Razem z Markiem czekaliśmy na ten urlop niemal cztery miesiące.
Nie marzyło nam się morze, hotel, zwiedzanie ani tłumy turystów. Chcieliśmy tylko spędzić dwa tygodnie w domu. We dwoje. Bez budzików, służbowych wiadomości i obowiązków. Wstawać wtedy, kiedy ciało samo uzna to za stosowne, a śniadanie jeść choćby w południe.
Przygotowałam nawet specjalną listę.
Nie listę zadań.
Wręcz przeciwnie — spis rzeczy, których absolutnie nie zamierzałam robić.
Nie wstawać o określonej porze.
Nie przyrządzać śniadania, obiadu i kolacji według harmonogramu.
Nie prasować Markowi koszul.
Nie odbierać telefonów od współpracowników.
Nie urządzać generalnych porządków tylko dlatego, że nagle znalazło się trochę wolnego czasu.
Był to mój pierwszy prawdziwy urlop od prawie trzech lat i planowałam wykorzystać każdą minutę ciszy.
Wtedy jednak zadzwoniła Halina.
Ciotka Marka.
Sześćdziesięciodwuletnia kobieta z głosem dyrektorki szkoły i niezachwianym przekonaniem, że inni ludzie istnieją przede wszystkim po to, aby ułatwiać jej życie.
Słyszałam ich rozmowę z sąsiedniego pokoju.
Halina właściwie nigdy nie mówiła normalnym tonem.
Ona przemawiała.
— Markuś, postanowiłam do was przyjechać. Na cztery dni. Może zostanę tydzień, zobaczymy, jak się wszystko ułoży.
Nie zapytała, czy nam to odpowiada.
Nie zainteresowała się, czy mamy jakieś plany.
Po prostu podjęła decyzję.
Marek spojrzał na mnie z miną człowieka, który właśnie bosą stopą nadepnął na klocek.
Powoli pokręciłam głową.
Bezradnie rozłożył ręce.
I od razu zrozumiałam, że nie będzie umiał odmówić.
Kiedy miał dwanaście lat, zmarła jego mama. Przez następne dwa lata mieszkał u Haliny, dopóki jego ojciec nie ożenił się ponownie.
Ciotka zamieniła te dwa lata w dożywotni rachunek wdzięczności.
Ilekroć Marek próbował się jej sprzeciwić, słyszał:
— To ja cię karmiłam, kiedy nikogo nie obchodziłeś.
A on ustępował.
Zawsze.
— Dobrze — powiedziałam. — Niech przyjeżdża. Ale od razu uprzedzam: nie zamierzam obsługiwać jej od rana do nocy.
Marek szybko kiwnął głową.
Wyglądał tak, jakbyśmy właśnie rozwiązali problem.
Nie miał pojęcia, jak bardzo się mylił.
Następnego dnia Halina zjawiła się punktualnie o dziesiątej.
Oczywiście wcześniej nie podała godziny przyjazdu.
Otworzyłam drzwi w piżamie, z kubkiem kawy w dłoni i wyraźnym odciskiem poduszki na policzku.
Halina powoli zmierzyła mnie wzrokiem od stóp do głów.
Tak zapewne komisja budowlana odbiera mieszkanie po generalnym remoncie.
— Aniu, ty dopiero wstałaś? Jest już dziesiąta.
Ani „dzień dobry”.
Ani „dziękuję, że mnie przyjęliście”.
Od razu kontrola.
Weszła do mieszkania z dwiema ogromnymi walizkami.
Z dwiema.
Choć rzekomo miała zostać najwyżej cztery dni.
Z trudem powstrzymałam się, żeby nie zapytać, czy zapakowała zimową garderobę, czy zapasy na wypadek końca świata.
Marek wyszedł z sypialni i pomógł jej wnieść bagaże.
W tym czasie ciotka rozpoczęła inspekcję mieszkania.
Przesunęła palcem po komodzie.
Obejrzała ściany.
Sprawdziła okna.
— Zasłony są już całkiem wyblakłe. Od dawna wam mówię, że najlepiej pasowałyby tu rolety rzymskie.
To była niemal pierwsza ocena naszego domu.
Upiłam kawę.
Nic nie odpowiedziałam.
Do obiadu stało się jasne, że wraz z walizkami Halina przywiozła coś jeszcze.
Harmonogram.
Mój harmonogram.
Najwyraźniej ułożyła go sobie po drodze.
— Aniu, ja zwykle jem obiad dokładnie o trzynastej. Przydałaby się jakaś lekka zupa i sałatka. Tylko bez ogórków, dobrze? Mam po nich zgagę.
Poinformowała mnie o tym, wygodnie rozsiadając się na kanapie z własnym czasopismem.
Nogi oparła na pufie.
Na stopach miała miękkie kapcie przywiezione z domu.
Już czuła się u nas jak u siebie.
Stałam w kuchni i czułam, jak w środku powoli narasta gorąco.
To nie była jeszcze prawdziwa złość.
Raczej szczere zdumienie.
Kobieta przyjechała do naszego mieszkania w czasie mojego urlopu, a po kilku godzinach zdążyła już ustalić menu.
Jakby zameldowała się w pensjonacie z pełną obsługą.
— Ciociu Halino, mamy teraz urlop — przypomniałam spokojnie. — Jemy wtedy, kiedy mamy ochotę. W lodówce są produkty, kuchnia jest do dyspozycji.
Podniosła wzrok znad gazety.
Popatrzyła na mnie tak, jakby kelnerka podała jej rachunek zawyżony o jedno zero.
— Aniu, ale ty jesteś gospodynią.
Tylko trzy słowa.
A kryła się w nich cała filozofia życia.
Jesteś gospodynią, więc masz usługiwać.
Ja jestem gościem, więc mogę wymagać.
Proste.
Logiczne.
Przynajmniej według Haliny.
Marek brał wtedy prysznic.
Ugotowałam sobie makaron, nałożyłam porcję na talerz i spokojnie usiadłam do jedzenia.
Ciotka obserwowała mnie przez jakieś trzy minuty.
Potem ostentacyjnie wstała, otworzyła lodówkę i zaczęła głośno przesuwać pojemniki. Oglądała opakowania i ciężko wzdychała.
— Nawet rosołu nie ma? Czym wy się w ogóle żywicie?
Nawinęłam spaghetti na widelec.
— Makaronem.
Halina zrobiła sobie kanapkę.
Chleb.
Masło.
Ser.
Jadła ją z miną osoby, którą w czasie wojny pozbawiono przydziału żywności.
Na jej twarzy można było odczytać: „Nic nie szkodzi. Wszystko zapamiętam. Później opowiem rodzinie, jak synowa głodziła mnie we własnym domu”.