Kiedy pierwsze roztopy rozmiękczyły górską drogę, wdowa przywiozła czterdzieści trzy młode drzewka — a tej zimy miały ocalić całą dolinę przed człowiekiem, który śmiał się z jej „bezużytecznych patyków”

Ale z wnętrza zakrzywionego pasa Klara czuła już różnicę.

W wietrzne popołudnia trawa przy chacie nie kładła się całkiem płasko. Kurz opadał wcześniej. Uchwyt pompy nie drżał tak gwałtownie. Lampka na ganku paliła się dłużej, zanim podmuchy ją dopadły.

To były drobne zwycięstwa.

Lecz zima składała się z drobnych porażek, więc Klara wiedziała, że nie wolno lekceważyć małych zwycięstw.

We wrześniu Stefan Rudzki przyjechał ponownie.

Tym razem na koniu, z Julkiem i Marcelem Kesslerami za plecami. Eliasza z nimi nie było.

Klara naprawiała zachodnie ogrodzenie. Pracowała dalej, aż Rudzki zsiadł z konia.

— Pani Wolska.

— Panie Rudzki.

Koń zarzucił łbem. Nie podobały mu się rzędy krzewów. Zwierzęta często rozumiały granice wcześniej niż ludzie.

— Słyszałem, że Ward panią odwiedza.

Klara owinęła drut wokół słupka i mocno go skręciła.

— A więc słuch nadal panu dopisuje.

Julek parsknął.

Rudzki go zignorował.

— Jest moim pracownikiem.

— Ja nie jestem.

— Nie. Jest pani wdową, przed którą trudna zima.

— Wiele rzeczy jest trudnych.

— Zwłaszcza gdy człowiek stawia im czoło sam.

Klara podniosła głowę.

— To groźba?

— Rada.

— Jaka jest między nimi różnica?

— Zależy od tego, czy ma pani dość rozsądku, by ją docenić.

Klara wstała.

Wiatr poruszał młodymi drzewami za jej plecami. Liście migotały srebrem i zielenią. Sadzonki nie były jeszcze wystarczająco wysokie. Nie były dostatecznie mocne. Ale żyły. I było ich wiele.

— Wysłuchałam pańskiej rady — powiedziała. — Może pan odejść.

Oczy Rudzkiego stwardniały.

— Uważa pani, że te sadzonki są fortecą?

— Nie.

— Że Ward zapewni pani bezpieczeństwo?

— Nie.

— Że upór utrzyma dach na miejscu?

Klara podeszła bliżej. Była tak blisko, że widziała cienkie zmarszczki w kącikach jego bladych oczu.

— Uważam, że się pan boi.

Julek zaśmiał się krótko, lecz umilkł, gdy Rudzki lekko odwrócił głowę.

— Proszę uważać.

— Nie. To pan przez tak długi czas mylił ostrożność z posłuszeństwem. Dlatego każde szczere słowo brzmi dla pana jak zagrożenie.

Szczęka Rudzkiego się zacisnęła.

Klara wskazała jego pola.

— Wyciął pan dawne pasy ochronne. Usunął wierzby rosnące przy odpływie. Do października wypasał północne pastwisko aż do gołej ziemi, bo każdy kawałek gruntu musiał coś zarobić. Teraz wiatr pędzi z pańskiej ziemi mocniej niż dawniej, a moje małe drzewa są jedynymi rzeczami, które mówią o tym prawdę.

Jego twarz znieruchomiała.

— Nic pani nie wie o prowadzeniu gospodarstwa.

— Wiem, co się dzieje, kiedy człowiek ogałaca ziemię i nazywa pustkę zyskiem.

— Pyskata kobieta — mruknął Marcel.

Klara spojrzała na niego.

— Nieproszony mężczyzna.

Dłoń Julka drgnęła przy wodzach.

Rudzki uśmiechnął się, lecz nie było w tym uśmiechu ciepła.

— Zima to rozstrzygnie.

— Tak — odpowiedziała Klara. — Tego właśnie się spodziewam.

Pierwsza prawdziwa burza przyszła wcześnie.

W drugim tygodniu listopada przez cały ranek padał deszcz, po południu zmienił się w deszcz ze śniegiem, a po zachodzie słońca zamarzł. O północy północny wiatr zerwał się z hukiem przypominającym pociąg, który nagle wyskoczył z torów.

Klara obudziła się, gdy chata zatrzęsła się w posadach.

Zapaliła lampę, wciągnęła wełniane pończochy, spódnicę, płaszcz i rękawiczki. W piecu pod popiołem wciąż tliło się czerwone serce. Dorzuciła szczapy i nasłuchiwała.

Wiatr uderzył.

Dach jęknął.

Śnieg zaszumiał po ścianach.

Jednak wycie przy północnym oknie było inne niż dawniej.

Niższe.

Załamane.

Nie zniknęło, ale zostało przerwane.

Klara wzięła latarnię i podeszła do drzwi. Kiedy je otworzyła, burza wdarła się do środka. Oparła ramię o drewno, przepchnęła się na ganek i uniosła lampę.

Najpierw widziała tylko biel.

Potem błyskawica rozświetliła chmury na niebiesko i przez krótką chwilę świat ukazał się w całości.

Pas ochronny działał.

Śnieg zatrzymał się na rzędach krzewów, zanim dotarł do chaty. Młode świerki uginały się, lecz nie pękały. Wierzby miotały się i prostowały. Luźno splecione gałęzie przy ziemi zebrały już niski, biały mur, który unosił wiatr nad gankiem, zamiast pozwolić mu uderzyć prosto w drzwi.

Klara roześmiała się.

Jej śmiech zabrzmiał dziko i bez tchu, a potem burza porwała go, zanim ktokolwiek mógłby go usłyszeć.

Wróciła do środka i zaryglowała drzwi.

O świcie droga zniknęła.

W południe dolina była ślepa.

Druga noc okazała się jeszcze gorsza.

Klara właśnie kończyła topić śnieg na wodę, gdy coś uderzyło w drzwi.

Nie wiatr.

Pięść.

Zamarła.

Uderzenie powtórzyło się.

— Klaro!

Eliasz.

Podniosła zasuwę i otworzyła. Wpadł do środka, przynosząc na plecach pół burzy. Twarz miał zaczerwienioną od mrozu, rzęsy białe od lodu, jeden rękaw rozdarty, a przy skroni ciemną od krwi ranę.

Klara zatrzasnęła drzwi.

— Co się stało?

— Zawaliła się zachodnia stodoła Rudzkiego — wysapał. — Najpierw runął dach, potem ściana. Ludzie się rozbiegli.

— Usiądź.

— Nie ma czasu.

— Usiądź albo upadniesz. Wybieraj.

Usiadł.

Klara zdjęła mu rękawiczki. Palce były blade, ale się poruszały. Postawiła kawę na ogniu i przyniosła płótno do opatrzenia rany.

— Ilu ich było?