Obowiązki rodzinne.
Zbyt wielka żałoba.
Prawda była prostsza. Za każdym razem, gdy wyobrażałam sobie powrót, znów miałam dziewiętnaście lat.
A potem zadzwoniła moja młodsza siostra Anna.
— Zofio, musisz wrócić do domu.
— Nie mogę.
— Możesz.
— Dlaczego właśnie teraz?
Przez długą chwilę milczała.
— Mama coś ci zostawiła.
— Co?
— Nie mogę ci tego wysłać.
— Dlaczego?
— Bo dałam jej słowo.
To było bardzo podobne do naszej matki.
— Co dokładnie zostawiła?
Anna ściszyła głos.
— Po prostu przyjedź.
I przyjechałam.
Teraz siedziałam na tylnym siedzeniu policyjnego samochodu.
Około czterdziestu minut po opuszczeniu lotniska skręciliśmy w dzielnicę, którą rozpoznałam z wielkim trudem.
Casablanca się zmieniła.
Oczywiście, że się zmieniła.
Czterdzieści lat wystarczy, aby nawet ulice przestały cię pamiętać.
Samochód zwolnił.
Pochyliłam się do przodu.
— Nie…
Policjant odwrócił się w moją stronę.
Znałam ten dom.
W rzeczywistości był znacznie mniejszy niż w moich wspomnieniach. Wyblakłe białe ściany, zielone okiennice, metalowy balkon nad drzwiami.
Dom moich rodziców.
Nie widziałam go od poranka, w którym uciekłam.
— Dlaczego mnie tu przywieźliście?
Funkcjonariusz wysiadł. Ja nie potrafiłam zmusić rąk do ruchu.
Wtedy otworzyły się drzwi.
Na progu stała Anna.
Ledwie ją rozpoznałam. Kiedy wyjeżdżałam, miała szesnaście lat. Teraz jej włosy były niemal całkowicie siwe.
Gdy mnie zobaczyła, zasłoniła usta dłonią.
— Zofio…
Wysiadłam z samochodu.
Przez kilka sekund tylko na siebie patrzyłyśmy. Potem rzuciła mi się w ramiona i przytuliła tak mocno, że okulary zsunęły mi się z nosa.
Zaczęłam płakać, zanim zdążyłam się powstrzymać.
Kiedy wreszcie się rozdzieliłyśmy, spojrzałam na policjantów.
— Dlaczego oni tu są?
Twarz Anny nagle spoważniała.
— Wejdźmy do środka.
— Nie. Dlaczego czekali na mnie na lotnisku?
Siostra zerknęła na jednego z funkcjonariuszy. Mężczyzna prawie niezauważalnie skinął głową.
Anna ujęła mnie za rękę.
— Bo jeszcze jedna osoba wiedziała, że przylatujesz.
Całe ciało mi zesztywniało.
— Kto?
Nie odpowiedziała.
W środku dom pachniał niemal tak samo jak dawniej: politurą do mebli, herbatą i czymś smażonym, co przygotowano kilka godzin wcześniej.
Na półce wciąż stała niebieska ceramiczna miska mamy. Przesunęłam po niej palcami.
Wtedy z salonu dobiegł męski głos.
— A więc jednak przyjechała.
Zamarłam.
Znałam ten głos. Był starszy i bardziej szorstki, ale rozpoznałam go natychmiast.
Z fotela powoli podniósł się mężczyzna. Siwe włosy, ciemny garnitur, obok krzesła laska.
Andrzej.
W jednej chwili znów byłam dziewiętnastoletnią dziewczyną. Tak wyraźnie, że zabrakło mi powietrza.
Przez dłuższy czas patrzył na mnie bez słowa. Potem się uśmiechnął.
— Zofio.
Cofnęłam się o krok. Jeden z policjantów natychmiast stanął bliżej.
— Co on tutaj robi?
Uśmiech zniknął z twarzy Andrzeja.
Anna odpowiedziała:
— Przyjechał dziś rano.
— Skąd wiedział?
Nikt się nie odezwał.
Odwróciłam się do niego.
— Wiedziałeś, że wracam?
Raz uderzył laską o podłogę.
— Od kilku tygodni.
Spojrzałam na siostrę.
— Ty mu powiedziałaś?
— Nie.
— To kto?
Andrzej odpowiedział spokojnie:
— Twoja matka.
Pokój jakby zastygł.
Wpatrywałam się w niego.
— Moja matka nie żyje.
— Wiem.
— Więc przestań opowiadać bzdury.
Powoli sięgnął do wewnętrznej kieszeni marynarki. Policjant natychmiast zrobił krok do przodu.
Andrzej zatrzymał rękę.
— To tylko list.
Przekazał kopertę funkcjonariuszowi. Ten obejrzał ją, a potem podał ją mnie.
Na kopercie widniało moje imię.
Pismo matki.
„Zofia”.
Pod spodem dopisała:
„Otworzyć dopiero wtedy, gdy wróci do domu”.
Ręce zaczęły mi drżeć.
Spojrzałam na Annę.
— Mama zostawiła to tobie?
Siostra skinęła głową.
— I jeszcze jeden list dla niego.
Popatrzyłam na Andrzeja.
— Po co?
— Otwórz swój.
Nie spodobało mi się, że znowu mówił mi, co mam robić.
Nawet po czterdziestu latach.
Przez moment chciałam odłożyć kopertę. Jednak ją rozerwałam.
List zaczynał się od słów:
„Moja Zofio”.
„Jeżeli to czytasz, oznacza to, że jednak wróciłaś, choć kiedyś zabroniłam ci tu przyjeżdżać”.
Usiadłam.
List miał cztery strony.
Początkowo czytałam szybko. Potem coraz wolniej.
Matka opowiedziała mi o rzeczach, których nie znałam przez całe życie.
Tamtej nocy nie podjęła decyzji nagle. Przygotowywała moją ucieczkę niemal przez trzy miesiące.
Sprzedała dwie złote bransoletki. Pożyczyła pieniądze od ciotki. Za pośrednictwem dalekiego krewnego załatwiła mi wizę do Ameryki.
Każdy krok ukrywała przed ojcem.
Policja nie czekała jednak na mnie z powodu tamtej ucieczki.
Odpowiedź znalazłam na drugiej stronie.
Andrzej dowiedział się o planie, zanim wyjechałam.
Przestałam czytać.
— Co?
Nie poruszył się.
Podniosłam wzrok.
— Wiedziałeś?
— Nie o wszystkim.
Z listu wynikało, że dwa dni przed moją ucieczką Andrzej przypadkiem usłyszał kłótnię ojca z matką. Zrozumiał, że próbowała wysłać mnie za granicę.
Zamiast jednak powiedzieć o wszystkim ojcu, porozmawiał z nią sam na sam.
Patrzyłam na niego z niedowierzaniem.
— Wiedziałeś, że zamierzam uciec.
Skinął głową.
— Tak.
— Dlaczego mnie nie powstrzymałeś?