— Tu wcale nie chodzi o szlafrok — powiedziała Marta. — Chcesz wiedzieć, dlaczego go założyłam?
Teresa nie odpowiedziała.
— Bo skoro ty sama wstydzisz się tego prezentu przed koleżankami, to znaczy, że doskonale wiedziałaś, iż nie jest on miłym podarunkiem.
Teściowa otworzyła usta, ale nie znalazła słów.
W tej chwili drzwi lekko się uchyliły i na progu pojawił się Marek.
— Wszystko w porządku?
Teresa od razu zwróciła się do niego.
— Nie! Wytłumacz żonie, że nie może się tak zachowywać.
Marek spojrzał najpierw na matkę, potem na Martę.
— Co takiego zrobiła?
Teresa zamarła.
— Marek?
— Mamo, naprawdę dałaś jej ten szlafrok po to, żeby ją zranić.
— I ty też będziesz po jej stronie?
— Już ci to kiedyś powiedziałem.
— Stajesz przeciwko własnej matce?
Marek zmęczonym gestem przetarł twarz.
— Mamo, tu nie ma żadnych stron.
— Oczywiście, że są!
— Nie. Jest sytuacja, w której zraniłaś człowieka. Tylko tyle.
Teresa patrzyła na syna, jakby widziała go po raz pierwszy.
— Po wszystkim, co dla ciebie zrobiłam…
— Mamo.
— Co „mamo”?
— Nie rób tego.
W jego głosie nie było złości. Tylko zmęczenie. I właśnie to chyba dotknęło ją najbardziej.
— Kocham cię. Jesteś moją matką. Ale Marta jest moją żoną. Milczała przez dwadzieścia lat nie dlatego, że wszystko jej odpowiadało.
Teresa spojrzała na synową.
— Od dawna rozmawiacie o mnie za moimi plecami?
— Nie — odpowiedziała Marta. — Gdybyśmy rozmawiali, ten dialog prawdopodobnie odbyłby się dużo wcześniej.
Teściowa stała nieruchomo przez kilka sekund. Nagle otworzyły się drzwi.
— Dziewczyny, chyba pójdę do domu — powiedziała Grażyna.
Waleria podniosła głowę.
— Tereso, a co z naszym świętem?
— Nie mam nastroju.
— Usiądź.
— Nie chcę.
Teresa sięgnęła po torebkę.
Wtedy Waleria niespodziewanie ją zatrzymała.
— Tereso, zaczekaj.
— Co?
— Marta powiedziała prawdę?
Teresa zacisnęła usta.
— Nie zaczynaj.
— Pytam o szlafrok.
— Boże, wszyscy uczepiliście się tego szlafroka!
— Naprawdę powiedziałaś jej, że w wieku czterdziestu pięciu lat nie jest już dziewczyną i powinna nosić coś takiego?
— No powiedziałam. I co z tego?
Waleria długo patrzyła na przyjaciółkę.
— Nic.
— To dobrze.
— Gdybyś mnie podarowała taki szlafrok, oddałabym ci go na Nowy Rok.
Grażyna wybuchnęła śmiechem.
Teresa spojrzała na nią oburzona.
— Bardzo śmieszne.
— I wcale nie żartuję.
Waleria westchnęła.
— Znamy się czterdzieści lat. Jesteś dobrym człowiekiem, ale czasem twój język działa szybciej niż głowa.
— Czy wy wszystkie się dzisiaj zmówiłyście?
— Nie.
Waleria wskazała jej krzesło.
— Siadaj. Mamy Dzień Księgowego. Przetrwałyśmy kontrole podatkowe, lata dziewięćdziesiąte i przejście na elektroniczne sprawozdania. Naprawdę pokona nas jeden szlafrok?
Grażyna nie wytrzymała i znów się roześmiała. Po chwili dołączyła druga kobieta, a nawet Marek uśmiechnął się pod nosem.
Teresa stała na środku pokoju.
Mogła trzasnąć drzwiami. Obrazić się. Nie odzywać przez miesiąc.
Wszyscy właśnie tego się po niej spodziewali.
Nagle jednak powoli odłożyła torebkę na krzesło.
— Nalejcie mi czegoś zimnego.
Waleria uśmiechnęła się z satysfakcją.
— Nasza główna księgowa wróciła.
— Nie nazywaj mnie tak. Od czterech lat jestem na emeryturze.
— Charakter jednak został.
— Walerio!
W pokoju znów rozległ się śmiech.
Marta cicho przyniosła teściowej szklankę zimnego kompotu. Teresa wzięła ją i spojrzała synowej w oczy.
— Dziękuję — powiedziała cicho.
To nie były jeszcze przeprosiny.
Ale było to już coś.
Wieczór stopniowo wrócił na właściwe tory. Przy stole znów rozbrzmiały dawne historie. Kobiety spierały się, która z nich kiedyś źle naliczyła premię, wspominały byłego dyrektora i śmiały się tak głośno, że Grażyna kilka razy ocierała łzy.
Marta w końcu się przebrała.
Nie dlatego, że Teresa ją o to poprosiła. Szlafrok okazał się tak ciepły, że jeszcze pół godziny i rodzinne spotkanie zakończyłoby się udarem cieplnym.
Kiedy wróciła w lekkiej letniej sukience, Waleria przytaknęła z uznaniem.
— Teraz to zupełnie inna sprawa.
Teresa w milczeniu zjadła kawałek tortu.
Około dziesiątej kobiety zaczęły się żegnać. Grażyna objęła Martę.
— Dziękuję za wieczór.
— Wpadajcie częściej.
— Wpadniemy. Następnym razem tylko podamy Teresie adres w ostatniej chwili, żeby nie zdążyła wszystkim rozkazywać.
— Słyszę was! — zawołała Teresa z korytarza.
Waleria wyszła jako ostatnia. Kiedy Marek pomagał matce zamówić taksówkę, podeszła do Marty.
— Nie gniewaj się na nią zbyt długo.
Marta uśmiechnęła się blado.
— Już od dawna się nie gniewam.
— To jeszcze gorzej.
— Dlaczego?
— Kiedy człowiek przestaje się złościć, często oznacza to, że po prostu jest zmęczony.
Marta uważnie spojrzała na starszą kobietę.
Waleria westchnęła.
— Teresa strasznie boi się starości.
— Zauważyłam.
— Zawsze taka była. Już po czterdziestce przejmowała się każdą zmarszczką. Po sześćdziesiątce zaczęła jeszcze częściej mówić o wieku innych ludzi.
— To nie sprawia, że czuję się lepiej.
— I nie powinno.
Waleria pokręciła głową.
— Nie usprawiedliwiam jej. Tylko próbuję wyjaśnić.
Przez chwilę milczała.