Nie miała wnuków.
Tylko siostrzenicę Katarzynę, mieszkającą kilka województw dalej, która dzwoniła w każdą niedzielę.
Zofia mówiła o niej z czułością, ale także ze smutkiem, którego próbowała nie pokazywać. Katarzyna miała własne życie, męża, dzieci i pracę. Kochała ciotkę, lecz była zajęta.
Zofia była sama.
A ja byłem dokładnie tak samolubny, by zobaczyć w jej samotności okazję.
Wszystko działo się powoli.
Na początku pomagałem w domu, bo musiałem jakoś odpracować to, co dostawałem. Czyściłem rynny, naprawiałem obluzowane drzwiczki szafek, wymieniałem żarówki, nosiłem zakupy i woziłem ją do lekarza. Zofia chwaliła mnie za każdą drobnostkę.
— Masz zdolne ręce, Michale.
Nazywam się Michał Krawiec.
Wtedy pochwały działały na mnie jak ciepło w pomieszczeniu, do którego nie miałem prawa wejść.
Wkrótce zacząłem robić wszystko właśnie po to, by je słyszeć.
Nauczyłem się, jak lubiła parzyć herbatę.
Zrozumiałem, że nie znosi jeść sama.
Dowiedziałem się, że Henryk czytał jej po kolacji.
Pewnego wieczoru wziąłem książkę leżącą obok jej fotela i zacząłem czytać na głos.
Zofia płakała bez słowa, odwrócona w stronę okna.
Następnego dnia kupiła mi nowe buty.
Stare pękły przy podeszwie, a podczas deszczu woda natychmiast przesiąkała do skarpet. Próbowałem to ukryć, ale oczywiście zauważyła.
— Zniszczysz sobie stopy — powiedziała, stawiając pudełko przy drzwiach, jakby nie wydarzyło się nic szczególnego.
Patrzyłem na dobre, skórzane buty z ciepłą podszewką.
Porządny człowiek poczułby wdzięczność.
Ja poczułem, że jestem sprytny.
Właśnie wtedy zrozumiałem, jak łatwo dobroć może przerodzić się w przywiązanie.
Po trzech miesiącach sąsiedzi zaczęli szeptać.
Po pięciu Zofia przedstawiała mnie jako swojego „drogiego przyjaciela Michała”.
Po siedmiu zapytała, czy rozważyłbym pozostanie z nią na stałe.
Nie jako opiekun.
Nie jako pracownik.
Jako towarzysz.
To słowo wywołało w mojej piersi nieprzyjemne drgnienie, ale szybko je stłumiłem.
Powtarzałem sobie, że ona mnie potrzebuje.
Że ja potrzebuję jej.
Że każda umowa na świecie polega na tym, iż ludzie biorą od siebie nawzajem to, czego im brakuje.
Pewnego wczesnowiosennego wieczoru Zofia poprosiła mnie, bym ją poślubił.
Siedzieliśmy przy kuchennym stole po kolacji. Nie było pierścionka ani świec. Tylko jej dłonie drżały wokół filiżanki herbaty.
— Wiem, co ludzie będą o tym mówić — zaczęła. — Nie jestem głupia, Michale. Wiem, co pomyślą. Ale od bardzo dawna jestem sama, a ty przywróciłeś temu domowi życie.
Pamiętam, jak patrzyłem na nią po drugiej stronie stołu.
Jej siwe włosy były luźno upięte. Niebieski sweter miał sprutą nitkę przy mankiecie. Oczy wyglądały na pełne niepokoju, lecz były zupełnie jasne.
Ona wiedziała.
Może nie wszystko.
Ale wystarczająco dużo.
Wiedziała, że ludzie nazwą mnie łowcą posagów.
Wiedziała, że różnica wieku jest absurdalna.
Wiedziała, że nie patrzę na nią tak, jak Henryk patrzył na nią na fotografiach.
A jednak zapytała.
Powinienem był odmówić.
Zamiast tego wyciągnąłem rękę i ująłem jej dłoń.
— Będę zaszczycony — odpowiedziałem.
Kłamstwo przyszło mi z łatwością.
Ślub był skromny. Odbył się w urzędzie, w obecności dwóch świadków: sąsiadki Zofii, pani Kowalskiej, oraz urzędnika, który wyglądał, jakby chciał zadać kilka pytań, lecz ostatecznie tego nie zrobił. Zofia miała na sobie jasnoniebieską sukienkę. Ja włożyłem pożyczony garnitur.
Tego wieczoru zadzwoniła do Katarzyny.
Słyszałem, jak siostrzenica płacze przez telefon.
— Ciociu Zofio, powiedz, że to nieprawda.
Zofia zamknęła oczy.
— To prawda, kochanie.
— On ma dwadzieścia pięć lat.
— Wiem.
— Chce twoich pieniędzy.
Wtedy Zofia spojrzała na mnie.
Nie ze złością.
Nie ślepo.
Z żalem.
— To możliwe — powiedziała.
Ścisnęło mnie w żołądku.
Katarzyna powiedziała jeszcze kilka ostrych, pełnych bólu zdań i się rozłączyła.
Udawałem, że niczego nie słyszałem.
Zofia udawała, że mi wierzy.
Po ślubie życie stało się dziwne.
Dla świata zewnętrznego byłem powodem do wstydu. Sąsiedzi przestali się witać. Katarzyna odmówiła odwiedzin. Przyjaciele Zofii z kościoła uśmiechali się z wymuszonym współczuciem i unikali patrzenia mi prosto w oczy.
W domu Zofia traktowała mnie jednak z cichym oddaniem.
Każdego wieczoru gotowała kolację, nawet gdy mówiłem, że nie musi.
Składała moje ubrania.
Kupowała kawę, którą lubiłem.
Kiedy wychodziła na spotkanie klubu ogrodniczego, zostawiała mi notatki na kuchennym blacie.
„Michale, zupa jest w lodówce. Podgrzej ją powoli.”
„Michale, dziś będzie padać. Twój płaszcz wisi przy drzwiach.”
„Michale, znalazłam informację o kursie stolarskim. Pomyślałam o tobie.”
Początkowo niewiele mnie to obchodziło.
Prawda była taka, że nigdy naprawdę nie uważałem Zofii za swoją żonę.
Widziałem w niej zegar odliczający czas.
Podczas każdej wizyty u lekarza słuchałem uważniej. Każda butelka lekarstw na kuchennym blacie przypominała mi, że któregoś dnia wszystko w tym domu może należeć do mnie. Gdy kaszlała dłużej niż zwykle, czułem wstydliwy przypływ oczekiwania.
Dziś wiem, jak potwornie to brzmi.
