Porozmawiały chwilę o drożejącej żywności, dzieciach i wnukach. Wspomniały też czasy, gdy dozorcy codziennie zamiatali alejki. W końcu Zuzia zapytała:
— Pani Heleno, co się stało z panią Jadwigą Łuczak? Tą, która mieszkała w trzydziestym siódmym?
Staruszka skróciła smycz i przyciągnęła pieska bliżej siebie.
— Z Jadzią? Oj, Zuziu, z nią bardzo źle.
— Zmarła?
— Gorzej, dziecko.
I pani Helena opowiedziała jej całą historię.
Trzy lata wcześniej zmarł jedyny syn pani Jadwigi, Andrzej. Serce zatrzymało mu się w pracy, gdy miał zaledwie czterdzieści dziewięć lat. Po pogrzebie matka przez miesiąc nie wstawała z łóżka, a potem jakoś doszła do siebie. Później poślizgnęła się w łazience i złamała szyjkę kości udowej. Operację przeprowadzono, ale kobieta nie odzyskała samodzielności. Nie chciała przepisywać na siebie spadku po synu. U notariusza zrzekła się praw na rzecz synowej, Moniki.
— Niech wszystko dostanie wnuk, żeby później nie trzeba było niczego dzielić — tłumaczyła.
W ramach programu odnowy rodzina otrzymała nowe mieszkanie. Panią Jadwigę tam zameldowano, lecz w grudniu gdzieś ją wywieziono.
— Dokąd?
— Do domu opieki. Podobno gdzieś niedaleko miasta. Monika wszystkim mówiła, że to tymczasowa rehabilitacja: dobry nadzór, zabiegi, lekarze. Tylko minęło już pół roku, a ta „tymczasowość” wciąż trwa. Podobno mieszkanie wynajmują teraz obcym ludziom.
— Przyszła się z panią pożegnać?
— Ją wynosili na noszach, Zuziu! Dwaj mężczyźni. Miała na sobie zielony pikowany szlafrok. I wiesz, co było najgorsze? Nie uroniła nawet jednej łzy. Patrzyła w sufit i milczała. Wróciłam potem do domu i wypiłam tyle waleriany, że nawet pies się ode mnie odsuwał.
Zuzia wróciła do samochodu. Marek z entuzjazmem oznajmił, że lokal można będzie wynająć już od pierwszego czerwca.
— Marku, proszę znaleźć wszystkie domy opieki dla osób starszych w tamtej okolicy. Teraz, przez telefon. Ile ich może być?
— Z piętnaście się znajdzie.
— W takim razie dzwonimy do wszystkich piętnastu.
Właściwe miejsce znalazły przy szóstym telefonie. Prywatny dom opieki „Brzozowy Zakątek” obiecywał mieszkańcom „przytulną, domową atmosferę, pięć posiłków dziennie i stałą opiekę”. Na stronie widniały zdjęcia uśmiechniętych starszych kobiet, choć trudno było uwierzyć, że zrobiono je właśnie tam.
— Czy przebywa u państwa pani Jadwiga Łuczak?
— A kim pani dla niej jest? — zapytała łagodnie pracownica.
— Sąsiadką.
Droga zajęła prawie dwie godziny. Za wysokim, szczelnym ogrodzeniem stał piętrowy budynek. W środku widać było pomalowane kaloryfery, a w powietrzu unosił się ciężki zapach chloru zmieszany z wonią gotowanej kapusty. Zuzia znała te zapachy aż za dobrze — przez szesnaście lat znienawidziła je w szpitalnych korytarzach. Administratorka, pani Barbara, długo oglądała jej dowód osobisty.
— Nawet nazwiska panie nie mają wspólnego.
— Nigdy nie twierdziłam, że jesteśmy rodziną.
— Proszę zrozumieć, mamy ścisłe zasady. Wszystko reguluje umowa. Dokumenty podpisywała Monika Andrzejewska. Odwiedziny są możliwe wyłącznie po wcześniejszym umówieniu.
— W takim razie proszę mnie zapisać. Na dzisiaj.
— Tak się nie da, przepisy na to nie pozwalają…
Zuzia położyła przed nią wizytówkę.
— Pani Barbaro, nie jestem z żadnej kontroli ani z prasy. Potrzebuję tylko dwóch godzin. Jeśli trzeba, mogę od razu zapłacić za kolejny miesiąc pobytu.
W pokoju stały cztery łóżka. Przy oknie, odwrócona plecami do drzwi, siedziała na wózku drobna staruszka i patrzyła na brzozy.
— Pani Jadwigo, ma pani gościa.
Kobieta nawet nie drgnęła.
— Ciociu Jadziu. To ja.
Wózek powoli się odwrócił. Przed Zuzią siedziała osiemdziesięcioczteroletnia staruszka z dłońmi nieruchomo złożonymi na kolanach. Obgryzione paznokcie, krótko i nierówno obcięte włosy, jakby zrobił to ktoś przypadkowy. W oczach pustka i zagubienie.
Potem spojrzenie kobiety przesunęło się po twarzy przybysza, zatrzymało na bordowym znamieniu i nagle ożyło.
— Zuziu — wyszeptała pani Jadwiga. — Co ty tutaj… Przyniosłaś coś do poprawienia?
— Nie. Przyjechałam po panią.
— Dokąd?
— Do domu.
Staruszka długo milczała. W końcu znów odwróciła się ku oknu.
— Nie mam już domu, Zuziu. Sama go oddałam. Poszłam do notariusza i podpisałam dokumenty.
— Ja mam dom. Parter, wygodny podjazd, duża kuchnia, okna wychodzące na podwórko. Przez szesnaście lat opiekowałam się mamą. Wszystko potrafię.
— Nie musisz się mną opiekować.
— W porządku. W takim razie nie zabieram pani — odpowiedziała niespodziewanie Zuzia. — Proponuję pani pracę. W mojej pracowni jest dwadzieścia dwie krawcowe, a połowa z nich nie potrafi nawet porządnie wszyć rękawa, żebym nie musiała krzyczeć.
Pani Jadwiga nie wytrzymała. Jej twarz się skurczyła, po policzkach popłynęły łzy, które niezgrabnie ocierała wierzchem dłoni. Zuzia usiadła obok wózka i bez słowa ujęła jej rękę.
W szafce przy łóżku leżały okulary, grzebień z połamanymi zębami i stary, wytarty naparstek. Taki sam jak ten, który sąsiadka podarowała kiedyś Zuzi. Swój naparstek dziewczyna nosiła od czternastu lat w kosmetyczce.