Rozmowa z Moniką Andrzejewską odbyła się przez telefon i trwała krótko.
— Przepraszam, ale kim pani właściwie jest?
— Sąsiadką.
— Oczywiście! Sąsiadką! Czy pani ma pojęcie, ile kosztuje jej utrzymanie? Pięć tysięcy miesięcznie! Nie jesteśmy przecież potworami. Umieściliśmy ją w porządnym prywatnym domu opieki, gdzie ma lekarzy i zabiegi, a nie w państwowym przytułku, gdzie ludzie leżą na korytarzach!
— Jej emerytura wynosi około trzech tysięcy. A mieszkanie wynajmujecie za mniej więcej cztery i pół. Sprawdziłam ogłoszenia.
Po drugiej stronie zapadła cisza.
— To w ogóle nie jest pani sprawa! Poza tym sama się zgodziła! Osobiście podpisała dokumenty!
— W takim razie sama będzie mogła rozwiązać umowę. Nikt przecież nie uznał jej za ubezwłasnowolnioną?
— Co pani powiedziała?
— Pani Jadwiga ma pełną zdolność do czynności prawnych — powtórzyła spokojnie Zuzia. — Żaden sąd nie odebrał jej prawa do samodzielnego podejmowania decyzji. Może więc wybrać, gdzie chce mieszkać i gdzie chce być zameldowana.
— Jest pani prawnikiem?
— Nie. Jestem krawcową. Ale zatrudniam prawnika i płacę mu właśnie za takie sprawy.
— To proszę ją zabrać! — wybuchła Monika. — Proszę ją zabrać, skoro jest pani taka mądra! Tylko niech pani później do mnie nie dzwoni, kiedy znudzi się pani ta cała szlachetność! I uprzedzam: nie ma czego dzielić, wszystko zostało dawno załatwione!
— Już zrozumiałam.
Prawnik rzeczywiście wyjaśnił, że o mieszkanie można spróbować zawalczyć. Pani Jadwiga wciąż była w nim zameldowana i zachowała prawo do korzystania z lokalu. Sąd mógłby przywrócić jej możliwość zamieszkania, choć proces trwałby od ośmiu do dziesięciu miesięcy i wymagałby opinii oraz kilku rozpraw.
— Nie chcę z nikim walczyć — odmówiła pani Jadwiga. — Tam jest mój wnuk. Ma dwadzieścia dwa lata. Wysłał mi kartkę urodzinową, elektroniczną. Czy naprawdę mam walczyć z własnym wnukiem?
— Od sześciu miesięcy pani nie odwiedził.
— Studiuje daleko. — Staruszka umilkła na moment. — Nie będę, Zuziu. Nie namawiaj mnie.
Po tygodniu udało się rozwiązać umowę z domem opieki. Zuzia odebrała panią Jadwigę w środę, w deszczu. Staruszka siedziała w samochodzie, mocno przyciskając do siebie torebkę, i przez całą drogę milczała. Dopiero gdy wjechały do miasta, nagle zauważyła:
— Pas bezpieczeństwa skrzypi. Trzeba go nasmarować.
— Oczywiście. Zajmę się tym od razu.
Potem zaczęło się to, na czym Zuzia znała się przez lata najlepiej. Konsultacje geriatryczne, rehabilitacja dwa razy w tygodniu, specjalny chodzik, który pani Jadwiga nazwała „tą konstrukcją” i przez cały tydzień odmawiała jego używania. Witamina D, żelazo, pełnowartościowe posiłki i ścisły rozkład dnia. Starszemu człowiekowi stały rytm jest potrzebny nie mniej niż dziecku.
Po miesiącu pani Jadwiga stanęła na nogach. Dwa miesiące później sama, podpierając się ścianą, przeszła z sypialni do kuchni. Usiadła na stołku i długo łapała oddech.
— No i jak? — zapytała Zuzia.
— Co „jak”? Kuchnia jest porządna. Tylko firanki wiszą krzywo.
— To niemożliwe!
— Jak najbardziej możliwe. Podwijałaś bez linijki, na oko. Myślisz, że nie zauważę? Zupełnie zapomniałaś, czego cię uczyłam?
— Zupełnie — uśmiechnęła się Zuzia. — Będzie pani musiała pokazać mi wszystko od początku.
We wrześniu pani Jadwiga po raz pierwszy przyjechała do pracowni. Przywieziono ją na wózku i ustawiono przy stole do krojenia. Dwadzieścia dwie pracownice zerkały z ciekawością na drobną staruszkę, lecz jej pojawienie się nie zrobiło na nich większego wrażenia.
Za to po czterdziestu minutach wszystko się zmieniło.
— Gdzie położyłaś wykrój? Wzdłuż nitki, nie byle jak! Popatrz na materiał! Po drugim praniu wszystko się przekrzywi, klientka wróci z reklamacją i będzie miała absolutną rację! A kto zrobił taki ścieg? Przyznać się! Nie będę krzyczeć, tylko się rozpłaczę!
— Pani Jadwigo — odezwała się ostrożnie brygadzistka Lucyna, czterdziestoośmioletnia kobieta, która od dwudziestu lat pracowała jako krawcowa. — Mogłaby pani pokazać, jak prawidłowo wszywa się rękaw? Męczę się z tym od dwudziestu lat.
— Dawaj tutaj. Patrz uważnie. I nie sap mi prosto do ucha.
Od tej pory pani Jadwiga przyjeżdżała do pracowni codziennie. Wiosną poruszała się już z laską, sama pokonywała schodki, a przy tym głośno narzekała, dlaczego ludzkość wciąż nie nauczyła się robić wygodnych poręczy.
W lutym na progu zakładu pojawiła się Marta.
Osiemnastoletnia dziewczyna miała na sobie zbyt lekką jak na tę porę kurtkę i czapkę nasuniętą niemal na oczy. Przyszła w odpowiedzi na ogłoszenie: „Poszukujemy uczennicy kroju. Doświadczenie niewymagane, wszystkiego nauczymy”. Siedząc w recepcji, przez cały czas chowała dłonie w długich rękawach.
— Drugi rok szkoły krawieckiej — czytała Zuzia z ankiety. — Bardzo dobrze. Pracowała pani już gdzieś?
— Nie. — Dziewczyna zawahała się. — To znaczy próbowałam. Byłam w trzech miejscach.
— I co się stało?
Marta przez chwilę milczała. Potem powoli wysunęła ręce z rękawów i położyła je na stole.