Nie krzyczał jednak Marek.
Bez jednego zbędnego słowa wszedł do pokoju, wyjął walizki Kasi i zaczął pakować jej ubrania. Kobieta najpierw uznała, że mąż żartuje, potem zaczęła protestować, a w końcu przeszła do gróźb.
Marek nie odpowiadał.
Spakował wszystko, wyniósł walizki do przedpokoju i zażądał, by Kasia natychmiast opuściła mieszkanie.
Kiedy zrozumiała, że niczego nie wskóra, podniosła krzyk. Wkrótce przybiegła Irena. Płakała, przeklinała i wrzeszczała na cały korytarz, że pójdzie do sądu i zmusi ich do odpowiedzialności za bezduszność.
— Jesteście pozbawieni sumienia! — krzyczała. — Wyrzucacie ciężarną kobietę na ulicę? Nie daruję wam tego! Wszyscy dowiedzą się, jakimi jesteście potworami!
Marek nawet się nie odwrócił.
Kiedy Kasia wraz z matką znalazły się za drzwiami, spokojnie zamknął ciężkie wejściowe drzwi.
Grażyna odetchnęła z ulgą. Uznała, że najgorsze już minęło.
Owszem, prawda okazała się bolesna, ale oszustka nie mieszkała już z nimi. Teraz wystarczyło porozmawiać z Anną, wyjaśnić wszystko i poprosić ją o wybaczenie.
W wyobraźni Grażyny pojawiły się nawet radosne obrazy. Widziała siebie i Marka przyjeżdżających do dawnej synowej. Anna słuchała ich wyznań, rozumiała, że wszyscy popełnili błędy, i zgadzała się wrócić. Wtedy rodzina znów zamieszkałaby pod jednym dachem, tym razem bez kłótni i wzajemnych pretensji.
Grażyna zaczęła układać w myślach słowa, które powie Annie przy spotkaniu.
Następnego ranka czekał ją jednak kolejny cios.
Marek wyszedł z sypialni z małym plecakiem na ramieniu. Nie miał dużych walizek, tylko kilka najpotrzebniejszych rzeczy.
— Mareczku, dokąd ty się wybierasz? — zapytała z niepokojem Grażyna, widząc go przy drzwiach.
— Wyjeżdżam, mamo.
— Jak to wyjeżdżasz? Dokąd? Po co?
— Bo nie mogę już tutaj mieszkać.
Grażyna stanęła mu na drodze.
Marek spojrzał na nią ciężko.
— Wiesz, czym jest dla mnie teraz to mieszkanie? — zapytał. — Gdziekolwiek spojrzę, widzę wszystko, co zrobiliśmy. Jak doprowadziliśmy Annę do tego, że czuła się tu obca. Jak ją zdradziłem. Jak później przyprowadziłem do naszego pokoju inną kobietę, która rzekomo nosiła moje dziecko. Brzydzę się tymi ścianami. Brzydzę się też samym sobą.
— Synku, przecież teraz już wszystko wyszło na jaw! — zapłakała Grażyna. — Możemy spróbować naprawić błędy!
— Nie wszystko da się naprawić, mamo.
— A Anna? — zapytała z nadzieją. — Pojedziesz po nią? Poprosisz, żeby wróciła?
Marek uśmiechnął się gorzko. W tej krótkiej, pełnej bólu ironii było tyle zmęczenia, że matce ścisnęło się serce.
— Po Annę? Naprawdę sądzisz, że mam do tego prawo? Po tym, jak ją zdradziłem? Po tym, jak uwierzyłem, że inna kobieta urodzi moje dziecko? Po tym, jak ożeniłem się z nią i wprowadziłem ją do pokoju, w którym wcześniej mieszkałem z Anną?
Odwrócił głowę, próbując powstrzymać emocje.
— Już raz zniszczyłem jej życie. Po co miałbym pojawiać się ponownie i rozdrapywać wszystko od początku? Wyjechała, zaczęła od nowa, mieszka blisko rodziców. Może wreszcie odzyskała spokój. Chcę, żeby była szczęśliwa, nawet jeśli oznacza to, że będzie musiała na zawsze o mnie zapomnieć. I tak zadałem jej zbyt wiele bólu.
Grażyna stała bez ruchu.
Marek nacisnął klamkę, przekręcił zamek i wyszedł na klatkę schodową.
— Mareczku! — zawołała rozpaczliwie. — A co ze mną? Zostawisz mnie zupełnie samą w tym wielkim mieszkaniu?
Syn zatrzymał się przy windzie, ale nie odwrócił się do matki.
— Nie odwracam się od ciebie, mamo. Będę dzwonił. Jeśli potrzebujesz lekarstw, jedzenia albo pomocy, wszystko przywiozę. Ale nie zamieszkam tu ponownie. Nie potrafię też udawać, że między nami nic się nie wydarzyło. Wybacz mi.
Po chwili drzwi windy zamknęły się.
Grażyna została sama na pustym korytarzu.
Po raz pierwszy w życiu poczuła, że nie ma już wpływu na niczyje życie.
Minęły dwa lata.
Marek całkowicie zmienił swoje życie. Ciężko pracował, przyjmował dodatkowe zlecenia i powoli odkładał pieniądze. W końcu odszedł z warsztatu, w którym był zatrudniony, i otworzył własny, niewielki zakład.
Praca pochłaniała niemal cały jego czas.
Stał się cichszy, poważniejszy i wyraźnie starszy, niż wskazywał jego wiek. Na skroniach pojawiły się pierwsze siwe włosy, twarz wychudła, a dawna beztroska zniknęła bez śladu.
Z matką utrzymywał kontakt, ale bardzo ograniczony. Dzwonił, by zapytać o jej zdrowie, przywoził zakupy, kupował lekarstwa i czasami pomagał w domowych obowiązkach.
Kiedy jednak Grażyna próbowała rozmawiać szczerze, wracała do przeszłości albo prosiła syna, by częściej ją odwiedzał, Marek łagodnie, lecz stanowczo kończył rozmowę.
Dawnej bliskości między nimi już nie było.
Grażyna została sama w swoim dużym, trzypokojowym mieszkaniu.
W miejscu, gdzie kiedyś rozbrzmiewały głosy, śmiech i odgłosy rodzinnego życia, teraz panowała ciężka cisza.
Irena zniknęła z jej życia. Od tamtej pory Grażyna przestała udzielać komukolwiek rad dotyczących małżeństwa, komentować cudze związki i pouczać ludzi, jak powinni żyć.
Nie próbowała już urządzać cudzych losów. Zbyt dobrze zrozumiała, jak wysoką cenę może mieć ingerowanie w życie innych.
W każdą niedzielę chodziła do kościoła. Długo klęczała przed obrazami i cicho modliła się o zdrowie Marka i Anny, o ich spokój, szczęście oraz przebaczenie.
Dla siebie nie prosiła już o nic.
Wiedziała, że nie cofnie czasu i nie wymaże czynów popełnionych z pychy.
Chciała dać synowi lepsze życie, a zniszczyła to, które już miał.
Pragnąc pozbyć się niechcianej synowej, straciła nie tylko Annę, lecz także więź z własnym, jedynym dzieckiem.
Każdego wieczoru, wracając do pustego mieszkania, Grażyna boleśnie uświadamiała sobie, jak okrutnie cudze nieszczęście może obrócić się przeciwko temu, kto je zgotował.
Los rzeczywiście zatoczył koło.
A za własne intrygi miała płacić do końca życia — samotnością, żalem i ciszą pośród ścian domu, w którym kiedyś tak rozpaczliwie chciała być jedyną panią.