Kiedy siostra zadzwoniła do mnie w sobotę rano, stałem właśnie w kuchni w starej koszulce, piłem już wystygłą kawę i myślałem tylko o jednym: jak przetrwać weekend bez kolejnej rodzinnej awantury.
— Andrzejku, pomożesz, co? Moja przyjaciółka Marinka ma nowy telewizor, a nikt nie może go powiesić. Zajmie to jakieś czterdzieści minut. Wpadniesz?
Od tych słów wszystko się zaczęło.
I gdyby ktoś mi wtedy powiedział, że wrócę do domu z drżącymi rękami, z uczuciem jakiegoś lepkiego brudu w środku i z mocnym postanowieniem, by więcej nie rozmawiać z własną siostrą, odparłbym tylko machnięciem ręki.
No, telewizor i telewizor. Co tu właściwie może się wydarzyć?
Mam pięćdziesiąt cztery lata. Nie jestem bohaterem romansów, nie jestem macho z seriali i na pewno nie jestem tym mężczyzną, na którego kobiety rzucają się przy pierwszym spotkaniu. Zwykły człowiek. Brzuch jest. Czasem boli mnie plecy. Okulary albo na czole, albo szukam ich po całym mieszkaniu, chociaż są na czole. Żona Lena żartuje, że potrafię naprawić wszystko, oprócz własnych nerwów. I to, niestety, czysta prawda.
Z siostrą, Świnką, ostatnie pół roku było napięte. Nawet nie napięte, ale jak przewód pod napięciem: niby wisi cicho, ale dotkniesz – wywali. Pokłóciła się z moją żoną Leną na urodzinach siostrzenicy. Do dziś dokładnie nie zrozumiałem, od czego się tam wszystko zaczęło. Czy przez pieniądze, czy przez jakiś stary wyrzut, który ciągnął się latami. Czasami kobiety potrafią pokłócić się z niczego tak, że potem pół roku w powietrzu w pokoju iskrzy.
Świnka po tym skandalu zachowywała się dziwnie. Dzwoniła do mnie osobno, mówiła:
— Ty po prostu nie widzisz, jaka jest twoja żona. Ona cię przygniotła.
— Wtedy jeszcze żartowałem:
— Świńka, nikt mnie nie przygniótł. Po prostu jestem zmęczony słuchaniem cudzych rozliczeń.
— No, no, — odpowiadała. — Potem zrozumiesz.
To jej „potem zrozumiesz” nadal dzwoni mi w uszach.
Zapytałem:
— A sama Marina nie może wezwać majstra?
— Daj spokój, tym majstrom. To czekasz pół dnia, to przychodzi jakiś młody człowiek, który widzi wiertarkę pierwszy raz w życiu. Ty przecież jesteś u nas z rękami.
Na tej frazie już powinnam była się zatrzymać. Kiedy krewni zaczynają szczególnie słodko chwalić twoje złote rączki, spodziewaj się podstępu. Ale ja, jak ostatni normalny człowiek, postanowiłem po prostu pomóc.
Lena tego dnia pojechała do swojej matki.
Powiedziałem jej już w przedpokoju:
— Wpadnę na godzinę do przyjaciółki Śwink, powieszę telegazetę i wracam.
Ona kiwnęła głową:
— Tylko nie dźwigaj niczego ciężkiego. I zjedz gdzieś, bo wrócisz zły.
Właśnie za to kocham żonę – mówi prosto, bez dramatów. Z nią przeszliśmy przez wiele przez trzydzieści lat. I urazy, i milczenie, i kryzysy, kiedy wydaje się, że łatwiej się rozstać, niż znów znaleźć wspólny język. Ale mamy pewną uczciwość. Może nie piękną, nie filmową, ale prawdziwą.
Marina mieszkała w nowym domu na drugim końcu miasta.
Winda grała jakąś głupią melodię, od której chciało się wysiąść już na trzecim piętrze i dalej iść pieszo. Na drzwiach wisiał wieniec ze sztucznej lawendy, chociaż był listopad. Już dziwne.
