Pewnego dnia siedmioletnia Zuzia płakała na ławce przed klatką. Chłopcy z podwórka wyrzucili jej gumę do skakania na daszek nad wejściem. Pani Jadwiga wyszła wyrzucić śmieci, zauważyła dziewczynkę i odstawiła wiadro.
— No dobrze, skąd te łzy?
— Wyrzucili moją gumę na górę.
— Wielkie mi rzeczy! U mnie w domu leżą ze trzy metry takiej gumy. Powiedz lepiej, o co naprawdę płaczesz.
Zuzia pociągnęła nosem i otarła twarz.
— Powiedzieli, że nikt nigdy za mnie nie wyjdzie.
— Chodź do mnie. Pokażę ci coś ważnego.
Ta rzecz stała przy kuchennym oknie i była maszyną do szycia „Łucznik”. Pani Jadwiga posadziła dziewczynkę obok, pokazała jej, jak obracać koło, i kazała przeszyć kawałek bawełnianej tkaniny.
— Wyszło krzywo — zmartwiła się Zuzia.
— Krzywo — przyznała sąsiadka. — Za pierwszym razem każdemu wychodzi krzywo. A teraz popatrz na swoje ręce. Długie palce, zgrabne dłonie, mocne paznokcie. Masz ręce prawdziwej krawcowej. Ja takie od razu rozpoznaję. I zapamiętaj: człowiek patrzy na czyjąś twarz trzy sekundy. No, najwyżej pięć. Za to na efekt twojej pracy będzie patrzył całe życie.
Od tamtej pory Zuzia przychodziła do mieszkania numer trzydzieści siedem niemal codziennie, jakby chodziła do prawdziwej pracy. W wieku dziewięciu lat sama uszyła swój pierwszy fartuch. Mając dwanaście lat, przerobiła starą sukienkę matki tak, by pasowała na nią, czym wprawiła Ewę w zachwyt. A gdy skończyła piętnaście lat, połowa dziewczyn z dziewiątej „B” nosiła spódnice, które „Kowalska szyje za dwieście złotych i pudełko czekoladek”.
— Musisz koniecznie zdobyć wykształcenie — powtarzała Ewa. — Pójdziesz na uniwersytet. Masz przecież taką mądrą głowę.
— Mamo, ja już się uczę.
— Szyjesz.
— To też jest nauka. Tylko tobie z tym słowem kojarzą się inne rzeczy.
Na uniwersytet Zuzia jednak nie poszła. Zdążyła złożyć dokumenty na filologię. Wracała do domu szczęśliwa i pełna zapału, lecz kiedy przekroczyła próg, zobaczyła matkę leżącą na podłodze w przedpokoju. Udar. Zuzia miała wtedy zaledwie siedemnaście lat.
A potem zaczęło się szesnaście długich lat.
Każdy dzień zaczynał się o szóstej, bo trzeba było obrócić mamę na drugi bok. Pieluchy, prześcieradła i codzienne: „Mamusiu, teraz ci pomogę, podnieś się trochę i obejmij mnie za szyję”. Odleżyny, z którymi Zuzia walczyła z uporem, jakby mierzyła się z osobistym wrogiem. Dwa razy w tygodniu kroplówki, pielęgniarka Ola przychodząca za gotówkę, niekończące się kolejki w przychodni po recepty. I zawsze znalazł się ktoś energiczny, kto oburzał się:
— Proszę pani, ma pani zapis? Tu jest kolejka!
— Ja też w niej stoję.
— Ale po co pani? Jest pani taka młoda!
W pierwszych latach po udarze Ewa prawie nie mówiła. Później częściowo odzyskała mowę, lecz prawa ręka pozostała bezwładna. Nie mogła już chodzić. Dni spędzała na wózku przy oknie, obserwując życie podwórka.
— Zuziu — poprosiła kiedyś. — Poszłabyś gdzieś, do koleżanek albo coś.
— Do jakich koleżanek?
— No… do Kasi.
— Kasia od dawna jest mężatką, mieszka na obrzeżach miasta i wychowuje dwoje dzieci. Teraz wysyłamy sobie tylko życzenia na Nowy Rok.
— To chociaż wyjdź na spacer.
— Mamo, spaceruję. Wczoraj poszłam do sklepu jedną ulicą, a wróciłam drugą. Prawie podróż dookoła świata.
Pewnego dnia w jej życiu pojawił się jednak Michał. Poznali się na sobotnich zajęciach z kroju i szycia, na które Zuzia mogła chodzić wtedy, gdy przy matce zostawała opiekunka. Michał miał dwadzieścia trzy lata, uczył się na technologa, śmiesznie odstające uszy i był jedyną osobą na kursie, która ani razu nie zapytała o znamię. Przez dwa miesiące spotykali się przy kawie w małej kawiarni na rogu. Trzy razy odprowadził ją do domu. Pewnego dnia ją pocałował.
Później Zuzia zaprosiła go do siebie, żeby poznał jej matkę.
Michał spędził u nich czterdzieści minut. Był uprzejmy, grzecznie rozmawiał, a nawet pomógł przesunąć wózek.
— Posłuchaj — zaczął, gdy wyszli na klatkę schodową. — Tylko źle mnie nie zrozum. Ja podchodzę do takich rzeczy normalnie. Ale… to będzie długo trwało?
— Co dokładnie?
— No, twoja mama.
— Długo — odpowiedziała Zuzia. — Przynajmniej bardzo na to liczę.
Tydzień później zadzwoniła do niej matka Michała. Zuzia doskonale zapamiętała tę chwilę: stała przy kuchence, a w garnku gotowała się kasza gryczana.
— Zuzanno, pozwoli pani, że powiem szczerze, jak kobieta kobiecie. Tylko proszę się nie gniewać. Komu pani jest potrzebna? Znamię na twarzy i obłożnie chora matka. Jest pani dorosłą kobietą, powinna pani rozumieć. Proszę zostawić mojego syna w spokoju.
— A on jest u pani na smyczy? — zapytała Zuzia. — Jeśli tak, proszę go odwiązać. Ja mam teraz ręce zajęte kaszą.
Odłożyła słuchawkę, a potem przez pół godziny bez ruchu patrzyła, jak gotująca się kasza wypływa spod pokrywki.
Zwykłej pracy również nie mogła znaleźć.
— Na pewno do pani oddzwonimy — obiecywano jej w sklepie z kosmetykami.
— Przykro nam, ale nasi pracownicy są wizytówką salonu — tłumaczono w innym miejscu.
— Próbowała pani ukryć to makijażem? — zapytała rekruterka w biurze podróży.