— Mamo, przesadzasz, zaraz mnie całkiem zawstydzisz — roześmiała się Klaudia i pocałowała synka we włosy.
— A niektóre już szósty rok są małżeństwem i żadnego pożytku z tego nie ma — ciągnęła Waleria, wymownie spoglądając na Joannę. — Nawet nie wiadomo, czym się przez ten cały czas zajmują.
Nie wypowiedziała imienia synowej, lecz nikomu nie trzeba było tłumaczyć, o kim mówi.
— Pracuję jako księgowa w firmie budowlanej — przypomniała spokojnie Joanna. — Doskonale pani wie, gdzie i na jakim stanowisku pracuję.
— Czy praca jest w życiu najważniejsza? — natychmiast odbiła Waleria. — A kiedy będą dzieci? Czas płynie, Joasiu. Młodość nie trwa wiecznie.
Kamil niespokojnie poruszył się na krześle.
— Mamo, mamy własne plany — mruknął.
Na tym jednak zakończyła się jego próba obrony żony. Spuścił wzrok na talerz i całą postawą pokazał, że nie zamierza angażować się w dalszą rozmowę.
Uroczystość trwała. Goście składali życzenia, wznosili toasty, a kelnerzy przynosili kolejne dania.
Waleria zachowywała się jednak tak, jakby postanowiła zamienić każdy toast w następną uwagę wymierzoną w synową.
Z zachwytem opowiadała, jakie piękne stroje karnawałowe Klaudia własnoręcznie uszyła synom do przedszkola, po czym znacząco dodawała, że nie każda współczesna kobieta ma ręce stworzone do pracy.
Później wychwalała męża córki, który stale pomagał jej rodzicom, przyjeżdżał na każde wezwanie i nigdy nie zapominał o rodzinnych obowiązkach.
Przy tym za każdym razem patrzyła na Joannę tak, jakby to właśnie ona była uosobieniem wszystkich ludzkich wad.
— Mój Kamil powinien był mieć zupełnie inną żonę — powiedziała w pewnej chwili, pochylając się ku siedzącym obok krewnym. — Taką, która naprawdę rozumiałaby, jak wspaniałego mężczyznę dostała od losu.
Wypowiedziała te słowa niby półgłosem, lecz wystarczająco wyraźnie, by Joanna usłyszała każde z nich.
W piersi kobiety coś boleśnie się zacisnęło. Mimo to jej twarz pozostała spokojna.
Przez sześć lat Joanna nauczyła się ukrywać urazę. Wiedziała, że jeśli się rozpłacze, sprzeciwi albo podniesie głos, Waleria natychmiast nazwie ją histeryczką i będzie czerpała jeszcze większą satysfakcję z sytuacji.
— Mamo, może już wystarczy? — odezwał się cicho Kamil, pochylając się w stronę matki.
Waleria udała ogromne zdziwienie.
— Boże, synku, cóż ja takiego zrobiłam? Tylko powiedziałam, co myślę. Teraz już nawet odezwać się nie wolno?
Kamil ciężko westchnął i zamilkł.
Jego matka zaś z jeszcze większym zapałem zaczęła porównywać córkę z synową.
Z czasem także inni goście dostrzegli otwartą niechęć solenizantki. Niektórzy wymieniali zakłopotane spojrzenia, inni usiłowali kierować rozmowę na bezpieczniejsze tematy.
Nikt jednak nie odważył się otwarcie uciszyć Walerii. To był jej jubileusz, a ona nigdy nie należała do osób skłonnych ustępować.
Najbardziej denerwowało ją to, że Joanna konsekwentnie odmawiała udziału w prowokacjach.
Spokój synowej odbierał Walerii największą przyjemność — możliwość oglądania jej łez.
— Popatrzcie tylko, nasza Joasia znowu milczy! — zawołała głośno, przyciągając uwagę całego stołu. — Siedzi z miną, jakby ktoś siłą przyprowadził ją na tę uroczystość.
— Po prostu nie mam nic do dodania — odpowiedziała Joanna i upiła łyk wody.
Jej opanowanie sprawiło, że Waleria ostatecznie straciła cierpliwość.
Odsunęła kieliszek, wyprostowała plecy i omiotła wzrokiem wszystkich zebranych.
Gdy rozmowy stopniowo ucichły, a goście zaczęli oczekiwać kolejnego wystąpienia solenizantki, Waleria podniosła się z krzesła.
— Teraz chcę coś powiedzieć — oznajmiła.
Wszyscy spodziewali się podziękowań za życzenia albo następnego uroczystego toastu.
Waleria zamiast tego odwróciła się całkowicie w stronę Joanny.
Poczekała, aż w sali zapanuje zupełna cisza, po czym powiedziała głośno i wyraźnie:
— Mężowie od takich jak ty odchodzą bez najmniejszego żalu! I bardzo dobrze robią!
Te słowa uderzyły jak policzek.
W sali natychmiast zrobiło się cicho. Ktoś zamarł z widelcem uniesionym nad talerzem, ktoś inny przestał przeżuwać, a kilku gości nerwowo spojrzało na siebie.
Na twarzy Walerii pojawił się niemal triumfalny uśmiech.
Najwyraźniej oczekiwała, że synowa zblednie, rozpłacze się i ucieknie z restauracji pod spojrzeniami całej rodziny.
Stało się jednak coś zupełnie innego.
Joanna powoli wstała od stołu.
Ostrożnie odstawiła kieliszek na obrus, wyprostowała się i spojrzała teściowej prosto w oczy.
— To niezwykle ciekawe, pani Walerio — powiedziała cicho, lecz bardzo wyraźnie. — Szczególnie dziwnie słucha się wykładu o wierności małżeńskiej z ust właśnie pani.
Solenizantka wyraźnie drgnęła.
— Co ty sobie wyobrażasz? — oburzyła się. — Zapomniałaś, z kim rozmawiasz?
— Nie — odparła spokojnie Joanna. — Wprost przeciwnie. Zbyt długo o tym pamiętałam, dlatego milczałam. Ale chyba nadszedł czas, żeby opowiedzieć coś, co przez szacunek do waszej rodziny zachowywałam w tajemnicy.
— Jakie bzdury zamierzasz teraz wygadywać? — nerwowo roześmiała się Waleria.
Jej uśmiech nie wyglądał już jednak pewnie.
Joanna przez chwilę milczała.