— Wiem, że uważa mnie za kogoś zbędnego — przerwała mu Marta. — I wiem, że ani razu naprawdę nie próbowałeś jej powstrzymać.
Otworzył usta, jakby chciał zaprzeczyć, lecz nie znalazł żadnych słów.
Marta patrzyła na niego spokojnie, niemal bez emocji. Ostry ból zdążył już opaść, pozostawiając po sobie ciężkie, głuche zmęczenie.
— Słyszałam ich nocną rozmowę. Wszystko. Każde zdanie.
Tomasz gwałtownie wstał.
— Podsłuchiwałaś?
— Nie. Poszłam po wodę i usłyszałam ich przypadkiem. Nie stałam tam z zamiarem szpiegowania.
Poczerwieniał i odwrócił głowę, jakby chciał ukryć twarz.
— Oni… powiedzieli za dużo.
— Nie „oni”. Ona. Ale ty jej nie zatrzymasz. Nie zatrzymasz jej też wtedy, gdy zacznie przekonywać cię, żebyś mnie zostawił.
Nie zaprzeczył.
Ponownie opadł na krzesło, niczym człowiek, któremu ktoś nagle usunął ziemię spod nóg.
— Marta… co chcesz ode mnie usłyszeć?
— Prawdę. Bez ładnych usprawiedliwień.
Podniósł na nią wzrok. Nie było w nim złości. Było natomiast coś gorszego — coś, czego obawiała się przez wszystkie wspólne lata.
— Naprawdę jestem zmęczony — powiedział cicho. — Zmęczony presją, tymi rozmowami, oczekiwaniami i jej ciągłymi radami. Myślisz, że łatwo jest żyć między wami? Każde spotkanie zamienia się w bitwę.
Nie takiej odpowiedzi się spodziewała.
— I co proponujesz?
— Chcę, żebyś… dała mi trochę czasu — wydusił.
Marta uśmiechnęła się gorzko.
— Piętnaście lat ci nie wystarczyło?
— To nie to samo…
— Właśnie to samo, Tomasz. Od początku to samo.
Opuścił głowę.
Marta poczuła w ramionach ciężar, jakby od lat dźwigała kamień, którego nikt poza nią nie widział.
— Pojadę na kilka dni do Agnieszki — powiedziała spokojnie. — Muszę pomyśleć.
— Odchodzisz?
— Tak. Ale nie dlatego, że twoja matka tego chce. Odchodzę, bo muszę zrozumieć, czy chcę dalej żyć w cudzym cieniu.
Zrobił krok w jej stronę.
— Nie chcę cię stracić.
— A jednak nie robisz nic, żeby mnie zatrzymać.
Spróbował coś powiedzieć, lecz Marta wzięła torbę spakowaną jeszcze rano i położyła na stole klucz.
— Jeden zostanie u ciebie — szepnęła.
Tomasz zacisnął usta. Wyglądał, jakby chciał ją powstrzymać choćby jednym ruchem, lecz nie poruszył się ani o centymetr.
Właśnie to milczenie stało się ostatnią kroplą.
Marta założyła płaszcz i wyszła.
Na zewnątrz panował przenikliwy chłód. Powietrze szczypało w płuca, ale myśli stały się zaskakująco jasne. Taksówka podjechała po kilku minutach. Marta usiadła z tyłu i po raz pierwszy od bardzo dawna pozwoliła sobie płakać.
Agnieszka mieszkała w dwupokojowym lokalu na szóstym piętrze starego bloku z wielkiej płyty. Otworzyła drzwi w piżamie, z rozpuszczonymi włosami i tak szczerym niepokojem w oczach, że Marcie znowu ścisnęło się gardło.
— Jak się trzymasz?
— Dobrze… prawie.
— Wchodź.
Agnieszka wstawiła wodę, przyniosła koc i posadziła przyjaciółkę na kanapie.
— Opowiadaj wszystko — powiedziała stanowczo.
Marta zaczęła mówić. Opowiedziała o comiesięcznych wizytach, o jadowitych uwagach, o nocnej rozmowie, o dokumentach i o reakcji Tomasza. Agnieszka słuchała bez przerywania. Tylko od czasu do czasu marszczyła brwi coraz mocniej.
— Żyłaś tak przez piętnaście lat?
— Tak.
— I on ani razu nie wybrał ciebie?
— Czasami… w drobiazgach.
— Ale nie wtedy, kiedy naprawdę miało to znaczenie. Prawda?
Marta powoli skinęła głową.
Agnieszka wstała, przeszła przez pokój i zatrzymała się naprzeciwko niej.
— Martuś, musisz zrozumieć jedną rzecz. Miłość to nie tylko słowa ani uczucia. Miłość jest wyborem. Dokonywanym każdego dnia. A jeśli człowiek wybiera nie ciebie, tylko własną wygodę, to trudno nazywać to miłością.
Słowa trafiły dokładnie w najboleśniejsze miejsce.
Marta nie próbowała się sprzeczać. Mocniej ścisnęła koc, jakby materiał mógł osłonić ją przed prawdą.
— Co teraz zrobisz? — zapytała Agnieszka.
— Nie wiem — przyznała szczerze. — Ale potrafiłam wyjść. Dla mnie to już bardzo dużo.
Przyjaciółka podeszła, objęła ją i powiedziała cicho:
— Jestem z ciebie dumna.
Trzy dni minęły jak we mgle. Agnieszka chodziła do pracy, zostawiając Martę w cichym mieszkaniu, gdzie wreszcie można było myśleć bez cudzych głosów.
Tomasz pisał codziennie. Ostrożnie, jakby bał się wykonać zbyt gwałtowny ruch.
„Myślę o tobie”.
„Nie mogę spać”.
„Może porozmawiamy?”
Marta czytała wiadomości, ale nie odpowiadała. Jeszcze nie potrafiła.
Czwartego dnia napisał: „Możemy się spotkać? Przyjadę tam, gdzie powiesz”.
Długo patrzyła na ekran. W końcu odpisała: „Przyjedź o siódmej do parku obok biblioteki”.
Przyszła wcześniej. Park był prawie pusty, a ławki pokrywała cienka warstwa szronu. Marta siedziała z dłońmi schowanymi w kieszeniach płaszcza.
Tomasz pojawił się punktualnie. Wyglądał na wyczerpanego, jakby przez kilka dni postarzał się o kilka lat.
— Dziękuję, że zgodziłaś się spotkać — powiedział. — Muszę ci coś powiedzieć.
— Mów.
Usiadł obok, lecz zostawił między nimi wyraźny odstęp.
— Rozmawiałem z rodzicami. Powiedziałem, że ich wtrącanie się niszczy nasze życie. I że więcej nie pozwolę im tak cię traktować.
Marta uniosła brwi z niedowierzaniem.