Teściowa podarowała jej na czterdzieste piąte urodziny obrzydliwy szlafrok, a potem urządziła w jej domu rodzinne spotkanie — nie przewidziała jednak, że solenizantka założy go przed wszystkimi

— To przecież ubranie domowe.

— Widzę.

— Zresztą to prezent od ciebie.

Zapadła cisza.

Waleria powoli odwróciła się w stronę Teresy.

— Ty jej to dałaś?

Teresa poczerwieniała.

— No… tak.

Marta pogładziła rękaw.

— Na moje czterdzieste piąte urodziny.

— Marto — syknęła Teresa.

— Słucham?

— Chodź do kuchni.

— Po co? Wszystko jest już przygotowane.

— Powiedziałam: chodź.

Marta spojrzała na nią spokojnie.

— Tereso, dziś jest wasz wieczór. Usiądź z koleżankami. Wstawię wodę na herbatę.

Grażyna odchrząknęła.

— Ten szlafrok rzeczywiście wygląda na bardzo ciepły.

— Jest bardzo ciepły — odparła Marta poważnie. — Teresa powiedziała, że w moim wieku właśnie coś takiego powinnam nosić.

Marek odwrócił się do okna.

Teresa pobladła.

— Tego nie powiedziałam.

Marta spojrzała jej prosto w oczy.

— Powiedziałaś.

— Mówiłam, że jest praktyczny.

— I że mam już czterdzieści pięć lat, nie jestem dziewczyną, więc nie ma sensu chodzić po domu w krótkich szlafrokach.

Waleria powoli odstawiła torebkę na krzesło.

— Tereso…

— Dlaczego wszyscy tak na mnie patrzycie? — wybuchła teściowa. — To normalny prezent! Ładny szlafrok!

— Nie kłócę się — powiedziała spokojnie Marta. — Dlatego go założyłam.

Jej logika była tak prosta, że trudno było znaleźć na nią odpowiedź.

Kobiety usiadły przy stole.

Na początku rozmowa wyraźnie się nie kleiła. Teresa, która jeszcze dziesięć minut wcześniej zamierzała być najważniejszą postacią wieczoru, siedziała spięta i prawie nie dotykała jedzenia.

Z czasem jednak jej koleżanki zaczęły wspominać dawne czasy.

Opowiadały o pracy w księgowości, o nocach spędzanych przed kwartalnymi sprawozdaniami, o teczce z dokumentami, której kiedyś szukał cały dział aż do dziesiątej wieczorem, by później odkryć, że przez cały czas leżała w domu jednej z pracownic.

Wspominały przejście z papierowych zestawień na komputery.

— Teresa stawiała opór najdłużej — śmiała się Waleria. — Powtarzała: „Mój kalkulator, w przeciwieństwie do waszego komputera, nigdy się nie zawiesi”.

— I miała rację — mruknęła Teresa.

— A potem nauczyła nas wszystkie obsługi programu.

Marta słuchała z uśmiechem.

Po raz pierwszy zobaczyła w teściowej kogoś więcej niż kobietę, która zawsze najlepiej wiedziała, jak gotować barszcz, wychowywać dzieci i wybierać zasłony.

Wyobraziła sobie młodą Teresę, która po studiach przyszła do pracy w dziale księgowości, bała się swojej pierwszej przełożonej, wychowywała małego Marka i wieczorami sprawdzała dokumenty przy kuchennym stole.

Przez chwilę Marcie zrobiło się nawet żal, że wieczór zaczął się w taki sposób.

Wtedy Teresa pochyliła się ku niej i powiedziała cicho:

— Przebierz się.

— Dlaczego?

— Przez ciebie wyglądam jak pośmiewisko.

Uśmiech zniknął z twarzy Marty.

— Ja?

— Doskonale wiesz, co robisz.

— Rozumiem.

Teresa najwyraźniej nie spodziewała się takiej odpowiedzi.

— Czyli specjalnie?

— Specjalnie.

— Marto!

Kobiety przy stole umilkły.

Marta wstała.

— Chodźmy do kuchni.

Tym razem sama to zaproponowała.

Gdy tylko zamknęły za sobą drzwi, Teresa powiedziała przez zaciśnięte zęby:

— Postanowiłaś mnie upokorzyć przed koleżankami?

— Nie.

— To co robisz?

— Mam na sobie twój prezent.

— Doskonale wiesz…

— Wiem, Tereso. Doskonale wiem, dlaczego mi go dałaś.

— Niczego sobie nie wymyślaj.

— Chciałaś mnie zranić.

— Boże, znowu zaczynasz.

— Nie. Niczego nie zaczynam. Po prostu pierwszy raz mówię to głośno.

Teresa zmarszczyła brwi.

— A ty zawsze milczałaś.

— I robiłam źle.

Marta uśmiechnęła się smutno.

— Właśnie dlatego dziś założyłam ten szlafrok.

Teresa skrzyżowała ręce na piersi.

— Nigdy nic złego ci nie zrobiłam.

Z jakiegoś powodu te słowa zraniły Martę bardziej niż sam prezent.

Przez chwilę milczała.

— Pamiętasz, kiedy braliśmy z Markiem ślub? Powiedziałaś wtedy mojej matce, że twój syn mógł znaleźć sobie bardziej obiecującą dziewczynę.

Twarz Teresy stężała.

— To było dwadzieścia lat temu.

— Pamiętasz, jak po urlopie macierzyńskim dostałam nową pracę i awansowałam? Powiedziałaś przy wszystkich, że szefowi pewnie po prostu się spodobałam.

— Żartowałam.

— A kiedy kupiliśmy mieszkanie, powiedziałaś krewnym, że Marek zapłacił za wszystko, chociaż połowę wkładu odłożyłam ja.

— Nie tak to przedstawiłam.

— Właśnie tak.

Głos Marty wciąż pozostawał cichy. Może dlatego każde słowo brzmiało jeszcze ciężej.

— Kiedy skończyłam czterdzieści lat, jako pierwsza zauważyłaś, że wyglądam starzej. Kiedy schudłam, powiedziałaś, że twarz mi się zapadła. Obcięłam włosy — były za krótkie. Zaczęłam je zapuszczać — stwierdziłaś, że długie włosy po czterdziestce nie wypadają.

Teresa odwróciła wzrok.

— Pamiętasz wszystko.

— Nie. Wiele zapomniałam. Celowo. Bo jesteś matką Marka. Bo nie chciałam stawiać go między nami. Bo wciąż powtarzałam sobie: „Marto, bądź mądrzejsza”.

— I trzeba było taka być.

— Nie.

Po raz pierwszy od wielu lat Marta jej przerwała.

— Nie trzeba było.

Przesunęła dłonią po szerokim rękawie szlafroka.

— Bo ty uznałaś moje milczenie za zgodę.

W kuchni zrobiło się bardzo cicho. Za drzwiami ktoś ostrożnie przestawił talerz.