Otworzyła prawie od razu.
— Andrzej? Och, wreszcie. Wejdź.
Marina miała czterdzieści dziewięć lat, jak potem sama zresztą jakoś szczególnie podkreśliła. Wyglądała dobrze, nie można jej tego odebrać. Nie odmładzała się w złym sensie, a po prostu starała się dbać o siebie. Włosy ułożone, manicure świeży, w domu miała na sobie nie szlafrok ani rozciągnięty T-shirt, ale jakieś miękkie beżowe sukienki, zbyt eleganckie jak na „jestem tu sama i czekam, aż mi powieszą telewizor”. Pachniała wanilią i jeszcze czymś ostrym, jak pieprz.
— Zdejmij buty, dam ci kapcie.
— Nie trzeba, zrobię to szybko.
— Jak chcesz, — uśmiechnęła się. — Świnka powiedziała, że jesteś u nas mężczyzną godnym zaufania.
To „u nas” od razu ukłuło mnie w uszy. Ale znowu nie przywiązałem do tego wagi.
W pokoju stał nowy telewizor w pudle, uchwyt, torba z śrubami i kieliszek wina na stoliku kawowym. Jeden. Już rozpoczęty.
— Czekasz na gości? — zapytałem niepotrzebnie.
— Nie. A co?
— Nic. Po prostu kieliszek.
— Ach, to dla odwagi, — zaśmiała się. — Boję się mężczyzn z narzędziami.
Uśmiechnąłem się. Żart jak żart. Ale się spiąłem.
Kiedy rozpakowywałem uchwyt, Marina kręciła się obok. Początkowo normalnie: podawała śruby, pytała, gdzie lepiej powiesić, na jakim poziomie. Potem jakoś stanęła zbyt blisko. Czułem jej perfumy już nie w tle, ale prosto w twarz. Potem pochyliła się po pilota, chociaż pilot leżał tak, że bez żadnych pochyleń można było go wziąć. Potem położyła mi rękę na ramieniu.
— Andrzej, wcale się nie zmieniłeś.
Odwróciłem głowę:
— W jakim sensie?
— No… stałeś się stateczny, oczywiście. Ale taki sam spokojny. Świnka pokazywała wasze zdjęcia.
— A. Rozumiem.
Odwróciłem się krok do ściany, mierząc poziomem. I wtedy nagle bardzo jasno zrozumiałem: nie wydaje mi się. To nie moja fantazja. Ktoś naprawdę próbuje… no, jak to nazwać… nie tyle uwodzić, co po prostu przytulić się bez zaproszenia.
Zrobiło się nieprzyjemnie. Nie pochlebnie, nie śmiesznie. Nieprzyjemnie.
Bo kiedy jesteś dorosłym facetem, żonatym, przyjechałeś w interesach, a ciebie zaczynają sprawdzać na wytrzymałość, czujesz się nie jak mężczyzna marzeń, ale jak człowiek, którego ktoś na siłę wciąga w cudzą grę.
— Marinko, — powiedziałem jak najspokojniej, — pozwól, że szybko skończę i pojadę.
— Gdzie się tak spieszysz? — usiadła na kanapie, podwijając nogi. — Herbata, kawa, coś mocniejszego?
— Nic nie trzeba.
— Żona będzie zła?
Powiedziała to z uśmiechem, ale jakoś z naciskiem.
— Nie. Po prostu czekają na mnie w domu.
Milczała przez kilka sekund, potem prychnęła:
— Szczęśliwy jesteś człowiek. Czekają na ciebie.
I tu powinienem był, mądrze, skończyć, zebrać narzędzia i wyjść. Ale telewizor wisiał już w połowie, postanowiłem dokończyć. Wiecznie mój problem: jeśli zacząłem, muszę dokończyć, nawet jeśli wokół już pachnie nie tylko wanilią, ale i nieszczęściem.
Marina wstała, podeszła znowu blisko i powiedziała prawie szeptem:
— A Świńka ma rację. Jesteś bardzo porządny.
