Gdzie podział się tamten troskliwy, uważny mężczyzna?
A może wcale nie zniknął?
Może to ona przez lata pozwalała mu stawać się coraz bardziej obojętnym i nieodpowiedzialnym?
Elżbieta spojrzała na Marię.
Łzy już nie płynęły.
Zostało coś innego — spokojne, choć zmęczone postanowienie.
— Masz rację — powiedziała. — Muszę sobie przypomnieć, że ja też jestem człowiekiem.
Następnego dnia, kiedy wracała do domu, czuła w sobie coś dziwnego.
Wiedziała, że czeka ją nieunikniona rozmowa.
Z każdym krokiem stawała się jednak spokojniejsza.
Tego wieczoru nie niosła ciężkich reklamówek z zakupami.
Miała tylko torbę z pracy.
W głowie zaś plan, który układała przez bezsenną noc.
W mieszkaniu nic się nie zmieniło.
Andrzej siedział przed ekranem.
Halina oglądała telewizję i z niezadowoleniem komentowała wydarzenia z programu.
Elżbieta nie poszła jednak do kuchni.
Najpierw weszła do sypialni i przebrała się w domowe ubrania.
Potem wróciła do salonu, usiadła w fotelu naprzeciwko teściowej i spokojnie złożyła dłonie na kolanach.
Czekała.
Nie musiała długo.
Po mniej więcej dwudziestu minutach Halina oderwała wzrok od telewizora. Zeskrobała łyżeczką resztki śmietany z prawie pustego opakowania i odezwała się zirytowanym tonem:
— Znowu kupiłaś tę kwaśną breję. A tak przy okazji, Ela, musisz dać mi pieniądze. Moje futro jest już całkiem zniszczone, nie da się w nim przyzwoicie wyjść. Córka sąsiadki kupiła jej nowe, a ja mam wyglądać jak uboga krewna.
Andrzej nawet się nie odwrócił.
Odpowiedział tylko odruchowo:
— Mama ma rację, trzeba jej pomóc. Ela, sprawdź, ile zostało na naszym koncie. Chyba uzbierała się tam całkiem niezła suma.
Właśnie na to Elżbieta czekała.
Powoli podniosła głowę.
Nie spojrzała na Halinę. Całą uwagę skupiła na mężu.
— Nie, Andrzej.
Powiedziała to cicho.
A jednak tak stanowczo, że mężczyzna wreszcie oderwał się od monitora i spojrzał na nią ze zdumieniem.
— Co znaczy „nie”?
— Dokładnie to, co usłyszałeś — odpowiedziała spokojnie Elżbieta. — Od dzisiaj nie zamierzam utrzymywać ani ciebie, ani twojej matki. Od tej chwili każde z was będzie samo troszczyć się o siebie.
W salonie zapadła ogłuszająca cisza.
Tylko telewizor nadal cicho mówił w tle.
Pierwsza otrząsnęła się Halina.
— Co takiego?!
Jej głos podniósł się niemal do krzyku.
— Słyszysz, co ona mówi?! Andrzej, słyszałeś, jak ona się do nas odzywa?!
Andrzej gwałtownie wstał.
Twarz poczerwieniała mu z gniewu.
— Ela, ty w ogóle wiesz, co mówisz? Co znaczy „każde samo”? To jest moja matka!
— Właśnie. Twoja matka — odparła chłodno Elżbieta. — Opieka nad nią jest przede wszystkim twoją odpowiedzialnością. Od dzisiaj prowadzimy osobne budżety.
— Co za bzdura!
Andrzej podszedł bliżej.
— Jaki osobny budżet? Przecież jesteśmy rodziną!
— Rodziną?
W głosie Elżbiety pojawił się gorzki śmiech, za którym kryły się lata przemilczanych pretensji.
— Rodzina istnieje wtedy, kiedy każdy coś od siebie daje. A jak jest u nas? Ja pracuję, zarabiam, gotuję i sprzątam. Wy oboje korzystacie ze wszystkiego, co zapewniam, a potem żądacie jeszcze więcej. Nie chcę już być waszym portfelem bez dna, Andrzej. Mam tego dość.
— Jak możesz tak mówić?! — wrzasnęła Halina, podrywając się z fotela. — Nie jesteśmy żadnymi pasożytami! Mieszkasz w naszym domu! Przyjęliśmy cię do rodziny! Niewdzięcznica! Synku, słyszysz, jak ona nas obraża?!
— Nie mieszkam w waszym domu. To mieszkanie należy do mnie i Andrzeja. Swoją część kosztów opłacam regularnie — odpowiedziała rzeczowo Elżbieta.
Potem znów spojrzała na męża.
— Posłuchaj teraz uważnie. Te zasady zaczynają obowiązywać od dziś. Rachunki i raty za mieszkanie dzielimy po połowie. Jedzenie kupuję dla siebie i gotuję wyłącznie dla siebie. Jesteście dorosłymi ludźmi i możecie sami zorganizować sobie posiłki. Każdy większy zakup omawiamy wcześniej i pokrywamy zgodnie z ustaleniami. Ubrania, rozrywki, futra i wszystkie inne osobiste zachcianki każdy finansuje z własnych pieniędzy.
— Jesteś… jesteś nienormalna — wykrztusił Andrzej.
W jego oczach pojawiło się jednak coś więcej niż złość.
Niepokój.
Tak patrzy człowiek, który nagle uświadamia sobie, że wygodne życie może mu się skończyć.
— Nigdy się na to nie umawialiśmy! Zawsze wszystko było wspólne!
— Nic nie było wspólne, Andrzej!
Głos Elżbiety zadrżał.
W oczach pojawiły się łzy, lecz zmusiła się, by nie płakać.
— To ja wszystko finansowałam! Oddawałam pieniądze, czas, siły i własne życie! A wy tylko decydowaliście, na co wydać to, co zarobiłam!
Andrzej zamilkł.
— Czy choć raz zapytałeś, ile zostaje mi do wypłaty? Czy choć raz zaprosiłeś mnie gdzieś i sam zapłaciłeś za nasz wieczór? Nie! Słyszałam tylko kolejne prośby: „Mamie potrzebne są leki”, „Mama musi kupić futro”, „Mamie znowu czegoś brakuje”!
Elżbieta wstała.
Teraz stała naprzeciwko męża.
Zwykle przy wysokim Andrzeju wyglądała na drobną i bezbronną.
Tym razem jednak wyprostowała się, a jej sylwetka była niezwykle pewna.
— Za długo to znosiłam.
Nie odwróciła wzroku.
— Ale moja cierpliwość się skończyła.
Andrzej patrzył na nią tak, jakby widział zupełnie obcą kobietę.