Ogłoszenie o wynajmie pokoju brzmiało intrygująco: „Do wynajęcia pokój. Bez psa, z babcią”. Agłaja spojrzała na męża, Nikitę. „Chcesz, byśmy obejrzeli? Może blisko twojej pracy?” – zapytała, wskazując na tekst.
„Bez psa to plus. Ale to ‘z babcią’ mnie niepokoi” – mruknął Nikita, zerkając na laptop. „No dobrze, sprawdźmy.”
Pokój mieścił się w zniszczonej, lecz przestronnej kamienicy z wysokimi sufitami i popękanymi parapetami. Do drzwi weszła starannie ubrana starsza pani, o prostych plecach, siwych lokach i przeszywającym spojrzeniu.
„Proszę, wchodźcie. Jestem Wiera Stiepanowna. Możecie się wprowadzić nawet dzisiaj. Ale od razu ostrzegam: cisza po dziewiątej, czajnik tylko do ósmej wieczorem, gorąca woda pod prysznicem wyłącznie w piątki. I proszę o kapcie domowe. Obce hałasy mnie nie interesują.”
„A jeśli będziemy chcieli coś ugotować?” – zapytała Agłaja niepewnym głosem.
„Według harmonogramu. Śniadania od siódmej do ósmej, obiady po trzeciej, kolacje do siódmej. Żadnych nocnych pierogów! I nie zamykajcie drzwi do łazienki, gdyby akurat była potrzebna pomoc.”
Nikita miał już zamiar się wycofać, ale Agłaja uśmiechnęła się i kiwnęła głową:
„Wszystko nam pasuje. Pokój jest dobry.”
I tak zamieszkali w domu Wiery Stiepanowny.
Na początku wszystko wydawało się niemal bajkowe. Rankami babcia słuchała Czajkowskiego, parzyła kakao i czytała na głos „Argumenty i fakty”. Stare fotografie w pozłacanych ramkach zdobiły korytarz: młoda Wiera w mundurze, Wiera na balu, Wiera z mężem w Afryce, Wiera z kotem Musią. Musia odeszła w 1999 roku, ale naczynia z wygrawerowanym napisem „Musi” wciąż stały na półce.
„Widzisz, jaka jest inteligentna? Jak z powieści” – szeptała Agłaja.
„Aha. Dzisiaj włączyłem suszarkę, a ona zapukała w ścianę i krzyknęła, że ‘burżuazyjny zgiełk’ przeszkadza jej oddychać.”
Stopniowo babcia zaostrzała zasady. Najpierw wywiesiła harmonogram korzystania z toalety, potem ogłosiła „dzień sanitarny” w środy, a następnie wprowadziła obowiązkowe wieczorne raporty: każdego wieczoru Nikita i Agłaja musieli pójść do Wiery Stiepanowny i opowiedzieć, jak minął im dzień.
„Mieszkacie w moim domu, muszę wiedzieć, czym oddychacie. Bezpieczeństwo jest najważniejsze!” – mówiła, uśmiechając się przez zaciśnięte zęby.
Nadszedł trzeci miesiąc, a Nikita wszczął „bunt”. Wchodząc do kuchni wpół do dziewiątej wieczorem, włączył czajnik i wyjął parówki.
„Co to za bezprawie?!” – wpadła babcia. „Przecież mówiłam: kolacja do siódmej!”
„Płacimy za mieszkanie, mamy swoje prawa!” – zaprotestował Nikita.
„Młody człowieku, mam umowę ustną, ale solidną. Kto nie szanuje, ten wylatuje!” – krzyknęła, rzucając w niego chochlą.
„Koniec, wychodzimy!” – oznajmił Nikita, zbierając swoje rzeczy.
Ale tej samej nocy wszystko się zmieniło.
„Popatrz” – Agłaja wskazała ogłoszenie na stronie: „Do wynajęcia pokój. Bez psa, z babcią”. To samo zdjęcie, ta sama starsza pani.
„To nasze mieszkanie?” – zdziwił się Nikita.
„Tak. Ogłoszenie właśnie zostało odświeżone.”
Rano zadzwonił do nich nieznany numer.
