— W jakiej sprawie?
— W sprawie tego, dokąd chodzimy — odpowiedziała Zosia.
— Wszystkie te zajęcia po szkole? Weekendowe wyjazdy?
Obie skinęły głowami.
Zrobiłem krok od stołu.
— Odnalazłyście ich?
Hania spojrzała na mnie zdezorientowana.
— Swoją drugą rodzinę — wyjaśniłem.
Twarz Zosi wykrzywiła się z bólu.
— Tato, nie! To wcale nie o to chodziło!
— Odnalazłyście swoich krewnych?
— W porządku — powiedziałem zbyt szybko. — Nawet jeśli kogoś znalazłyście, pomogę wam. Naprawdę. Nigdy nie każę wam wybierać.
Hania przysunęła ku mnie biały ręcznik.
— Nie chodzi o ucieczkę od ciebie.
— Więc o co?
— Rozwiń go — poprosiła Zosia.
Rozłożyłem ręcznik.
— Mówię poważnie.
Z jego fałd wypadło coś na stół.
Trzy bilety lotnicze.
Wszystkie prowadziły w to samo miejsce.
— Nie — wyszeptałem.
— Wylatujemy za trzy dni — powiedziała Hania.
— Tam nie wracaliśmy od osiemnastu lat.
— Wiemy — odpowiedziała Zosia.
— Przez te wszystkie lata opiekowałyśmy się dziećmi innych ludzi, pomagałyśmy w nauce i wyprowadzałyśmy psy. Kiedy byłyśmy starsze, zaczęłyśmy pracować w weekendy — wyjaśniła Hania. — Odkładałyśmy każdego zarobionego dolara.
— Na to? — zapytałem.
— Dla ciebie — powiedziała Zosia.
Pokręciłem głową.
— Nie dam rady wrócić na tę plażę.
— Odłożyłyśmy wszystko, co mogłyśmy.
— Możecie — odparła Hania. — Bo pojedziemy tam razem.
Przysunęła do siebie różowy ręcznik.
— To jeszcze nie wszystko.
Chciałem odmówić, zanim cały pokój, a razem z nim moje życie, rozpadnie się na kawałki.
Ale córki patrzyły na mnie, a przez osiemnaście lat uczyłem je, żeby nie uciekały przed trudnymi rzeczami.
Dlatego rozwinąłem drugi ręcznik.
— Pojedziemy razem.
W środku znajdował się album. Na jego okładce dziewczyny napisały:
„Nasza rodzina pojawiła się, zanim zaczęły się nasze wspomnienia”.
Na pierwszej stronie umieściły fotografię, na której spałem z obiema niemowlęcymi córkami przyciśniętymi do piersi.
Dalej były zdjęcia urodzin, zgubionych mlecznych zębów, szkolnych przedstawień, pierwszych świateł na skrzyżowaniu i kartek z życzeniami na Dzień Ojca.
Pod koniec z albumu wysunęła się koperta.
W środku znajdowało się zdjęcie Marty.
Album leżał przede mną.
— Skąd je wzięłyście?
— Kiedy miałyśmy piętnaście lat, wypadł ci portfel — wyjaśniła Zosia. — Zdążyłam zrobić zdjęcie, zanim go podniosłeś.
— Nigdy o niej nie mówiłeś, bo to zbyt bolało? — zapytała Hania.
Odsunąłem krzesło.
— Chciałem was chronić.
— Przed czym? — zapytała.
— Przed poczuciem, że byłyście moim drugim wyborem.
Zosia podeszła bliżej.
— Nigdy tak nie myślałyśmy.
— Nie rozumiecie.
— W takim razie pomóż nam zrozumieć — poprosiła Hania.
Spojrzałem na uśmiechniętą Martę na fotografii.
— Wydawało mi się, że jeśli wypowiem jej imię, usłyszę tylko echo tego, kogo straciłem. Nie zobaczę tego, co dostałem od życia.
Zosia odwróciła ostatnią stronę albumu.
Widniały na niej cztery imiona.
Marta.
Iga.
Zosia.
Hania.
Zabrakło mi tchu.
Jeszcze raz spojrzałem na uśmiech Marty.
— Wiecie o Idze?
Hania skinęła głową.
— Znalazłyśmy jej koc w cedrowej skrzyni, kiedy szukałyśmy starej ozdoby.
Ciężko opadłem na krzesło.
Przez osiemnaście lat niemal nie wypowiadałem imienia Igi, bo każde wspomnienie czyniło stratę realną na nowo.
A teraz moje córki napisały je obok swoich, jakby od początku właśnie tam powinno się znajdować.
Zosia podała mi złożoną kartkę.
— Przeczytaj.
Przeczytałem każde słowo.
Napisały, że znalazłem je w chwili, gdy sam straciłem wszystko. Że najpierw je nakarmiłem, a później sam zjadłem, że chodziłem do pracy nawet wtedy, gdy byłem chory, i nauczyłem się radzić sobie z fryzurami, lekcjami, gorączką oraz dziecięcymi lękami.
A potem dotarłem do zdania, które całkowicie mnie złamało.
Dziewczyny zauważyły, że co roku przed ich urodzinami stawałem się milczący. Widziały, jak omijam morze i plaże. Przez długi czas bały się, że miłość do nich może zadawać mi ból.
W końcu jednak zrozumiały.
Nie kochałem ich dlatego, że zapomniałem o Marcie i Idze.
Kochałem je, wciąż tęskniąc za Martą i Igą.
Dlatego przez trzy lata kłamały, pracowały i oszczędzały.
List kończył się jednym zdaniem:
„Adrianna powiedziała nam, co kiedyś jej wyznałeś, gdy zapytałyśmy, dlaczego ci ufa. Nie chciałeś, żebyśmy cię ratowały. Ale, tato, najpierw to ty uratowałeś nas. A przez osiemnaście lat my próbowałyśmy ci się za to odwdzięczyć”.
Wypuściłem kartkę z rąk.
Zosia podała mi bilety.
— Wróć z nami.
— Boję się — przyznałem szczerze.
— Pojedź z nami.
Trzy dni później stałem na skraju tej samej plaży. Przebieralnie wciąż znajdowały się w tym samym miejscu. Klatkę piersiową ścisnęło mi tak mocno, że niemal odwróciłem się i uciekłem.
Zosia chwyciła mnie za lewą rękę.
Hania ujęła prawą.
Ruszyliśmy razem po piasku.
Oddychałem z trudem.
Krzysztof i Adrianna czekali niedaleko wydm.
Zatrzymałem się.
— Wezwaliście posiłki?
Zosia uśmiechnęła się nerwowo.
— Tak. Na wypadek, gdybyś próbował uciec.
Hania mocniej ścisnęła moją dłoń.
— To ludzie, którzy widzieli, że wybrałeś nas na długo przed tym, zanim my mogłyśmy wybrać ciebie.
Krzysztof pierwszy mnie objął.