Adres akademika miała zapisany na starym, wytartym kawałku papieru. Przepisała go z ostatniego listu, który dostała trzy lata wcześniej.
Po wielu pytaniach, pomyłkach i przesiadkach dotarła na miejsce.
W portierni siedziała obca kobieta.
— Nie ma takiej osoby — powiedziała obojętnie. — Dawno się wyprowadziła.
— Ale dokąd? — spytała Maria. — Może ma pani nowy adres?
Portierka wzruszyła ramionami.
— Skąd mam wiedzieć? Ludzie tu przychodzą i odchodzą. Warszawa jest duża. Proszę szukać.
I Maria szukała.
Chodziła od pokoju do pokoju, od budynku do budynku, pytała na uczelni, ale w dziekanacie trafiła na zamknięte drzwi. Godziny przyjęć były tylko dwa razy w tygodniu. Na komisariacie policjant rozłożył ręce. Córka była dorosła. Jeśli nie chciała pisać do rodziny, miała do tego prawo.
Po pięciu dniach Maria wróciła do wsi.
Bez córki.
Bez krowy.
Bez pieniędzy.
I prawie bez nadziei.
Ale czekać nie przestała.
Lata płynęły jeden za drugim. Wieś pustoszała. Młodzi wyjeżdżali do Ełku, Olsztyna, Warszawy. Zostawali głównie starsi. Domy niszczały, płoty pochylały się coraz bardziej. Świetlicę zamknięto. Szkołę połączono z placówką w sąsiedniej gminie i dzieci zaczęto dowozić autobusem. Dawne gospodarstwo rolne rozpadło się. Sklep otwierano tylko kilka razy w tygodniu.
Maria żyła dalej.
Sadzała ziemniaki. Pieliła grządki. Paliła w piecu. I chodziła na przystanek.
Sąsiedzi dawno przestali ją przekonywać, żeby dała sobie spokój, ale Helena czasem jeszcze nie wytrzymywała.
— Marysiu — mówiła, wpadając po sól albo po prostu na herbatę — ty się kiedyś wykończysz tym czekaniem. Ewy nie ma. Może ona już nawet nie żyje…
Wtedy Helena milkła, ale Maria doskonale rozumiała, czego przyjaciółka nie odważyła się powiedzieć do końca.
— Żyje — odpowiadała spokojnie. — Matka takie rzeczy czuje. Moje serce by wiedziało.
— Dobrze, załóżmy, że żyje. Ale co z tego? Gdyby chciała, napisałaby. Przyjechałaby. Zadzwoniłaby. Teraz przecież są telefony.
Telefon rzeczywiście w końcu pojawił się i u Marii. Założono linię we wsi, a ona postawiła w domu stary czarny aparat z tarczą.
Od tej chwili czekała nie tylko na autobus.
Czekała też na dzwonek.
Telefon jednak milczał. Od czasu do czasu dzwoniła Helena, żeby zapytać, jak Maria się czuje.
W 2005 roku Maria poprosiła syna sąsiadów, który znał się na komputerach i internecie, żeby spróbował odnaleźć Ewę.
Chłopak długo siedział przed monitorem. Wpisywał imię, stare nazwisko, otwierał kolejne strony i porównywał znalezione informacje. W końcu trafił na kobietę o podobnych danych. Nazywała się Ewelina, miała zbliżone nazwisko, ale mieszkała w Gdańsku, a inne szczegóły się nie zgadzały.
— Może to ona? — zapytał ostrożnie.
Maria nachyliła się nad niewyraźnym zdjęciem kobiety w eleganckim garniturze. Zmrużyła oczy. Coś ukłuło ją pod sercem.
— Nie wiem — powiedziała cicho. — Trochę podobna. Ale nie wiem.
Chłopak wysłał wiadomość.
Odpowiedź przyszła szybko. Była krótka i chłodna:
„Pomyłka. Nie pochodzę z Mazur. Jestem warszawianką. Proszę więcej nie pisać”.
Na tym się skończyło.
Maria schowała wydruk do szuflady komody.
I nadal czekała.
Minęły kolejne lata.
Maria skończyła siedemdziesiąt pięć lat. Wciąż mieszkała w swoim starym domu. Sama rozpalała piec i próbowała zajmować się ogródkiem, choć z każdym miesiącem brakowało jej sił. Na przystanek nie chodziła już co sobotę. Bolały ją nogi, plecy prawie się nie prostowały, a droga wydawała się coraz dłuższa.
Mimo to raz w miesiącu wciąż tam szła.
Z przyzwyczajenia.
Z poczucia obowiązku.
Bo gdyby przestała, musiałaby przyznać przed samą sobą, że Ewa nie wróci.
A tego Maria nie umiała zrobić.
Pewnego zimowego wieczoru, na początku stycznia, siedziała przed telewizorem. Odbiornik był stary, ciężki, z wypukłym ekranem, ale jeszcze działał. Leciały wiadomości. Maria nie przepadała za nimi, jednak rzadko wyłączała telewizor. Lepiej było, kiedy w domu brzmiał czyjś głos. Cisza potrafiła przygniatać.
Prezenter mówił o jakiejś konferencji, o biznesie, o kobietach, które odniosły sukces, i o pomocy biedniejszym regionom.
— A teraz rozmowa z jedną z uczestniczek forum — zapowiedział. — Ewelina Wrońska, założycielka fundacji charytatywnej…
Maria podniosła głowę.
Na ekranie pojawiła się kobieta.
Piękna, zadbana, w drogim kostiumie, z perfekcyjnie ułożonymi włosami i starannym makijażem. Siedziała w jasnym studiu i spokojnym, pewnym głosem mówiła o odpowiedzialności społecznej. O wspieraniu dzieci. O tym, że sama pochodzi z prostej rodziny z prowincji i wszystko, co osiągnęła, zawdzięcza własnej pracy.
Kamera zrobiła zbliżenie.
Maria znieruchomiała.
Oczy.
Te oczy rozpoznałaby wszędzie. Wśród tysiąca twarzy. Wśród miliona.
Szare, dokładnie takie jak u ojca.
I mały pieprzyk nad lewą brwią, przypominający kropelkę.
To była Ewa.
— Ewuniu… — wyszeptała Maria. — Moja Ewuniu…
Podniosła się z taboretu, podeszła do telewizora i dotknęła palcami zimnego szkła.
Kobieta na ekranie uśmiechała się, opowiadając o dzieciństwie „w niewielkim mieście na północy kraju”. Mówiła, że „rodzice byli prostymi ludźmi, ale wcześnie odeszli” i że „od młodości musiała liczyć wyłącznie na siebie”.