Kudłaty nadal obserwował ją czujnie, lecz przestał warczeć.
— Od dawna go dokarmiasz?
— Od października — odpowiedział prawie szeptem. — Będziesz na mnie krzyczeć?
— Nie.
Helena ostrożnie wyciągnęła rękę w stronę psa.
Kudłaty obwąchał jej palce.
Przez kilka sekund się zastanawiał.
Potem polizał jej dłoń.
— Wszystko słyszałam — przyznała cicho Helena. — Wybacz mi. Nie powinnam podsłuchiwać. Ale tak bardzo się o ciebie martwiłam, że nie wiedziałam już, co mam zrobić.
Michał spuścił głowę.
— Posłuchaj mnie — powiedziała, obejmując jego zmarzniętą dłoń swoją ciepłą ręką. — Nie musisz już tutaj się ukrywać. Rozumiesz? Nie powinieneś przychodzić do opuszczonego domu tylko dlatego, że chcesz z kimś porozmawiać. Możesz rozmawiać ze mną. O mamie, o tacie, o szkole. O wszystkim, o czym tylko zechcesz. Może nie zawsze będę umiała dobrze odpowiedzieć, ale słuchać potrafię.
— A jeśli…
— A jeśli się do mnie przyzwyczaisz, a potem mama wróci i zabierze cię do siebie, będę szczęśliwa. Bo znów będziesz z mamą. A ja będę do was przyjeżdżać. Ty zaś będziesz przyjeżdżał do mnie na wakacje. Jesteśmy rodziną, Michale. A rodzina nie znika.
Chłopiec milczał.
Po chwili ledwie zauważalnie skinął głową.
Potem kiwnął jeszcze raz.
A sekundę później wtulił się w ramię babci i rozpłakał.
Po raz pierwszy od wielu miesięcy.
Helena głaskała go po głowie, jednocześnie spoglądając na psa.
— A tego kudłatego pana zabieramy do domu — oznajmiła. — Koniec z marznięciem pod starą werandą. Na podwórzu wciąż stoi buda po naszym Bursztynie. Trzeba tylko trochę naprawić dach. Zrobimy to razem?
Michał podniósł na nią zapłakane oczy.
— Naprawdę?
— Oczywiście. Najpierw jednak pojedziemy z nim do weterynarza. Niech lekarz obejrzy jego łapę. Trzeba też doprowadzić sierść do porządku, bo teraz bardziej przypomina stóg siana niż psa.
Michał roześmiał się przez łzy.
Po raz drugi tego samego dnia.
Budę naprawiali w sobotę.
Helena przytrzymywała deskę, a Michał wbijał gwoździe.
Dwa razy uderzył młotkiem we własne palce, więc babcia dmuchała na stłuczone miejsce dokładnie tak samo, jak wiele lat wcześniej dmuchała na palce małej Katarzyny.
Na dach położyli kawałek papy znaleziony w szopie.
W środku rozłożyli stary watowany płaszcz oraz ten sam jutowy worek, który Michał zabrał spod opuszczonej werandy.
Kudłaty dokładnie obwąchał nowe miejsce, trzy razy obrócił się w kółko i położył.
Jakby mieszkał tam od zawsze.
W gabinecie weterynaryjnym pies zachowywał się zaskakująco spokojnie.
Przez cały czas przyciskał się tylko do nóg Michała.
Weterynarz obejrzał łapę i wyjaśnił, że uraz jest stary. Kość zrosła się sama, dlatego pies lekko kuleje, a noga może boleć najwyżej przed zmianą pogody.
Skołtunioną sierść obcięto.
Spod brudnych, splątanych kęp wyłonił się niespodziewanie naprawdę piękny pies — szary, z rudymi plamkami nad oczami i niezwykle mądrym spojrzeniem.
— Popatrz tylko, jaki z niego przystojniak — powiedziała Helena w drodze do domu.
— Ja to wiedziałem od początku — odparł Michał z całkowitą powagą.
W niedzielny wieczór zadzwoniła Katarzyna.
Michał sam odebrał telefon i po raz pierwszy przez całą jesień rozmawiał z matką długo, nie ograniczając się do krótkich odpowiedzi.
Najpierw pokazał jej Kudłatego.
Potem pokazał Kudłatemu mamę.
Następnie pochwalił się nową budą i palcem z niewielkim siniakiem.
— Mamo, wyobraź sobie, babcia postanowiła zabrać Kudłatego do nas! A jutro będziemy lepić pierogi z ziemniakami. Babcia powiedziała, że jestem już duży i powinienem się nauczyć.
Katarzyna przez kilka sekund milczała na ekranie.
Później dyskretnie otarła oczy rękawem i zapytała:
— Mamo, co ty z nim zrobiłaś? Przecież on nigdy wcześniej tyle nie mówił.
Helena tylko się uśmiechnęła.
W grudniu w końcu spadł pierwszy prawdziwy śnieg.
Michał wracał teraz ze szkoły główną ulicą, a nie starą, opuszczoną drogą.
Przy furtce codziennie czekały na niego dwie osoby.
Kudłaty szczekał tak głośno, że słyszała go chyba połowa ulicy.
Babcia wychodziła na ganek, poprawiając ciepłą chustkę.
— Babciu! Dostałem dziesięć punktów ze sprawdzianu z matematyki! — wołał Michał jeszcze od płotu sąsiadów.
— Naprawdę? To wspaniała wiadomość! Chodź, wszystko mi opowiesz.
I opowiadał.
O sprawdzianie.
O Bartku, który został jego prawdziwym przyjacielem.
O pani Ewie.
O szkolnym przedstawieniu przygotowywanym na święto i o tym, że powierzono mu recytację wiersza.
Mówił także przy kolacji, gdy babcia dolewała mu herbaty z sokiem malinowym.
Opowiadał dalej, kiedy Helena stała przy zlewie i myła naczynia.
A Kudłaty leżał w sieni na starym dywaniku, dokąd pozwalano mu wchodzić podczas największych mrozów, i uważnie słuchał ich obojga.
Nie był już jedynym mieszkańcem tego domu, który potrafił naprawdę słuchać.