Czas płynął boleśnie powoli.
Od Leona nie przychodziła żadna wiadomość.
Każdego ranka Zofia tłumaczyła sobie, że poczta z frontu jest zawodna.
Każdego wieczoru myślała o czymś innym:
A jeśli nie żyje?
Albo żyje, tylko postanowił o niej zapomnieć?
W połowie marca do porodu zostało już niewiele.
Pewnego wieczoru Zofia wróciła z pracy.
Maria otworzyła jej drzwi.
Twarz gospodyni była niezwykle napięta.
— Idź do swojego pokoju. I zachowaj spokój.
Na poddaszu czekało dwóch nieznajomych mężczyzn.
Obaj byli po cywilnemu.
Jednak po sposobie, w jaki siedzieli i obserwowali pomieszczenie, Zofia natychmiast zrozumiała, kim są.
Starszy, krępy mężczyzna o małych, wilgotnych oczach podniósł się z krzesła.
— Zofia Platona Sobolewska?
— Tak.
Pokazał legitymację.
— Kapitan Edmund Niewiadomski, bezpieczeństwo państwowe. Kontrwywiad. Proszę usiąść. Czeka nas poważna rozmowa.
Zofia powoli opadła na krzesło.
Dłoń położyła na brzuchu.
— Zna pani kapitana Leona Radomskiego?
— Tak. Był moim dowódcą.
— Byłym dowódcą — poprawił ją Niewiadomski. — Radomski został aresztowany.
W środku zrobiło jej się lodowato.
— Za co?
— Szpiegostwo. Działalność antypaństwową. Udział w grupie oficerskiej, która podobno przygotowywała przejście na stronę wroga.
Zofia zacisnęła palce na krawędzi stołu.
— To niemożliwe.
— Śledztwo uważa inaczej.
Drugi mężczyzna otworzył notes.
— Wiemy także o bliskiej relacji między panią a Radomskim. Wiemy również, że dziecko, którego pani oczekuje, jest jego.
— To nie ma żadnego znaczenia!
— To dopiero ustalimy — odpowiedział spokojnie Niewiadomski. — Proszę się przygotować.
Przesłuchania trwały kilka dni.
Te same pytania powtarzano wciąż od nowa.
Zofia za każdym razem odpowiadała tak samo.
Nie, nie wiedziała o żadnym spisku.
Nie, nie znała kontaktów Radomskiego z wrogiem.
Nie, nigdy nie mówił jej o zamiarze zdrady.
Nie, nikomu nie przekazywała informacji.
Śledczy wertował jej stare akta.
— Ojciec, Piotr Sobolewski, skazany w trzydziestym siódmym roku na podstawie artykułu o działalności przeciw państwu.
Przewrócił kartkę.
— Matka, Anna Sobolewska, skazana w tym samym czasie. Zmarła w obozie.
Podniósł wzrok.
— Rodzice wrogami ludu. Teraz nosi pani dziecko mężczyzny oskarżonego o zdradę. Ciekawa biografia.
— Jaka biografia?! — wybuchnęła Zofia.
— Być może świadomie pomagała pani Radomskiemu. Być może chciała pani zemścić się na państwie za rodziców?
— Przez trzy lata mściłam się na Niemcach! — krzyknęła. — Z karabinem w ręku! Mam ponad siedemdziesiąt potwierdzonych trafień! Dwie rany! Odznaczenie! Co jeszcze miałam udowodnić?
Niewiadomski wzruszył ramionami.
— Czasami wzorowa karta frontowa jest najlepszą przykrywką.
Śledztwo trwało ponad dwa miesiące.
Zofia urodziła w więziennym szpitalu, pod strażą.
Na świat przyszła dziewczynka.
Maleńka.
Słaba.
Ale żywa.
Zofia zdołała nadać jej imię Marianna.
Potem dziecko jej odebrano.
Nikt nie wyjaśnił, dokąd je zabrano.
Pytała.
Prosiła.
Błagała.
Nie otrzymała odpowiedzi.
Tydzień po porodzie odczytano jej wyrok.
Dziesięć lat obozu pracy.
Konfiskata majątku.
Pozbawienie praw.
Związek ze zdrajcą.
Ukrywanie działalności antypaństwowej.
Zofia spędziła pięć lat na dalekiej północy.
Mróz.
Rzadka obozowa zupa.
Ciężka praca.
Niekończące się kontrole.
Baraki, przez których szczeliny zimą wciskał się śnieg.
Przeżyła.
Może dlatego, że od dziecka wiedziała, jak długo można znosić ból.
Może dlatego, że w domu dziecka nauczyła się walczyć.
A może dlatego, że gdzieś głęboko w niej pozostało tylko jedno pragnienie.
Zobaczyć Mariannę.
Każdego wieczoru przed snem powtarzała imię córki.
Jak modlitwę.
Chociaż nigdy nie umiała się modlić.
W połowie lat pięćdziesiątych rozpoczęto ponowne badanie dawnych spraw.
Zofię zwolniono przedterminowo.
Sześć miesięcy później, po dziesiątkach gabinetów, podań i przesłuchań, otrzymała oficjalny dokument rehabilitacyjny.
O Radomskim udało się ustalić tylko jedno.
Rozstrzelano go w 1945 roku.
Niedługo po procesie.
O Mariannie nie było żadnej informacji.
Zofia wzięła małą, zniszczoną walizkę, w której mieściło się teraz całe jej życie, i wróciła do miasteczka, gdzie kiedyś mieszkała Maria.
Dom wciąż stał.
Tylko wyglądał jak miejsce należące do obcej osoby.
Pusty.
Cichy.
Pozbawiony życia.
Drzwi otworzyła jej nieznajoma kobieta.
— Górska? — powtórzyła pytanie Zofii. — Zmarła dwa lata temu. Serce. Krewni sprzedali dom.
W tamtej chwili Zofii wydało się, że zerwała się ostatnia nić łącząca ją z córką.
Ale się nie poddała.
Rozpoczęły się poszukiwania.
Domy dziecka.
Urzędy meldunkowe.
Archiwa.
Wydziały oświaty.
Zofia przemierzyła cały region.
Wydała na podróże ostatnie pieniądze.
Sypiała na ławkach dworcowych.
Jadła chleb i popijała go wrzątkiem.
Pod koniec jesieni dotarła do małego miasteczka.
Tam wreszcie dopisało jej szczęście.
Dyrektorka miejscowego domu dziecka, drobna starsza kobieta o nazwisku Chmielewska, długo oglądała dokument rehabilitacyjny.
Potem przez długi czas szukała czegoś w zakurzonym magazynku.
W końcu wyjęła szarą, zakurzoną teczkę.
— Marianna Sobolewska… Zobaczmy.