— Próbowałam. Używałam profesjonalnego charakteryzatorskiego podkładu. Wytrzymuje cztery godziny, a potem moja twarz wygląda jak ściana w połowie remontu.
Wtedy Zuzia postanowiła utrzymywać się z szycia. Musiała pracować w domu, ponieważ nie mogła zostawiać matki samej na dłużej niż dwie godziny.
Zaczęło się od skracania spodni sąsiadom. Z czasem sąsiedzi polecali ją znajomym. Potem jedna z klientek zamieściła w internecie zdjęcie sukienki uszytej przez Zuzię ze starej zasłony matki i napisała: „Dziewczyny, krawcowa z osiedla, przyjmuje w domu. Ma złote ręce!”. Po tym wpisie zamówienia zaczęły napływać jedno po drugim.
Zuzia pracowała do późnej nocy, spała po cztery godziny, a pomiędzy przymiarkami prała, robiła matce zastrzyki i zajmowała się jej pielęgnacją. Najpierw kupiła przemysłową maszynę do szycia, potem owerlok, a później ustawiła drugi stół roboczy w pokoju. Ewa siedziała na wózku i uważnie obserwowała każdy ruch córki.
— Zuziu, ścieg idzie ci krzywo.
— Mamo, z twojego miejsca niczego nie widać.
— Jestem twoją matką. Widzę wszystko.
Gdy Zuzia miała dwadzieścia jeden lat, zamieniły mieszkanie. Nie chodziło o poprawę warunków. Mieszkały na czwartym piętrze bloku bez windy, a Ewę trzeba było co miesiąc wozić na badania. Za każdym razem Zuzia razem z sąsiadem znosiła kobietę na rękach po sześciu biegach schodów, a potem w ten sam sposób wnosiła ją z powrotem. W końcu znalazły mieszkanie na parterze, z wygodnym podjazdem.
Na pożegnanie przyszła pani Jadwiga. Trzymała w rękach starannie zapakowany prezent.
— Masz. To nożyczki. Nie do jakichś szmatek, tylko do poważnej pracy. Dobre nożyce krawieckie są jak dobry mąż: wybierasz jedne na całe życie i nikomu nie pozwalasz ich używać.
— Przecież miała pani tylko jednego męża?
— Jednego jedynego. Przeżyliśmy razem dwadzieścia dwa lata. Dobry był, tylko palił jak lokomotywa. A nożyczki, swoją drogą, służą jeszcze dłużej.
Mocno się uściskały. Pani Jadwiga niezauważenie wsunęła Zuzi do kieszeni jeszcze naparstek — stary, wytarty, z małym wgnieceniem.
— Dzwoń do mnie. Numer pamiętasz?
Zuzia doskonale pamiętała numer sąsiadki. Czarny telefon z tarczą stał na korytarzu, na stoliku przykrytym koronkową serwetką.
Początkowo naprawdę dzwoniła. W pierwszym roku często, w drugim znacznie rzadziej. Potem pani Jadwiga zrezygnowała z telefonu stacjonarnego, a komórki nie chciała nawet widzieć.
— Nie będę wrzeszczeć do tego pudełka — mówiła.
Zuzia kilka razy przyjeżdżała pod stary adres, lecz nigdy nie zastawała sąsiadki. Zostawiała kartkę w drzwiach. Kartka zniknęła, ale odpowiedź nie nadeszła. Wkrótce Ewa przeszła drugi udar i obowiązków przybyło jeszcze więcej.
Zuzia wciąż powtarzała sobie, że teraz naprawdę nie ma na to czasu.
Matka zmarła dwa lata temu, w lutym. Odeszła spokojnie, we śnie. Tydzień przed śmiercią niespodziewanie powiedziała:
— Zuziu, wybacz mi. Przecież zabrałam ci całe życie.
— Dałaś mi życie, mamo — odpowiedziała córka. — To zupełnie co innego.
Po pogrzebie Zuzia przespała prawie trzy doby. Wstawała tylko po wodę i znów kładła się do łóżka. Czwartego dnia dokładnie posprzątała mieszkanie, wyrzuciła pudełka po lekach i nagle uświadomiła sobie, że po raz pierwszy od szesnastu lat nie musi się już nigdzie spieszyć. Najbardziej bolało to, że nie miała już do kogo się spieszyć.
Miała wtedy trzydzieści trzy lata. Dwa lata później prowadziła już dwa zakłady krawieckie — jeden w centrum, drugi na obrzeżach miasta. Pracowały w nich dwadzieścia dwie krawcowe, na szycie na miarę czekało się dwa miesiące, a wśród klientów były dwa teatry zamawiające kostiumy sceniczne. Nowe klientki zwykle zatrzymywały wzrok na jej lewym policzku zaledwie na kilka sekund. Potem całą uwagę skupiały na tym, jak perfekcyjnie leży gotowe ubranie.
W kwietniu Zuzia pojechała obejrzeć lokal pod trzeci zakład. Pośrednik Marek bez przerwy opowiadał o ruchu pieszym, zaletach położenia i handlowych perspektywach. Kiedy jednak samochód skręcił z głównej ulicy, Zuzia nagle podniosła głowę.
— Chwileczkę. Jesteśmy na moim dawnym osiedlu?
— Dokładnie. To bardzo obiecująca okolica, wkrótce powstaną tu nowe budynki…
— Proszę się zatrzymać. Tutaj.
Rozpoznała podwórko wyłącznie po starych topolach. Reszta zniknęła. W miejscu, gdzie kiedyś stał pięciopiętrowy blok, ciągnęło się teraz zielone ogrodzenie z wizerunkiem uśmiechniętej rodziny i hasłem: „Tu powstanie nowa dzielnica”. Za płotem pracowała koparka. Nie było już piaskownicy, ławki ani daszku, na który chłopcy wyrzucili kiedyś jej gumę.
— Kowalska? — dobiegło nagle zza pleców.
Od strony sąsiedniego, jeszcze nierozebranego budynku szła starsza kobieta z maleńkim pieskiem ubranym w kombinezon.
— Pani Helena?
— We własnej osobie! Ciebie rozpoznałabym wszędzie… — Staruszka urwała i machnęła ręką z zakłopotaniem. — Och, wybacz tej starej głupiej. Widzę, że dobrze ci się powodzi? Ale samochód!
— Nie narzekam. A pani jak się trzyma?
— W sierpniu nas przesiedlają. Dostanę mieszkanie na czternastym piętrze, wyobrażasz sobie? Mam osiemdziesiąt jeden lat, boję się wsiadać do windy, a oni chcą mnie wysłać tak wysoko.