Stałam w kuchni i kroiłam cebulę, kiedy telefon zawibrował tuż obok mojego ucha. Na ekranie pojawiło się znajome imię: „Mama”. Wytarłam dłoń o ściereczkę, odebrałam i od razu poczułam, że znowu czegoś ode mnie chce.
— Kasiu, mamy problem — powiedziała bez żadnego powitania. — Piec centralnego ogrzewania przecieka. Piotr twierdzi, że nie ma już sensu go naprawiać, trzeba kupić nowy, a my teraz nie mamy pieniędzy.
Siedem lat wcześniej piętrowy dom, w którym spędziłam całe dzieciństwo, został w całości przepisany na mojego brata. Wtedy mama również nie pytała mnie o zdanie. Po prostu zadzwoniła i oznajmiła, że dom będzie należał do Piotra, bo on musi utrzymać rodzinę, a ja przecież mam własne mieszkanie.
Nie kłóciłam się. Miesiąc później poszłam do notariusza, odebrałam odpis z księgi wieczystej i schowałam go w domu, w teczce z dokumentami. Od tamtej pory kartka leżała tam jak dowód w sprawie, której nikt nie miał odwagi naprawdę rozpocząć.
Znałam ten dom niemal cegła po cegle. Pamiętałam werandę, na której mama każdej jesieni rozkładała jabłka do suszenia. Pamiętałam czwarty stopień schodów od góry, skrzypiący tak irytująco, że nocą wszyscy się o niego potykaliśmy. Pamiętałam też pokój na piętrze, który dzieliłam z Piotrem. On spał na rozkładanym łóżku przy oknie, ja na wąskim tapczanie pod ścianą. Oba meble skrzypiały przy każdym ruchu.
W jednym telefonie wszystko to stało się cudzą własnością, chociaż właśnie tam się urodziłam i mieszkałam przez osiemnaście lat, zanim wyszłam za mąż.
Przez kolejne siedem lat dwa razy płaciłam za utrzymanie tego domu. Pierwszy raz po gwałtownej wichurze zawaliła się szopa. Pięć tysięcy sto złotych — dokładnie tyle przelałam Piotrowi jeszcze tego samego wieczoru, zaraz po telefonie mamy.
Nie przyszło mi nawet do głowy, żeby zapytać, dlaczego za remont płaci osoba, która nie jest właścicielem. Otworzyłam aplikację bankową i wysłałam pieniądze, bo mama poprosiła, a ja w tamtym czasie zupełnie nie potrafiłam jej odmówić.
Drugi raz, kiedy ciężki śnieg połamał ogrodzenie, na konto brata trafiły cztery tysiące pięćset złotych. Znowu po słowach mamy:
— Marcin przecież dobrze zarabia, możecie nam pomóc.
Ani razu nie zapytałam, dlaczego sam Piotr nie próbuje zdobyć potrzebnej sumy. Przelewałam pieniądze i kończyłam rozmowę, jakbym wykonywała oczywisty rodzinny obowiązek.
Za każdym razem obiecywałam sobie, że to już ostatni raz. Że więcej nikt nie poprosi mnie o pieniądze. I za każdym razem się myliłam.
Między remontem szopy a naprawą ogrodzenia minęły prawie dwa lata. Od awarii ogrodzenia do problemu z piecem upłynęło niemal pięć lat. To wystarczająco długo, żebym niemal zapomniała, jak bez zastanowienia sięgam po telefon i otwieram bankowość po pierwszym sygnale od mamy.
Rozmowę sprzed siedmiu lat pamiętałam z najdrobniejszymi szczegółami. Zmywałam wtedy naczynia, a telefon leżał na stole z włączonym głośnikiem. Mama od razu przeszła do rzeczy, jakby wcześniej przygotowała sobie przemowę.
Powiedziała, że postanowiły z Piotrem przepisać dom na niego. Tak będzie spokojniej, on ma dzieci, jego rodzina się powiększa, a ja przecież jestem już ustawiona: mam męża i własne mieszkanie. Nie ma więc powodu, żebym czuła się pokrzywdzona.
Zadałam tylko jedno pytanie:
— A ktoś zamierzał mnie o to zapytać?
Mama odpowiedziała, że wszystko zostało już ustalone i nie ma sensu robić dramatu z niczego.
Dokończyłam mycie talerza, który trzymałam w rękach, i więcej się nie odezwałam. Miesiąc później poszłam do notariusza po odpis dokumentu. Nie dlatego, że planowałam proces albo chciałam cokolwiek podważać. Potrzebowałam jedynie papieru, który potwierdzałby, co właściwie się wydarzyło.
Przez wszystkie te lata mieszkałam z tą kartką w teczce. Nie urządzałam awantur, nie wypominałam niczego, ale doskonale pamiętałam.
— Ile kosztuje nowy piec? — zapytałam teraz, patrząc na deskę i niedokrojoną cebulę.
— Piotr wysyłał mi ceny… Zaczekaj… Z montażem wychodzi cztery tysiące sześćset złotych.
Przez chwilę milczałam. Za oknem sąsiad próbował uruchomić samochód, a warkot silnika przedostawał się do kuchni przez zamknięte szyby.
Mama nie usłyszała natychmiastowej zgody, więc zmieniła ton.
— Przecież niedługo zima. Jak oni będą żyć bez ogrzewania? Poza tym ten dom kiedyś był wspólny. Ty też tam dorastałaś.
Zdanie „ten dom był wspólny” słyszałam już po raz trzeci w ciągu siedmiu lat. Co dziwne, wspólny stawał się wyłącznie wtedy, gdy pojawiał się rachunek. Kiedy załatwiano formalności, mama mówiła zupełnie inaczej: dom będzie Piotra, ty masz własne życie.
Wychodziło na to, że rodzinny majątek stawał się wspólny tylko w chwili, gdy trzeba było sięgnąć do portfela.
— Mamo, muszę się zastanowić — odpowiedziałam i tym razem to ja zakończyłam rozmowę.
Dawniej nie pozwoliłabym sobie na coś takiego.
Cebula zdążyła wyschnąć na wierzchu. Dokończyłam przygotowywanie obiadu, postawiłam patelnię na kuchence, ale ręce pracowały niemal automatycznie. W głowie obracałam liczby.