Marta już dawno zrozumiała, że kłótnie z Teresą nie mają większego sensu.
Nie dlatego, że bała się teściowej. I nie dlatego, że nie potrafiła się bronić. Po prostu po dwudziestu latach małżeństwa z Markiem wiedziała już, że niektóre spory pochłaniają tyle sił, iż później człowiek nie pamięta nawet, od czego się zaczęły. Dlatego najczęściej tylko uśmiechała się na komentarze Teresy.
— Marto, znowu pokroiłaś ziemniaki za grubo. Marek od dziecka lubi małe kawałki.
— Dobrze, Tereso.
— Ta kurtka cię pogrubia.
— Możliwe.
— Po co kupiliście tak jasną kanapę? Za rok wytrzecie na niej łokcie.
— Zobaczymy.
Czasem Marek się złościł.
— Dlaczego jej nie odpowiesz?
Marta wzruszała ramionami.
— Jaki to ma sens? To twoja matka. Nie zmienisz jej.
Dopiero teraz rozumiała, jak bardzo się myliła. Teresy nie trzeba było zmieniać. Wystarczyło raz jasno pokazać, gdzie kończy się jej teren, a zaczyna cudzy.
Wszystko zaczęło się od prezentu.
Tego lata Marta skończyła czterdzieści pięć lat.
Niedługo przed jej urodzinami razem z Markiem wreszcie zakończyli przeprowadzkę do nowego mieszkania. Prawie pięć lat odkładali pieniądze, rezygnowali z urlopów i wymienili samochód dopiero wtedy, gdy stary zaczął wymagać więcej napraw, niż kosztowało ich paliwo.
Mieszkanie nie było luksusowe — zwykłe dwa pokoje w nowym budynku na obrzeżach miasta. Ale było ich. Z dużą kuchnią połączoną z salonem, jasnymi ścianami, balkonem i oknami, przez które wieczorami można było patrzeć, jak słońce znika za sąsiednimi domami.
Marcie naprawdę się podobało.
W dniu urodzin Marek wrócił do domu z bukietem białych róż i niewielkim pudełkiem.
— Tylko nie mów, że znowu kupiłeś coś do kuchni — zaśmiała się Marta. — Mamy już robota sprzątającego, wolnowar i ten nieszczęsny toster, którego nikt nie używa.
— Otwórz.
W środku leżał delikatny złoty łańcuszek z małą zawieszką. Marta przesunęła palcem po ozdobie.
— Marku… Po co taki drogi prezent?
— Czterdzieste piąte urodziny ma się tylko raz.
Pocałował ją w skroń.
— Poza tym zasługujesz na coś, czego nie trzeba stawiać w kuchni.
Marta chciała go objąć, kiedy zadzwonił dzwonek.
— Mama — powiedział Marek.
Teresa weszła do mieszkania z miną osoby przybywającej nie do syna i synowej, lecz na oficjalne przyjęcie.
Miała na sobie jasny kostium, starannie ułożone włosy i niewielką skórzaną torebkę przewieszoną przez przedramię. Skończyła sześćdziesiąt siedem lat, ale nie lubiła wypowiadać tej liczby.
— Nie czuję się na tyle — mawiała. — Najważniejsze jest to, co człowiek ma w środku.
O wieku innych ludzi pamiętała jednak doskonale.
Zwłaszcza o wieku Marty.
— Nasza solenizantka! — zawołała. — No pokaż się.
Przytuliła synową, odsunęła ją na długość ramienia i dokładnie obejrzała.
— Dobrze wyglądasz. Nawet bardzo dobrze jak na czterdzieści pięć lat.
Marta ledwie zauważalnie wypuściła powietrze.
Zaczynało się.
— Dziękuję.
— Mam dla ciebie prezent.
Teresa wyjęła z dużej torby zawiniątko. Marta rozpakowała je i zamarła.
To był szlafrok.
Gruby.
Flanelowy.
Prawie do kostek.
Materiał miał kolor pomiędzy wyblakłym fioletem a szarością, a na całej powierzchni widniały ogromne bordowe róże. Na brzuchu naszyto wielką kieszeń.
Marek przez kilka sekund milczał.
— Mamo… To dla Marty?
— A dla kogo?
— Na urodziny?
Teresa spojrzała na syna ze szczerym zdumieniem.
— Zwyczajny szlafrok. Ciepły, wygodny i praktyczny. Jesienią jeszcze mi podziękujesz.
Odwróciła się do synowej.
— Marto, dlaczego nic nie mówisz? Przymierz.
— Później — odpowiedziała cicho.
— Materiał jest naprawdę dobry. Specjalnie szukałam takiego, w którym jest mało sztucznego włókna. W twoim wieku nie trzeba już myśleć o kokardkach i koronkach, tylko o tym, żeby nie marznąć.
Marta powoli podniosła wzrok.
— W moim wieku?
— No co? — Teresa roześmiała się krótko. — Masz czterdzieści pięć lat, a nie dwadzieścia pięć. Nie jesteś już dziewczyną. Jak długo można biegać po domu w krótkich szlafroczkach?
— Mamo — upomniał ją Marek.
— Co „mamo”? Nic złego nie powiedziałam.
Marta jeszcze raz spojrzała na szlafrok, a potem bez słowa odwiesiła go do szafy.
— Nie podoba ci się? — zapytał Marek, gdy Teresa wyszła do salonu.
— Podoba.
— Dlaczego więc milczysz?
— Co miałam zrobić? Urządzić awanturę w dniu własnych urodzin?
— Celowo chciała cię zranić.
Marta zamknęła drzwi szafy.
— Wiem.
— I wcale cię to nie złości?
Spojrzała na męża.
— Złości.
Marek znał ten spokojny ton. Po ponad dwudziestu latach małżeństwa wiedział, że kiedy Marta krzyczy, sytuację można jeszcze łatwo naprawić.
Prawdziwy problem zaczynał się wtedy, gdy mówiła cicho.
— Co zamierzasz?
— Na razie nic.
— Marto…
— Nie martw się. Ten szlafrok na pewno się nie zmarnuje.
Marek chciał zadać kolejne pytanie, ale zrezygnował.
Kilka dni później wszystko stało się jasne.
Wieczorem zadzwonił telefon. Marek spojrzał na ekran.
— Mama.
Włączył głośnik, bo właśnie kroił warzywa na sałatkę.
— Cześć, mamo.
— Marku, dzwonię w sprawie czwartku.
— A co będzie w czwartek?
Po drugiej stronie zapadła urażona cisza.