— W jakim sensie ma rację?
— Tak sobie… wiele o tobie opowiadała.
Spojrzałem na nią uważniej. Bo uśmiechała się nie jak osoba, która flirtuje spontanicznie. Miała twarz osoby, która wykonuje wcześniej ustalony scenariusz.
— Co dokładnie opowiadała? — zapytałem.
— Że żyjesz od dawna jakby z przyzwyczajenia. Że z żoną macie już wszystko… no, cicho. Bez ognia.
Zamarły mi nawet ręce.
— To ona ci powiedziała?
— No… przecież jesteśmy przyjaciółkami. Ona się o ciebie martwi.
Powoli położyłem wkrętarkę na podłodze.
— Posłuchaj. To, co mam z żoną, was obie w ogóle nie dotyczy.
Marina usiadła z powrotem, ale nie odwróciła wzroku.
— A jeśli dotyczy? Jeśli człowiek po prostu chce, żebyś wreszcie przypomniał sobie, że jesteś żywym mężczyzną?
W tym momencie poczułem się naprawdę obrzydliwie. Nawet nie z powodu niej. Z powodu Śwink. Z powodu tej taniej, jakiejś nastoletniej inscenizacji. Rodzona siostra pół roku nosiła urazę do mojej żony i postanowiła co? Udowodnić, że jestem słaby? Podsunąć mi przyjaciółkę? Uczynić test wierności, jak w tanim programie?
Nawet nie uwierzyłem na początku. Tak bardzo było to głupie i podłe jednocześnie.
— Co się teraz właściwie dzieje? — zapytałem.
Marina wzruszyła ramionami, ale jej uśmiech już się zachwiał.
— Andrzej, nic takiego. Jesteś dorosłym człowiekiem. Jestem dorosłą kobietą. Po prostu siedzimy, rozmawiamy.
— Nie. Nie po prostu. Zaprosili mnie tu, żebym powiesił telewizor. A nie to wszystko.
— A co „to wszystko”? — jej głos stał się twardszy. — Ktoś cię na siłę trzyma? Jesteś jak święty.
Spojrzałem na nią:
— Nie święty. Po prostu nie chcę, żeby mnie ktoś zaczepiał.
Pewnie z boku brzmiało to prawie śmiesznie. Facet po pięćdziesiątce stoi z poziomnicą i mówi kobiecie: „Nie chcę, żeby mnie ktoś zaczepiał”. Zwykle jest inaczej? Jeśli kobieta okazuje zainteresowanie, mężczyzna powinien się cieszyć, albo przynajmniej czuć się zaszczycony. A ja w tamtym momencie czułem tylko złość i wstyd. Jakbym został moralnie rozebrany bez pytania i zaczęto dyskutować, czy wytrzymam, czy nie.
Marina wstała gwałtownie:
— Daj spokój. Można pomyśleć, że ci to obrzydliwe.
— Tak, — powiedziałem. — Teraz jest obrzydliwe.
Nastąpiła cisza. W kuchni zaskrzypiała lodówka. Za oknem ktoś klaksonował na podwórku. W sąsiednim mieszkaniu zaszczekał pies. I na tym tle Marina nagle zupełnie innym głosem, bez marzycielskości, bez gry, zmęczonym głosem powiedziała:
— Świnka powiedziała, że jesteście prawie na skraju rozwodu.
— Świnka dużo gada.
— Powiedziała, że żona cię nie docenia. I jeśli znajdziesz kogoś innego, to będzie tylko sprawiedliwe.
Zaśmiałem się. Szczerze. Nie dlatego, że było wesoło, ale dlatego, że czasami od absurdu można się tylko w ten sposób ratować.
— Sprawiedliwe? Boże. Ma pięćdziesiąt dwa lata, a żyje jak w ósmej klasie. „Odbiorę ci męża”, „coś ci udowodnię”. Słyszycie siebie?
Marina się zarumieniła. Po raz pierwszy zobaczyłem w niej nie pewną siebie uwodzicielkę, a zwykłą zmęczoną kobietę, która też niepotrzebnie weszła w nie swoje miejsce.
