodowcy bydła w dolinie. Klara słyszała jednak, że przed laty uczył się geodezji i budowy mostów, zanim życie ściągnęło go z powrotem do rodzinnych stron.
Eliasz nie笑ał się.
To powinno było ją pocieszyć.
Nie pocieszyło.
Milczenie w chwili, gdy potrzebna jest odwaga, bywa tylko inną odmianą tchórzostwa.
Julek zauważył spojrzenie Eliasza i trącił go łokciem.
— No dalej, Ward. Zapytaj ją, czy te gałązki zatrzymają zamieć.
Eliasz zmarszczył brwi.
— Wystarczy.
Powiedział to cicho, ale mężczyźni usłyszeli. Zamilkli, choć nie ze wstydu. Ludzie tacy jak oni rozumieli ostrzeżenie tylko wtedy, gdy wypowiadał je inny mężczyzna.
Klara powoli się wyprostowała. Bolały ją plecy, kolana i coś głębszego, co przypominało o mokrej ziemi oraz dawnym żalu.
Eliasz podszedł kilka kroków.
— Co pani buduje? — zapytał.
— Pas ochronny.
Spojrzał na cienkie sadzonki, potem na puste pola ciągnące się na północ od chaty.
— Z tego?
— Na początek.
— Północny wiatr spada tu z grzbietu jak młot.
— Zauważyłam.
— Te drzewa są za małe.
— Urosną.
— Nie zdążą przed następną zimą.
— W takim razie im pomogę.
Julek znowu się roześmiał.
— Słyszeliście? Będzie pomagać drzewom rosnąć szybciej!
Klara odwróciła twarz w jego stronę.
— Nie. Pomogę im przetrwać. To dwie różne rzeczy. Pan może nie znać różnicy.
Na drodze zapadła cisza.
Uśmiech Marcela zgasł. Julek splunął w błoto, lecz tym razem nic nie powiedział.
Eliasz przyglądał się Klarze przez chwilę. W jego oczach pojawiło się coś przypominającego szacunek, ale szybko to ukrył.
— Jeden rząd nie wystarczy — powiedział.
— Wiem.
— Pomiędzy nimi trzeba położyć nisko gałęzie. Wiatr prześlizguje się pod młodymi pniami.
— Wiem.
— I nie wolno wiązać ich zbyt ciasno, bo korzenie nie będą się wzmacniać.
— Wiem.
Kącik jego ust drgnął.
— Czytała pani o tym?
Klara sięgnęła po kolejną sadzonkę.
— Zamarzałam przez to.
Uśmiech zniknął z jego twarzy.
Za Eliaszem parobcy zaczęli ruszać dalej. Stracili zainteresowanie, skoro wdowa nie zamierzała płakać, a on nie chciał się z niej naśmiewać dla ich rozrywki. Wóz potoczył się w stronę wsi, zabierając ze sobą śmiech.
Eliasz pozostał.
— Pomóc przy dołkach?
— Nie.
— To nie jałmużna.
— Nie powiedziałam, że nią jest.
— Więc dlaczego pani odmawia?