„Dzień dobry, interesuje mnie pokój u Wiery Stiepanowny. Czy już się wyprowadziliście? Jak wam się podobała babcia?” – zapytał głos.
Okazało się, że Wiera Stiepanowna wynajmowała pokój co trzy miesiące. Nowi lokatorzy płacili czynsz za pierwszy i ostatni miesiąc po 12 000 rubli każdy, a następnie byli „wyrzucani za naruszenie regulaminu”. Pieniądze nie były zwracane.
„To oszustwo!” – oburzył się Nikita. „Przecież płaciliśmy oficjalnie.”
„Oficjalnie? Ja przelewałam pieniądze na jej kartę z adnotacją ‘pomoc babci’” – zastanowiła się Agłaja. „Nie mamy umowy, po prostu mieszkaliśmy.”
Wieczorem wrócili do pokoju babci.
„Wiera Stiepanowna, wszystko zrozumieliśmy. To jest jakiś schemat? Zarabia pani na lokatorach?”
„Młodzi, sami wszystko zepsuliście. Po co włączać czajnik o ósmej wieczorem? Dlaczego podeszliście do kubka Musi? Ja proszę inteligentnie, a wy łamiecie zasady!”
„Nie mamy umowy, ale mamy potwierdzenia. Możemy pójść do sądu.”
„Sąd? Na babcię?” – wykrzyknęła, teatralnie wzdychając. „Nie macie sumienia!”
„Umiemy grać. Albo zwrócisz nam pieniądze, albo…”
„Albo?”
„Albo będziemy tu mieszkać naprawdę, z naszymi zasadami i czajnikiem, kiedy tylko zechcemy.”
Wiera Stiepanowna zamyśliła się. Po raz pierwszy ktoś nie odszedł z urazą, lecz pozostał, rzucając wyzwanie.
Od tego dnia zaczęło się dziwne życie: babcia organizowała „rewizje”, podglądała przez szparę, wyłączała prąd „na profilaktykę”, a Nikita z Agłają ustawili czasowy wyłącznik na czajniku, głośno śmiali się w łazience i urządzali minikoncerty na korytarzu.
„Kto kogo?” – szepnął Nikita, przynosząc do domu przenośną kolumnę.
Po miesiącu babcia ustąpiła.
„Młodzież, mam propozycję: mieszkanie jest komunalne, długi ciążą na mnie. Już mnie z administracji naciskają. Chcecie tu mieszkać – wykupcie udział, spłacicie dług.”
Agłaja i Nikita spojrzeli na siebie. Ceny były przerażające, ale mieszkanie znajdowało się w centrum, sufity miały prawie trzy metry, a metro było pięć minut drogi.
„A Musia?” – zapytała Agłaja.
„Musia błogosławi” – skinęła Wiera Stiepanowna, głaszcząc stare zdjęcie.
„Przecież mnie nie zostawicie?” – zapytała na pożegnanie. „Upiekę wam pierogów.”
„Tylko jeśli pozwoli pani zamykać drzwi do łazienki” – mrugnął Nikita.
Tak oto zyskali własne mieszkanie, a babcia stała się „do pomocy”. Pierogi wyszły pyszne, a czajnik gotował wodę nawet o trzeciej w nocy, bez groźby rzucenia chochlą.
Pół roku później ich życie weszło w spokojne koleiny. Pokój w kamienicy należał teraz do nich, a Wiera Stiepanowna, była właścicielka, stała się sąsiadką we własnej części mieszkania. Umowa precyzowała: kuchnia i łazienka do wspólnego użytku, porządek na zmianę, kapcie według uznania.
„To jej sposób, żeby powiedzieć ‘przepraszam’. Albo ‘ja wciąż tu jestem’” – uśmiechnął się Nikita. „A serniczki są wyborne.” Czasami wieczorami, gdy za oknem padał śnieg, a w kaloryferach głucho bulgotało ciepło, słyszeli, jak w mieszkaniu naprzeciwko stary patefon wygrywa „Sonatę Księżycową”. Wtedy Agłaja stawiała dwa czajniki – jeden dla siebie, drugi na parapecie, jakby dla kogoś niewidzialnego. A Nikita, przechodząc obok drzwi z tabliczką „Musia”, ledwie słyszalnie mówił:
„Dziękuję.”
