— Wejdź w moje położenie, Walerciu, przecież nie jesteś obcą osobą! — głos Tani, żony brata, w słuchawce brzmiał żałośnie, z tą znajomą nutą cierpienia, od której od razu zaciskały mi się szczęki. — Ta dodatkowa praca jest mi potrzebna jak powietrze. Sama wiesz: kredyty, rachunki, a Kola znowu nie przelał alimentów. Człowiekowi tylko siąść i płakać.
Waleria ciężko wzdycha i przekłada telefon do drugiej ręki. Na kuchence kipi barszcz, w przedpokoju Barsik rozszarpuje nowe buty, a jej jedyny wolny dzień już zamienia się w filię przedszkola.
— Tania, ja chciałam się po prostu wyspać… — próbuje jeszcze protestować, chociaż z góry wie, że to nic nie da. Ten scenariusz zna już na pamięć.
— Oj, daj spokój, Lero! — Tania natychmiast przechodzi na pogodniejszy ton. — Ilja i Sawwa są już duzi, mają po osiem lat, sami się sobą zajmą. Trzeba ich tylko nakarmić i puścić bajki. Wieczorem od razu ich odbiorę, obiecuję! Ratuj mnie, kochana, za te soboty mam podwójną stawkę, może chociaż trochę wyjdę z długów.
Waleria patrzy na męża. Aleksiej rozwalił się przy kuchennym stole z gazetą i demonstracyjnie ignoruje wszystko, co dzieje się wokół. Ale gdyby spróbowała odmówić, zaraz usłyszałaby o świętym „rodzinnym obowiązku” i o tym, jaka biedna jest Tania.
— Dobrze — mówi w końcu Waleria, wyłączając palnik. — Przywieź ich. Tylko zabierz przed siódmą, bo my z Aloszą też możemy mieć swoje sprawy.
— Złoto moje, Walereczko! — zaszczebiotała Tania i rozłączyła się tak szybko, jakby bała się, że Lera jeszcze zmieni zdanie.
Pół godziny później mieszkanie eksploduje chaosem. Bliźniacy wpadają jak huragan, a ich „samodzielna zabawa” okazuje się serią zniszczeń: jeden domaga się smartfona, drugi wrzeszczy, że nie zje zupy, a kota zdążyli już przebrać w kokardę córki Walerii.
Aleksiej rozsądnie ulatnia się „do garażu, na wymianę opon” — jego ulubiona wymówka, nawet latem. Z bratankami najbardziej lubi spotykać się na progu, wręczyć czekoladę i zniknąć.
Do obiadu Walerię rozsadza ból głowy. Tania przed wyjściem wyglądała na przybitą: podkrążone oczy, rozczochrane włosy, tania wiatrówka. Opowiadała o ciężkiej robocie w centrum dystrybucyjnym, gdzie nawet w soboty musi liczyć pudła. „Kurz wszędzie, nogi odpadają…” — mówiła, a Walerii ściskało się serce. W końcu Tania sama wychowuje dwóch chłopców, były mąż dawno przepadł razem z alimentami i ojcowskimi obowiązkami.
Tak wygląda to już od pół roku: każda sobota, a czasem i niedziela, zamienia mieszkanie Walerii w tor przeszkód. Dacza, teatr, a nawet zwykłe poleżenie z książką stały się luksusem.
Tamtego dnia wieczorem wszystko zaczęło się sypać. Była już ósma, a Tani wciąż nie było. Telefonu nie odbierała.
— Losza, zadzwoń do Tani — mówi Waleria, sadzając rozhukanych chłopców na kanapie i włączając im bajki.
— Dzwoniłem — burczy mąż, od którego pachnie nie tyle olejem silnikowym, ile piwem. — Pewnie na magazynie nie ma zasięgu. Albo padła bateria. Haruje do upadłego, biedna dziewczyna…
Tania pojawia się dopiero około dziesiątej. Policzki ma rozpalone, na ustach rozproszony uśmiech, ale dla pozoru trzyma się za plecy.
— Kręgosłup mi wysiada… Tyle tych pudeł nosiłam… Lero, dziękuję ci, ratujesz mnie.
Pachnie od niej czymś drogim, przyjemnym — mieszaniną luksusowego szamponu i egzotycznego olejku.
— Zmieniłaś perfumy? — pyta Waleria, pomagając jej ubrać śpiących chłopców.
Tania na sekundę sztywnieje, strach błyska jej w oczach, ale zaraz się poprawia:
— Co ty! Dziewczyny na magazynie dostały próbki, psiknęłam sobie z ciekawości. Okropnie śmierdzi, prawda?
Kiedy drzwi zamykają się za nimi, w Walerii zostaje niepokój. Ten zapach… To nie była żadna tania próbka. To był „Sandał i paczula”, dokładnie ten sam aromat z salonu na Leśnej, do którego dostała kiedyś voucher od współpracowników. Odpędza jednak tę myśl. Przecież nie będzie podejrzewać własnej bratowej, która ledwo wiąże koniec z końcem.
