Elżbieta przyjęła ich odświętnie ubrana. Na stole nie stała już tylko herbata. Były ciasta, wędlina, a serwetki zostały starannie wsunięte w ozdobne pierścienie. Teresa zajmowała swoje zwykłe miejsce przy oknie. Obok niej siedziała Magdalena, młodsza córka Elżbiety i siostra Michała.
Magdalena skinęła Darii głową tak, jak kiwa się przypadkowej znajomej spotkanej w windzie. Bez ciepła i bez najmniejszego zainteresowania.
— Dobrze, że przyjechaliście — oznajmiła Elżbieta. — Usiądźcie. Mamy do omówienia poważną sprawę.
Michał usiadł i sięgnął po filiżankę. Daria zajęła miejsce obok niego, ale nie tknęła poczęstunku. Zauważyła już złożoną na cztery kartkę, wsuniętą pod serwetkę na brzegu stołu. Biała, schludna, zapisana równymi linijkami.
— Dario — Elżbieta wyjęła kartkę i rozłożyła ją przed sobą. — Razem z Teresą wiele rzeczy przemyślałyśmy. Jesteś młoda i niewiele jeszcze wiesz o życiu rodzinnym. Uznałam więc, że powinnam ci pomóc.
— Pomóc — powtórzyła Daria. Nie zabrzmiało to jak pytanie.
— Właśnie. Na tej kartce wypisałam wszystko, co masz robić w moim domu podczas wizyt. Są tam również zasady, których powinnaś przestrzegać jako żona mojego syna.
Podała jej papier. Daria chwyciła go dwoma palcami i rozprostowała.
Lista była wydrukowana na komputerze. Dwanaście starannie ponumerowanych punktów. Drobna czcionka, lecz bez trudu dało się ją odczytać. Daria czytała w ciszy, a z każdym kolejnym zdaniem jej twarz stawała się spokojniejsza. Nie łagodniejsza — spokojniejsza. Tak wygląda tafla wody chwilę przed zamarznięciem.
Pierwszy punkt nakazywał podczas każdej wizyty sprzątać mieszkanie teściowej: kuchnię, łazienkę i przedpokój. Drugi — za własne pieniądze kupować produkty i przygotowywać jedzenie na trzy dni. Trzeci dotyczył prania i prasowania pościeli. Czwarty zabraniał sprzeciwiać się starszym. Piąty mówił, że o sprawach rodzinnych, również z własną siostrą, nie wolno jej z nikim rozmawiać.
Dalej znajdowały się szczegółowe zalecenia dotyczące telefonów do Elżbiety: Daria miała dzwonić co najmniej trzy razy w tygodniu i dokładnie opowiadać o prowadzeniu domu. Ostatnie zdanie brzmiało: „Synowa ma obowiązek szanować zasady ustanowione przez starsze pokolenie”.
Teresa obserwowała Darię z miną osoby przekonanej o swoim zwycięstwie. Magdalena obracała telefon w dłoni, lecz co chwilę spoglądała na dziewczynę, czekając na jej reakcję. Elżbieta splotła ręce na stole i wyprostowała plecy.
— No dobrze. Co masz do powiedzenia? — zapytała.
Daria doczytała listę do końca, podniosła wzrok i wybuchnęła śmiechem. Nie był to śmiech nerwowy ani histeryczny. Roześmiała się lekko i otwarcie, jakby usłyszała naprawdę zabawny dowcip.
— Proszę poczekać minutę — powiedziała.
Wyjęła z torebki notes i długopis. Teresa wymieniła spojrzenie z Elżbietą. Magdalena przestała obracać telefon.
Daria pisała szybko i pewnie, ani razu nie podnosząc głowy. Po trzech minutach wyrwała kartkę, położyła ją obok listy teściowej i przesunęła oba dokumenty na środek stołu.
— To moja lista, pani Elżbieto. Jest przeznaczona wyłącznie dla pani.
Elżbieta wzięła kartkę i zaczęła czytać. Z każdym kolejnym punktem jej twarz zmieniała wyraz.
Pierwszy punkt: podczas każdej wizyty u młodych sprzątać ich mieszkanie — kuchnię, łazienkę i przedpokój. Drugi: na własny koszt przywozić jedzenie na trzy dni. Trzeci: prać ich pościel. Czwarty: nigdy nie sprzeciwiać się synowej. Piąty: nie omawiać ich rodziny z nikim, również z własną siostrą.
Ostatnie zdanie brzmiało: „Teściowa ma obowiązek szanować zasady ustanowione przez młodą rodzinę”.
— Co to ma znaczyć? — wyszeptała Elżbieta.
— To pani lista — odpowiedziała spokojnie Daria. — Tyle że odwróciłam kierunek. Skoro uważa pani za normalne wymaganie ode mnie takich rzeczy, powinna być pani gotowa robić dokładnie to samo. Czy zasady działają tylko w jedną stronę?
— Kompletnie oszalałaś — syknęła Teresa. — Kto dał ci prawo tak odzywać się do starszych?
— Starszy wiek nie daje nikomu prawa do poniżania innych — odparła Daria, nie podnosząc głosu. — Mogę kogoś szanować za jego czyny, ale nie za samą liczbę przeżytych lat. Wiek jest biologią, a nie osiągnięciem.
Magdalena gwałtownie podniosła się z krzesła.
— Ty w ogóle wiesz, z kim rozmawiasz? To jest nasza matka!
— Doskonale wiem — Daria spojrzała jej prosto w oczy. — A ty rozumiesz, że ta lista nie powstała z troski? Tu nie chodzi o pomoc. Chodzi o władzę. O zmuszenie mnie do obsługiwania dorosłej, zdrowej osoby tylko dlatego, że ta osoba sobie tego zażyczyła.
— W naszej rodzinie zawsze tak było! — Magdalena odwróciła się do brata. — Michał, powiedz jej coś!
Michał milczał. Wziął obie kartki, ułożył je obok siebie i uważnie przeczytał najpierw jedną, potem drugą. Dopiero wtedy podniósł wzrok na matkę.
— Ty naprawdę mówisz poważnie? — zapytał.
— A o co ci chodzi? — Elżbieta uniosła brodę. — Ustaliłam rozsądne zasady. W naszej rodzinie zawsze tak było. Twoja babcia wymagała ode mnie tego samego. I proszę, przeżyłam.
— „Przeżyłam” — powtórzył Michał. — Tak nazywasz normalne życie rodzinne? Przetrwaniem?