Kiedy pierwsze roztopy rozmiękczyły górską drogę, wdowa przywiozła czterdzieści trzy młode drzewka — a tej zimy miały ocalić całą dolinę przed człowiekiem, który śmiał się z jej „bezużytecznych patyków”

— „Na razie” to więcej, niż się spodziewałem.

Wiatr przeszedł przez pas ochronny.

Nie zniknął. Nigdy nie miał zniknąć. Ale się zmienił.

Przecisnął się przez igły świerków, przeczesał gałęzie wierzby, pochylił pędy derenia i dotarł do chaty, niosąc ze sobą mniej własnej siły niż wcześniej.

Klara słuchała.

Rok temu wiatr brzmiał jak groźba.

Teraz brzmiał jak praca.

A praca, jak zrozumiała, mogła z czasem stać się pewnego rodzaju obietnicą.

Tej zimy cała dolina zaczęła sadzić drzewa.

Nie wszyscy od razu. Duma ma głębsze korzenie niż świerk. Ale wystarczająco wielu.

Za szkołą pojawił się rząd wierzb. Przy dolnej drodze wyrosły pasy z gałęzi. Pani Holman posadziła derenie przy kurniku i udawała, że od początku był to jej pomysł. Julek Kessler posadził świerki wzdłuż zachodniej granicy swojego gospodarstwa i zagroził, że pobije każdego, kto nazwie je wykałaczkami.

Kiedy spadł pierwszy śnieg, ludzie patrzyli inaczej.

Nie tylko na niebo, lecz także na ziemię.

Na miejsca, gdzie wiatr biegł bez przeszkód.

Na miejsca, gdzie zbierał się śnieg.

Na miejsca, gdzie stała osłona.

A wysoko na północnym wzgórzu Klara Wolska stała na ganku, obserwując, jak młode drzewa ciemnieją na tle białego świata.

Tuż przed zmierzchem Eliasz wszedł na wzgórze. Na jednym ramieniu niósł worek mąki, a pod drugą ręką krzywo wyrośniętą małą sosnę.

Klara otworzyła drzwi.

— Co to jest?

— Drzewo.

— Zauważyłam.

— Na południową stronę.

— Od południa nie potrzebujemy osłony.

— Nie — odpowiedział. — Ale kiedyś może przydać ci się cień.

Klara spojrzała na sosnę, potem na Eliasza.

— Cień nie ratuje życia.

— Nie — powiedział. — Jest czymś, co przychodzi później.

Klara wzięła od niego drzewko.

Przez długą chwilę żadne z nich się nie odezwało.

Wtedy z drogi poniżej dobiegł jasny, rozbawiony głos chłopca:

— Pani Wol­ska! Tata mówi, że pani drzewa ocaliły pół doliny!

Klara odwróciła się i zobaczyła najmłodszego syna Julka, machającego do niej z sanek.

Uniósł rękę.

Chłopiec zawołał:

— Mówi, że wiosną posadzimy jeszcze więcej!

Eliasz oparł się o framugę.

— Co mu odpowiesz?

Klara spojrzała na pas ochronny.

Drzewa wciąż były młode. Niedoskonałe. Naznaczone burzą. A jednak trwały w szerokim, upartym łuku, zatrzymując północ.

Uśmiechnęła się.

— Powiedz ojcu — zawołała — żeby wykopał głębokie doły!

Chłopiec roześmiał się i zniknął na drodze.

Klara cofnęła się do ciepłej chaty. Eliasz wszedł za nią i zamknął drzwi.

Na zewnątrz zima nabierała oddechu.

W środku piec płonął równym ogniem.

A wokół małego domu na wzgórzu tak zwane bezużyteczne drzewa przyjęły pierwszy cios, ugięły się pod nim i wytrzymały.