Tydzień mija jej pod znakiem pracy: Waleria jest księgową, a okres rozliczeń wyciska z niej resztki sił. Do piątku marzy już tylko o śnie. Ale wieczorem Aleksiej oznajmia:
— Dzwoniła Tania. Błaga, żebyśmy wzięli dzieci na weekend z noclegiem. Ma nocną zmianę.
Waleria zamyka oczy.
— Losza, ja nie dam rady. Mam skoki ciśnienia, trzeci dzień źle się czuję.
— Sama rozumiesz, to twoja rodzina! Ona pracuje, a ty nie chcesz pomóc? Jesteś zdrowsza, własnych dzieci nie wychowujecie…
Nie ma siły się kłócić.
— Dobrze. Ale to ostatni raz. Koniec.
W sobotę od rana wszystko przebiega według znajomego scenariusza. Tania podrzuca chłopców i znika w pośpiechu, rzucając tylko przez ramię: „Brygadzista dziś szaleje”.
Do południa Sawwę zaczyna boleć ząb. Policzek puchnie, mały popłakuje.
— Losza, trzeba jechać do dentysty. To wygląda na ropień.
— W sobotę wszędzie pełno ludzi, daj mu tabletkę.
— Nie. Jedziemy prywatnie. Dzwoń do Tani, trzeba zapytać o polisę.
Telefon Tani, rzecz jasna, jest poza zasięgiem.
— Już, jedziemy prywatnie — decyduje Waleria.
Ruszyli do centrum Jekaterynburga, do dobrej kliniki, w której Waleria sama kiedyś się leczyła. Lekarz szybko opanowuje sytuację: usuwa mleczny ząb, zakłada dren, daje zalecenia. Sawwa dostaje zabawkowy samochodzik i natychmiast zapomina o łzach.
Wychodząc z budynku, Waleria dostrzega obok ogromne centrum odnowy „Biała Perła”. Na szyldzie: basen, łaźnie, gabinety spa. I ten sam zapach, który tydzień wcześniej czuła od Tani.
— Losza, zostań z chłopcami. Pięć minut, tylko zapytam o ceny masażu, bo plecy mi wysiadają.
— Tylko szybko.
Waleria wchodzi do środka, w chłód i zapach olejków. Za recepcją uśmiecha się miła administratorka.
— Dzień dobry, była pani umówiona?
— Nie, chciałam tylko zapytać o ceny.
Zza szklanej ścianki, od strony kawiarni, dobiega głośny śmiech. Waleria odruchowo spogląda w tamtą stronę i zamiera. Przy stoliku siedzą trzy kobiety w białych szlafrokach. Jedna ma ręcznik na głowie, w dłoni koktajl, wszystkie śmieją się i żywo gestykulują.
Waleria podchodzi bliżej. Jedna z kobiet odwraca twarz — i to Tania. Ta sama „umęczona”, „zajechana robotą” Tania, teraz rozpromieniona po zabiegach, z nowym pierścionkiem na palcu.
— …No i mówię jej: „Oj, nie dam rady, plecy mnie bolą, te ciężkie pudła…” A one we wszystko wierzą. Święta naiwność. Każda moja sobota to teraz mały urlop. No a co? Jestem niby samotną matką, to chyba też mam prawo się regenerować!
Przed oczami Walerii ciemnieje. Cały świat jakby pęka. Wszystkie miesiące poświęcenia, litości i nieprzespanych nocy z bratankami — wszystko na darmo. A Tania śmieje się z niej przyjaciółkom prosto w twarz.
— Dobrze się pani czuje? — pyta recepcjonistka.
Waleria odpowiada krótko:
— Bardzo dobrze. Naprawdę świetnie.
Wychodzi. Aleksiej pyta od razu:
— I co, ceny wysokie?
— Tak. Kompletnie nas na to nie stać. Strasznie drogo tam, Losza.
Przez całą drogę milczą. W głowie Walerii kołacze się tylko jedno: powiedzieć Tani wszystko, raz na zawsze postawić granicę. Ale Waleria potrafi czekać. Zemsta najlepiej smakuje na zimno.
Wieczorem, kiedy Tania zjawia się znowu „po pracy” i od progu zaczyna swoje zwyczajne narzekanie, Waleria ma już wszystko przygotowane: sklepowe pierogi i sałatkę. Na domowe popisy nie zostało jej ani sił, ani chęci.
Dzwonek do drzwi. Tania stoi na progu, uśmiecha się i znów teatralnie podpiera się pod boki.
— Och, zmiana była potworna, nóg nie czuję. Lero, oni już śpią? Po cichutku ich ubiorę.
— Wejdź. Napijemy się herbaty — zaprasza lodowatym tonem Waleria.
— No, jeśli tylko łyczek…
Aleksiej też wchodzi do kuchni.
— I jak tam zmiana? Dużo cementu dzisiaj dźwigałaś?
— Strasznie. Szef to tyran — Tania macha ręką. — Wyobraź sobie, worki, pudła, wszystko na raz.