— Myślisz, że jest mi łatwo? — powiedziała cicho. — Ja w sumie też nie jestem dziewczynką. I nie idiotką. Po prostu…
Zatrzymała się.
— Po prostu co?
— Po prostu Świnka powiedziała, że jesteś nieszczęśliwy. Że potrzebujesz bodźca. Że od dawna żyjesz nie swoim życiem.
— A nie powiedziała, że sama od pół roku prawie ze mną nie rozmawia? Że jest obrażona, bo Lena nie chciała jej przeprosić za coś, czego nie zrobiła?
Marina opuściła wzrok.
I wtedy, ku własnemu zaskoczeniu, zrozumiałem jedną rzecz: nie jestem zły na tę kobietę. Ona może jest samotna, może sama chciała poczuć się pożądana, może uwierzyła w cudzą wersję wydarzeń. Nieprzyjemnie, tak. Ale główny cios nie przyszedł od niej.
Przyszedł od siostry.
Od osoby, która wie, jak żyję. Która zna Lenę od trzydziestu lat. Która jadła u nas przy jednym stole, zostawiała u nas dzieci na weekendy, pożyczała pieniądze, płakała u mnie w kuchni po rozwodzie. I ta osoba postanowiła wykorzystać mnie jako kij w swojej kobiecej wojnie.
Dokręciłem ostatnią śrubę milcząc. Włączyłem telewizor. Na ekranie od razu wyskoczyła zapowiedź jakiegoś muzycznego kanału, i stamtąd energicznie wrzasnęła piosenka o miłości. Nawet tutaj życie postanowiło zadrwić.
— Gotowe, — powiedziałem.
Marina stała przy oknie, obejmując się rękami.
— Andrzej.
— Co?
— Przepraszam.
Kiwnąłem głową. Bez wielkoduszności, bez pięknych słów. Po prostu kiwnąłem.
— I ty mnie przeproś, jeśli byłam ostry.
— Tak normalnie, — odpowiedziała i spróbowała się uśmiechnąć. — Telewizor chociaż równo wisi?
Spojrzałem i powiedziałem:
— Równo. Tutaj bez niespodzianek.
To był zły żart, ale nagle zadziałał. Marina prychnęła, potem się zaśmiała, potem dlaczegoś prawie się rozpłakała. Nie drążyłem tematu. Po prostu wziąłem kurtkę i poszedłem do przedpokoju.
Już przy drzwiach powiedziała:
— Świńka prosiła, żebyś potem do niej zadzwonił.
Odwróciłem się:
— Nie dzwoń.
— Myślisz, że jestem taka głupia?
Wzruszyłem ramionami:
— Dziś – nie myślę.
Na ulicy było mokro, ciemno i pachniało mokrym asfaltem. Usiadłem w samochodzie i przez pięć minut po prostu siedziałem, nie odpalając silnika. Ręce naprawdę drżały. Nie z pokusy, nawet nie z adrenaliny. Z jakiejś dziecięcej urazy. Dziwnie w moim wieku się do tego przyznać, ale kiedy zdradza cię nie obcy człowiek, a swój, w środku jakby coś się osypuje.
Świnka zadzwoniła sama, gdy już wyjechałem z podwórka.
Włączyłem głośnomówiący.
— No i co? — zapytała zbyt entuzjastycznie. — Pomogłeś Marince?
— Pomogłem.
— No i jak ona?
— Normalnie.
Pauza.
— I tyle?
— A co chcesz usłyszeć?
Milczała, potem sucho powiedziała:
— Nic. Po prostu pytam.
I tu po raz pierwszy w życiu powiedziałem siostrze to, co dawno powinienem był powiedzieć.
— Świńka, nie dzwoń do mnie więcej.
Po drugiej stronie cisza. Potem nerwowy śmiech:
— Zwariowałeś?
— Nie. Wręcz przeciwnie. Nareszcie doszedłem do siebie.
— Andrzej, o co ci teraz chodzi?
