— Wiedziała o tym? — zapytał Artur.
— O części — odpowiedziała Zofia.
Eleonora chciała, żeby mama namówiła tatę do bezpośredniej rozmowy z Arturem, lecz on odmówił. Nie dlatego, że go nienawidził. Wstydził się.
— Myślał, że uważałem go za nieuczciwego — powiedział Artur.
— To było dla niego ważne.
— Szanowałem go.
— On już tego nie wiedział.
Eleonora pisała, że przez lata spotykała się z mamą na kawie. Rozmawiały o firmie, ale przede wszystkim o zwyczajnym życiu: dzieciach, szkole, pieniądzach, małżeństwie.
Wiedziała, że Zofia chciała zostać pielęgniarką.
Zofia przerwała czytanie.
— Wiedziała? — wyszeptała.
Artur odwrócił się.
— Co?
— Twoja żona wiedziała, że chciałam iść do szkoły pielęgniarskiej.
Artur spojrzał na nią łagodniej.
— Eleonora pamiętała wszystko, co mówili jej ludzie.
W liście było napisane, że po śmierci naszych rodziców Eleonora chciała się z nami skontaktować. Sama była wtedy ciężko chora i bała się, że pojawienie się w naszym życiu tylko powiększy zamęt.
Napisała więc list i schowała go do cedrowej skrzynki.
Nigdy go nie wysłała.
„Jeśli wyślę go teraz — przeczytała Zofia — mogłabym poprosić cię, żebyś niosła także mój żal, choć i bez tego masz już wystarczająco dużo własnego. Zostawię więc ten list z nadzieją, że pewnego dnia, kiedy przeszłość przestanie decydować za ciebie, będziesz mogła go przeczytać”.
Nikt się nie odezwał.
Artur otarł oczy i udawał, że tego nie zrobił. Helena, która pojawiła się w połowie czytania, również udawała, że niczego nie zauważyła.
Zofia złożyła kartki i położyła na stole list od mamy.
— Zamierzam przeczytać go sama — powiedziała.
Weszła do biblioteki Artura. Nikt za nią nie poszedł.
Czekaliśmy. Minęło dziesięć minut, potem dwadzieścia. Artur nerwowo przechodził przez kuchnię, aż Helena kazała mu usiąść.
Po prawie pół godzinie Zofia wróciła.
Płakała cicho. Nie tak, jak płakała ze strachu czy bólu. Były to spokojne łzy, po których człowiekowi robiło się jakby więcej miejsca w środku.
Ania natychmiast ją objęła.
— Co napisała mama? — zapytałem.
Zofia spojrzała na kopertę.
— Bardzo dużo.
— Nie musisz nam mówić.
— Chcę powiedzieć trochę.
Artur wstał.
— Mogę wyjść.
— Zostań.
Usiadł.
Zofia wygładziła kartki.
— Mama napisała, bo Eleonora ją do tego namówiła. Wiedziała, że jest nam trudno. Wiedziała, że tata cierpi z powodu tego, co stało się w pracy, i że byłam wystarczająco dorosła, żeby to widzieć.
Spojrzała na Artura.
— Nie obwiniała cię za wszystko.
Artur zacisnął usta.
— Powinna była.
— Nie. Właśnie przed tym mnie ostrzegała.
Mama napisała, że tata popełnił błędy, firma popełniła błędy, Artur popełnił błędy. Przypomniała, że łatwiej zamienić jedną osobę w czarny charakter niż zaakceptować, że kilka osób podjęło decyzje, których później żałowało.
Mama bała się, że jeśli jej i tacie coś się stanie, Zofia spróbuje zostać jednocześnie siostrą i rodzicem dla mnie oraz Ani.
— Znała mnie zbyt dobrze — powiedziała Zofia przez łzy.
— Co jeszcze napisała? — zapytała Ania.
Zofia spojrzała na list.
— Że mogę was chronić, nie udając, że sama potrafię zrobić wszystko.
Te słowa zawisły w kuchni.
Przez sześć lat Zofia robiła dokładnie to, czego obawiała się mama: pracowała za dużo, spała za mało, odrzucała pomoc, liczyła każdy grosz i powtarzała, że wszystko jest w porządku, choć nie było.
— Mama napisała, że utrzymanie rodziny razem nie oznacza, że jedna osoba musi dźwigać ją całą — dodała Zofia.
Potem Eleonora wspomniała o funduszu edukacyjnym, który założyła dla Zofii.
Artur był zaskoczony.
— Nie wiedziałem o nim.
— Może już nie istnieje — powiedziała Zofia.
— Istnieje — odezwała się Helena. — Jeśli Eleonora utworzyła go z własnych środków, mógł przetrwać niezależnie od fundacji.
Artur pobiegł do gabinetu i zaczął przeglądać zamknięte szafki.
Pani Kowalska westchnęła.
— Mógłbyś zadzwonić do mecenasa Belskiego.
Artur znieruchomiał.
Mecenas Samuel Bielski miał osiemdziesiąt dwa lata i uważał sobotnie popołudnia za święty czas na drzemkę. Nie był zadowolony z telefonu, dopóki Artur nie wspomniał imienia Eleonory.
Wtedy jego głos się zmienił.
— Jaki fundusz? — zapytał Artur.
Zofia stała nieruchomo.
— Zofia Foster? — powtórzył do słuchawki.
Po chwili usiadł.
Kiedy skończył rozmowę, potrzebował kilku sekund, zanim cokolwiek powiedział.
— Eleonora utworzyła sześć lat temu mały fundusz edukacyjny.
— Dla mnie?
— Tak.
— To nie ma sensu.
— Został opłacony z jej prywatnych pieniędzy. Mecenas Bielski miał zakaz kontaktowania się z tobą bez jej dodatkowej zgody.
— Ale ona zmarła siedem miesięcy później.
— Pieniądze pozostały zainwestowane.
Artur spojrzał na Zofię.
— Fundusz nadal istnieje.
Kwota wystarczała na opłacenie czesnego w lokalnym programie pielęgniarskim. Nie były to miliony ani ukryta fortuna. Tyle wystarczało, by ponownie otworzyć drzwi, które Zofia uważała za zamknięte.
— To nie jest prezent ode mnie — podkreślił Artur. — Pieniądze należą do funduszu.
— Wiem.
— Nie musisz mi za nie dziękować.
Zofia podniosła wzrok.
— Artur.
Zatrzymał się.
To był pierwszy raz, kiedy nazwała go po imieniu.