— A dziś w „Białej Perle” była promocja na algowe okłady. Nie słyszałaś?
Tania krztusi się herbatą i patrzy na Walerię z lękiem i dezorientacją.
— Jakiej perle? Byłam na magazynie, Lera, o co ci chodzi…
— O tej samej, w której siedziałaś z koleżankami, popijałaś smoothie i świetnie się bawiłaś. Byłam obok, leczyliśmy Sawwie ząb. Ten szlafrok bardzo ci pasował. Znacznie bardziej niż rola wiecznej męczennicy.
Zapada cisza. Aleksiej przerzuca wzrok z jednej na drugą.
— Lera, może ci się tylko wydawało…
— Zamknij się, Losza — rzuca Waleria, nawet na niego nie patrząc. — Niech Tania sama powie.
Przez sekundę Tania jeszcze próbuje utrzymać zawstydzenie, ale zaraz wszystko z niej opada. Zostaje czysta pycha i pogarda.
— No i co z tego?! Mam prawo odpocząć! Sama ciągnę to wszystko! Pracuję, więc nie wolno mi się odprężyć? Naprawdę szkoda ci, że raz w miesiącu zrobię sobie dzień dla siebie?
— Moim kosztem? — pyta spokojnie Waleria. — Moim czasem, zdrowiem i każdym wolnym weekendem? Kłamałaś, Tania. Nazywałaś mnie „świętą naiwniaczką”. Śmiałaś się ze mnie.
— To wasz obowiązek pomagać! Jesteście rodziną, dzieci nie macie, żyjecie sobie wygodnie! A ja mam ciężko!
— Naprawdę ciężko leży się na masażu? — pyta Waleria.
Aleksiej powoli wstaje i patrzy na siostrę tak, jakby widział ją po raz pierwszy.
— Brałaś ode mnie pieniądze na rachunki… W zeszłym miesiącu dałem ci czterdzieści tysięcy hrywien. Powiedziałaś, że odetną wam prąd. Ty to wydałaś na salony?
— To nie twoja sprawa! — wrzeszczy Tania. — Brat ma obowiązek pomagać! A Lera w ogóle nikim tu nie jest! Posiedziała z dziećmi parę dni i nie umarła!
Waleria powoli podnosi się z krzesła.
— Wyjdź — mówi spokojnie, ale twardo. — Zabieraj dzieci i wyjdź stąd. Natychmiast. Jest noc? Zamówisz taksówkę. Na spa miałaś pieniądze, to na drogę też znajdziesz.
Tania patrzy na Aleksieja z niedowierzaniem.
— Losza, no powiedz jej coś!
On odwraca wzrok ku oknu.
— Zbieraj się, Tania — odpowiada głucho. — Ona ma rację.
Wybucha skandal. Łzy, pretensje, oskarżenia lecą jak grad. Tania ubiera dzieci, przeklina, grozi, że wszystkim opowie, jakimi są potworami. Ale Waleria czuje wreszcie spokój.
Kiedy drzwi zatrzaskują się za nimi, w mieszkaniu zapada rzadka, niemal święta cisza.
— Wybacz mi, Lera… — szepcze Aleksiej. — Nie wiedziałem…
— Wierzyłeś, bo jesteś dobrym człowiekiem. Teraz już znasz prawdę. I to jest najważniejsze.
— Ani kopiejki więcej — mówi stanowczo mąż. — I z chłopcami tylko wtedy, kiedy sami się zgodzimy. Niech radzi sobie sama.
Następnego ranka Waleria budzi się od ciszy. W mieszkaniu panuje spokój, przez okno wpada słońce, nikt nie wrzeszczy, nikt nie żąda bajek. Aleksiej smaży jajecznicę z bekonem — rzadki poranek tylko dla nich.
— Jakie plany na dziś?
— Żadnych. Absolutnie żadnych. Może pojedziemy tylko we dwoje do parku? Albo do kina?
— A może na działkę, zrobimy szaszłyki? Telefon wyłączę.
Tania próbowała jeszcze później grać na litości, prosiła o pomoc przez wspólnych znajomych, ale Waleria i Aleksiej pozostali niewzruszeni. Po miesiącu Tania musiała poszukać sobie dodatkowego zajęcia — darmowa niania i łatwy dopływ pieniędzy właśnie się skończyły.
Ich relacje ostygły do poziomu chłodnej uprzejmości: pojedyncze wiadomości na święta, spotkania wyłącznie na urodzinach. Do domu Walerii Tania już nigdy nie weszła, a słowo „nie” stało się dla Walerii najważniejsze i najbardziej wyzwalające w całym życiu. Ocaliło jej nie tylko siły, ale też szacunek do samej siebie.
Z czasem Waleria na nowo nauczyła się cieszyć ciszą, spokojem i nagłą wolnością. A obok szyldu „Biała Perła” przechodzi teraz z lekkim uśmiechem, bo najlepiej działa życie bez cudzej bezczelności i kłamstwa. Swój przepis na szczęście wypisała sobie już sama.