— O to, że postanowiłaś mi zrobić podrzutkę. O to, że wtrąciłaś się do mojej rodziny. O to, że chciałaś się zemścić na Lenie przez mnie.
— Nikt ci się nie mścił! — od razu się wzburzyła. — Chciałam ci otworzyć oczy!
— Na co?
— Na to, jak żyjesz! Na to, że ona tobą manipuluje!
— Mną teraz próbowała manipulować ty.
Znowu cisza.
Słyszałem jej oddech. I nagle zrozumiałem: ona nawet nie uważa, że zrobiła coś potwornego. Dla niej to intryga, kombinacja, prawie dobra usługa. To było najstraszniejsze.
— Świnka, — powiedziałem już spokojnie, — mam żonę. Kocham ją. Nie zawsze łatwo, nie zawsze pięknie, ale to moja rodzina. I ty tam więcej nie wtrącaj się. Wcale.
— Jasne, — odcedziła. — Teraz ja jestem winna we wszystkim. Jak zwykle.
— Nie. Nie jak zwykle. Ale konkretnie teraz.
Rozłączyłem się. Nie z dumy. Po prostu zrozumiałem, że dalej będzie tylko brudniej.
Do domu przyjechałem późno. Lena otworzyła drzwi w ciepłym swetrze, z kitką na karku i z zapachem smażonych ziemniaków z kuchni. Zwykły wieczór. Zwykła kobieta. Moja.
— Czemu taki jesteś? — zapytała od razu. — Co się stało?
I tu się zawahałem. Bo można było milczeć. Powiedzieć: zmęczony, korki, nic szczególnego. Wielu tak robi. Szczególnie mężczyźni w moim wieku. Połykają, ukrywają, udają, że sami sobie poradzą.
A ja nagle zrozumiałem, że nie chcę ukrywać.
Usiadliśmy w kuchni. Za oknem deszcz stukał o parapet. Czajnik szumiał. Od ziemniaków z koperkiem szedł taki domowy zapach, że poczułem gulę w gardle. I opowiedziałem wszystko. Bezpośrednio. Bez heroizmu. Bez upiększania. Opowiedziałem nawet o niezręcznych momentach, kiedy było mi wstyd i miałem obrzydzenie.
Siedziałem i patrzyłem na swoje ręce. Na paznokciach jeszcze pozostał biały pył ze ściany. I nagle poczułem się jednocześnie lżej i ciężej. Lżej – bo jestem w domu i już nie jestem sam w tej ohydnej historii. Ciężej – bo to wszystko naprawdę się wydarzyło.
Lena nalała mi herbaty i cicho powiedziała:
— Dziękuję, że opowiedziałeś.
Niby proste słowa. A przeszyły mnie wtedy na wskroś.
Nie „dlaczego pojechałeś”, nie „a może sam ci się podobało”, nie „wszyscy faceci są tacy”. Po prostu: dziękuję, że opowiedziałeś.
Pewnie tak wygląda zaufanie. Nie w pięknych przysięgach. Ale w tym, że człowiek najpierw wierzy tobie, a potem dopiero złości się na okoliczności.
Następnego dnia Świnka napisała długą wiadomość. Że jestem niewdzięczny. Że Lena mnie nastawiła. Że chciała jak najlepiej. Że Marina niby sama wszystko wymyśliła. Że jeszcze pożałuję. Że rodzina tak nie postępuje.
Przeczytałem, usunąłem i zablokowałem numer.
Od tamtej pory minęło już kilka miesięcy. Siostra już się nie pojawiała. Przez wspólnych krewnych przekazywała, że „złamałem się pod jej butem”. Niech sobie mówi, co chce. Wiesz, w wieku pięćdziesięciu czterech lat nagle bardzo jasno rozumiesz: nie każdy krewny jest swoim człowiekiem. I nie każda „troska” w ogóle dotyczy troski.
Tę sobotę zapamiętałem zbyt dobrze. I, szczerze, wolałbym, żeby to był tylko krzywo powieszony telewizor.
