Potem długo szukała w starej szafie.
W końcu wyjęła zakurzoną, szarą teczkę.
— Kowalska Marysia… Zaraz sprawdzimy.
Przewróciła kilka kartek.
Zofia prawie przestała oddychać.
— Gdzie ona jest?
Domańska czytała dalej.
— Proszę chwilę poczekać.
— Ona żyje?
Kobieta zmieniła stronę i zmarszczyła brwi.
— To dziwne…
— Co jest dziwne?
— We wrześniu 1945 roku dziewczynkę adoptowała Helena Wysocka.
Przez kilka sekund świat przestał istnieć.
Zofia słyszała wyłącznie szum we własnych uszach.
— To niemożliwe…
— Dlaczego?
— Ona nie żyje.
— Kto pani to powiedział?
Zofia podała adres.
Domańska ponownie spojrzała w dokumenty.
— Nie. Helena Wysocka jest obecnie zameldowana tutaj, w Żyrardowie. Ulica Leśna, numer siedem.
Dom okazał się niewielki, lecz zadbany.
Miał niebieskie okiennice.
Czyste podwórze.
Za płotem płonęły jaskrawe nagietki.
Furtka stała otworem.
Zofia weszła do środka.
Na ganku siedziała dziewczynka około dziesięcioletnia.
Na jej kolanach spoczywała gruba książka.
Jasne warkocze.
Szare oczy.
Takie same jak oczy Zofii.
Zatrzymała się.
Nagle łatwiej było jej przejść przez ostrzał niż wypowiedzieć pierwsze słowo.
— Dzień dobry.
Dziewczynka podniosła głowę.
— Dzień dobry.
— Ty jesteś Marysia?
— Tak.
Kolana Zofii zaczęły drżeć.
— A pani Helena jest w domu?
— Ciocia Hela? W ogrodzie. Pani do niej przyszła?
— Tak.
Ale patrzyła wyłącznie na dziecko.
W tej samej chwili skrzypnęły drzwi.
Na ganek wyszła Helena Wysocka.
Bardzo się postarzała.
Plecy miała przygarbione.
Włosy niemal całkiem białe.
Spojrzenie jednak pozostało takie samo.
Kiedy zobaczyła Zofię, chwyciła dłonią framugę.
— Dzień dobry — powiedziała Zofia. — A więc jednak pani żyje.
Helena długo milczała.
— Jak widzisz.
— Powiedziano mi, że pani umarła.
— Tak miało być.
Zofia spojrzała na Marysię.
— Wiedziała pani, że mnie aresztowano. Wiedziała pani, że odebrano mi dziecko.
Helena przeniosła wzrok na dziewczynkę.
— Marysiu, wejdź na chwilę do środka. Musimy porozmawiać.
Dziewczynka nie ruszyła się z miejsca.
Patrzyła uważnie raz na jedną kobietę, raz na drugą.
Nagle powiedziała:
— To nie jest zwykła ciocia.
Zofia zamarła.
— Co powiedziałaś?
— To jest mama.
Zapadła cisza tak głęboka, że z ogrodu dobiegł wyraźny odgłos spadającego jabłka.
Helena ciężko usiadła na schodku.
— Masz rację, Marysiu. To twoja mama.
Dziewczynka wpatrywała się w Zofię szeroko otwartymi oczami.
— Opowiadałam ci przecież — ciągnęła Helena. — Pamiętasz? Mówiłam, że twoja mama była bardzo odważna. Że pewnego dnia na pewno wróci.
Podniosła wzrok na Zofię.
— Wejdź. Mamy sobie naprawdę dużo do powiedzenia.
W domu było ciepło i czysto.
Na ścianach wisiały fotografie.
Leon w mundurze.
Marysia jako malutkie dziecko.
Ludzie, których Zofia nie znała.
Helena nastawiła wodę, nalała herbaty i wreszcie zaczęła mówić.
— Kiedy cię aresztowano, nie wiedziałam, dokąd iść. Nie miałam już prawie żadnych znajomości. Został mi tylko adres szpitala. Pojechałam tam, ale Marysi już nie było.
Umilkła na chwilę.
— Szukałam jej przez trzy miesiące. Poruszyłam wszystkich, których mogłam. W końcu dowiedziałam się, że trafiła tutaj. Złożyłam wniosek o opiekę, podając się za krewną jej ojca. Z adopcją było wiele problemów, lecz ostatecznie się udało.
— Po co była ta historia o pani śmierci?
Helena spuściła wzrok.
— Bałam się.
— Czego?
— Że po Leona przyjdą także po mnie. A potem po dziecko. Nie wiedziałam, co przyniesie następny dzień. Dlatego sprzedałam dom w Pruszkowie i przeniosłam się tutaj. Rozpuściłam wiadomość, że umarłam. Dokumenty wystawiono na inne nazwisko — Olszewska. Marysię również zapisałam jako Olszewską.
Spojrzała Zofii prosto w twarz.
— Musiałam ją ukryć.
Zofia milczała.
Siedziała naprzeciw kobiety, która ocaliła jej dziecko.
Ryzykowała własnym życiem.
Straciła bratanka.
Opuściła rodzinny dom.
Zmieniła nazwisko.
Przez dziesięć lat wychowywała cudzą córkę jak własną.
— Teraz wróciłaś — powiedziała Helena. — Ale zrozum: Marysia dorastała ze mną. Nie zna innej rodziny. Co zamierzasz zrobić?
Zofia popatrzyła na córkę.
Potem na Helenę.
— Niczego pani nie odbiorę.
— Czego więc chcesz?
— Być blisko.
Zawahała się.
— Chcę, żeby Marysia znała prawdę. Żeby miała matkę. I żeby pani nadal była przy niej, jeśli pani pozwoli.
Helena długo przyglądała się jej twarzy.
Potem zacisnęła usta w znajomy sposób — dokładnie tak, jak zrobiła to pierwszego wieczoru, gdy Zofia przybyła do Pruszkowa.
— Zostań. Dom jest duży.
Tak rozpoczęło się ich nowe życie.
We trzy.
Zofia znalazła pracę w żyrardowskich zakładach maszynowych.
Stanęła przy obrabiarce.
Praca była ciężka, lecz ciężaru nigdy się nie bała.
Wieczorami pomagała Marysi w lekcjach.
Czytała jej książki.
Razem uczyły się wierszy.
Pokazywała jej, jak trzymać ołówek i rysować, bo jeszcze przed wojną sama marzyła o tym, żeby zostać malarką.
Helena gotowała, pracowała w ogrodzie i z wielką starannością udawała, że nic niezwykłego się nie dzieje.
Czasem jednak Zofia zauważała, jak starsza kobieta staje w drzwiach i z uśmiechem patrzy na nie obie.
Rok później Zofia poznała w zakładzie Jerzego Majewskiego.