Dwadzieścia cztery rodziny — silne, zdrowe i dobrze przygotowane.
Razem z tymi, które już posiadali, Michał i Zofia mieli trzydzieści dwie rodziny.
To nie była już mała pasieka przy domu.
To było prawdziwe gospodarstwo.
Pracy przybyło kilkakrotnie, więc musieli znaleźć pomocnika.
Został nim Kuba — miejscowy chłopak, który jeszcze jako dziecko biegał do Jana, pomagał nosić ramki i naprawiać ule. Dużo już umiał, a przede wszystkim wcale nie bał się pszczół.
Zbudowali zimownię.
Kupili nową miodarkę — dużą i wygodną, taką, o jakiej jeszcze rok wcześniej mogli tylko marzyć.
Oczyścili dodatkową działkę i przenieśli tam część uli.
Od tej pory dzień zaczynał się przed świtem, a kończył długo po zapadnięciu zmroku.
Wolnych dni prawie nie było.
Zmęczenie miało jednak inny smak — prawdziwy.
Wieczorem kładli się do łóżka z obolałym całym ciałem, a mimo to uśmiechali się do siebie.
We wrześniu pojechali na duży regionalny jarmark.
Przygotowali się starannie: rozlali miód do słoików, wydrukowali etykiety, zrobili zestawy prezentowe i zamówili prosty szyld z nazwą pasieki.
Ich stoisko znalazło się obok stanowiska pszczelarza z sąsiedniego powiatu — mężczyzny około sześćdziesiątki, o opalonej twarzy i gęstych siwych brwiach.
Przez jakiś czas przyglądał się sąsiadom, a potem podszedł.
— Dajcie spróbować.
Michał podał mu drewnianą łyżeczkę.
Mężczyzna skosztował miodu, niespiesznie przetrzymał go w ustach i skinął głową.
— Dobry.
Nabrał jeszcze odrobinę.
— Bardzo dobry. Wasz?
— Nasz.
— Sami prowadzicie pasiekę?
— Sami.
— A kto was nauczył?
Zofia odpowiedziała bez namysłu:
— Pan Jan z Lipowa.
Mężczyzna natychmiast się ożywił.
— Jan? Któż go tutaj nie zna. Fachowiec starej szkoły. Takich ludzi zostało już niewielu.
Jeszcze raz spojrzał na słoiki i z szacunkiem skinął głową.
— Mieliście szczęście trafić na takiego nauczyciela.
— Wiemy — uśmiechnęła się Zofia.
Do domu wrócili późnym popołudniem.
Słońce zachodziło nad łąkami. Powietrze było ciepłe i złote, pachniało wysuszoną trawą, woskiem oraz miodem.
Kiedy Michał wjechał na podwórko, Zofia pierwsza zauważyła człowieka siedzącego na ganku.
To był Jan.
Od pewnego czasu przychodził często. Czasem przynosił narzędzie, czasem udzielał rady, ale najczęściej po prostu siadał przy pasiece i milczał.
Lubił patrzeć, jak młodzi pracują.
Zofia wyjęła z samochodu trzylitrowy słoik i postawiła go przed nim.
— Co to? — spytał Jan.
— Pańskie zamówienie. Pierwszy miód.
Ostrożnie wziął słoik obiema dłońmi i uniósł go pod światło.
Miód był przejrzysty, gęsty i złoty. W promieniach zachodzącego słońca wyglądał tak, jakby świecił od środka.
Nagle Jan zmarszczył brwi.
Obrócił słoik bokiem.
Pod nową etykietą na szkle przebijała stara, prawie starta papierowa naklejka, przyklejona wiele lat wcześniej.
Litery były ledwie widoczne, ołówek wyblakł, ale dało się odczytać słowa:
„Miód Zosi”.
— Co to jest? — zapytał cicho.
Zofia nie odpowiedziała od razu.
— Słoik po moim dziadku. Co roku odkładał dla mnie osobny miód i podpisywał go. Ten był ostatni. Przywiozłam go z miasta.
Jan długo milczał.
Trzymał słoik w dłoniach i patrzył na wyblakły napis, jakby znał człowieka, który go zrobił.
— Czyli dobrze, że wam wszystko zostawiłem — powiedział w końcu.
Odkręcił wieczko.
Powoli wciągnął zapach.
Lekko zmrużył oczy.
— Lipa — stwierdził.
Zastanowił się.
— I wierzbówka.
Michał roześmiał się.
— Zgadza się.
Jan nabrał miodu na łyżkę i spróbował.
Przez kilka sekund milczał.
A potem jego twarz nagle się zmieniła.
Pojawił się na niej szeroki, szczery, niemal chłopięcy uśmiech. Nigdy wcześniej nie widzieli, żeby uśmiechał się w ten sposób.
— Mój miód — powiedział.
Spróbował jeszcze trochę i pokręcił głową.
— Tylko jakby lepszy.
— Dlaczego? — spytał Michał.
— Nie wiem — przyznał Jan. — Lipa ta sama. Pszczoły te same. Miejsce to samo. Co do niego dodaliście?
Zofia spojrzała na niego poważnie.
— Miłość.
Na chwilę wszystko ucichło.
Potem Jan prychnął.
Michał wybuchnął śmiechem.
Zofia dołączyła do niego.
Po chwili śmiał się także stary pszczelarz.
Siedzieli we troje na ganku białego domu, którego trzy lata wcześniej wstydzili się pokazać sąsiadom. Przed nimi stał słoik świeżego, złotego miodu.
Nad pasieką krążyły ostatnie pszczoły.
Za ulami ciemniał lipowy zagajnik. Dalej połyskiwała rzeka, łąki ciągnęły się aż po horyzont, a wieś powoli zapadała w ciepły, sierpniowy wieczór.
W pokoju za ich plecami stała ta sama framuga z ośmioma ołówkowymi kreskami.
Zofia od dawna wiedziała, że pewnego dnia dorysuje do nich dziewiątą.
Jan jeszcze raz spojrzał na słoik, przesunął dłonią po szkle i cicho powiedział:
— Dobry miód.
— Czyli wszystko robimy dobrze? — uśmiechnęła się Zofia.
— Dobrze. Nie przestawajcie.