Za dziewięćdziesiąt tysięcy można było wyremontować mieszkanie, odłożyć na podróż albo zwyczajnie przeznaczyć te pieniądze na siebie.
Anna próbowała przypomnieć sobie, kiedy ostatni raz kupiła coś wyłącznie dlatego, że miała na to ochotę. Nie potrafiła. Wszystkie wolne środki tydzień po tygodniu znikały przy cudzym stole, a otoczenie uważało to za naturalny porządek rzeczy.
Odłożyła kalkulator, wstała i kilka razy przeszła po kuchni. Po chwili wróciła do stołu.
Postanowiła policzyć wszystko jeszcze raz, ale tym razem z innej strony.
Wzięła telefon i wpisała w wyszukiwarkę: „ile kosztuje kucharz na prywatne przyjęcie”, „catering dla dziewięciu osób”, „obsługa rodzinnego obiadu w domu”.
Na ekranie pojawiały się kolejne oferty.
Zakup produktów. Przygotowanie potraw. Nakrycie stołu. Obsługa gości. Sprzątanie po przyjęciu.
Każda usługa miała swoją cenę.
Za ośmiogodzinną pracę kucharz dojeżdżający do klienta otrzymywał około sześciuset czterdziestu złotych. W tej kwocie nie mieściły się zakupy, sprzątanie ani wysłuchiwanie nieustannych uwag zamawiającego.
Anna otworzyła zeszyt na czystej stronie. Tym razem nie zamierzała tworzyć listy wydatków. Zaczęła sporządzać prawdziwy cennik.
Zakup produktów i ich dostarczenie — sto dwadzieścia złotych.
Osiem godzin pracy kucharza — sześćset czterdzieści złotych.
Nakrycie stołu dla dziewięciu osób — sto pięćdziesiąt złotych.
Posprzątanie kuchni oraz pokoju po przyjęciu — sto osiemdziesiąt złotych.
Przypomniała sobie wszystkie uwagi: „za słone”, „już zimne”, „sos podaj osobno”.
Uśmiechnęła się gorzko i dopisała ostatnią pozycję:
Zmiany w potrawach na indywidualne życzenie klienta — dziewięćdziesiąt złotych.
Podsumowała kwoty.
Tysiąc sto osiemdziesiąt złotych za jeden rodzinny obiad.
Zwyczajna cena rynkowa, bez żadnego zawyżania.
Każdej soboty wykonywała bezpłatnie pracę wartą prawie tysiąc dwieście złotych, a dodatkowo płaciła około sześciuset za produkty. W zamian słyszała, że przed poznaniem Heleny nie umiała ugotować jajka.
Anna zamknęła zeszyt i położyła się do łóżka. Długo nie mogła zasnąć.
W poniedziałek, podczas zmiany w przydrożnym zajeździe, opowiedziała o wszystkim swojej koleżance.
Ewa od dwudziestu lat pracowała przy wydawaniu posiłków. Kiedy usłyszała, na jakich zasadach odbywają się sobotnie spotkania, aż odłożyła chochlę.
— Ty naprawdę co tydzień karmisz za darmo dziewięć osób?
Anna potwierdziła ruchem głowy.
— To policz im swoją pracę. Wszystko, od zakupów aż po zmywanie. Pokaż czarno na białym. Zobaczysz, jak szybko przypomną sobie, że podobno jesteście jedną rodziną.
Ewa wytarła ręce w fartuch i wróciła do wydawania obiadów.
Anna nic nie odpowiedziała, ale nocne obliczenia nagle przestały wydawać jej się przesadzone. Ewa, nie znając szczegółów, doszła właściwie do tego samego wniosku.
Przez całą zmianę Anna myślała o jej słowach.
Policzyć i pokazać.
Wieczorem miała już gotowy plan.
Po powrocie do domu nie powiedziała Piotrowi ani słowa. Milczała następnego dnia i jeszcze kolejnego. Mąż zauważył, że stała się wyjątkowo cicha.
— Coś się stało?
— Myślę o sobocie.
Piotr wzruszył ramionami.
Dla niego sobotnie spotkania były odpoczynkiem. Obok siedziała matka, dookoła krewni, przed nim pełny talerz i kieliszek zimnej wódki do galarety.
Nie widział porannej wyprawy po zakupy, rozgrzanej kuchni ani naczyń, które żona zmywała długo po północy.
W czwartek wieczorem Anna sama rozpoczęła rozmowę.
— Twoja matka robi zakupy, ale pieniądze oddaję ja. Co tydzień około sześciuset złotych. Ja również gotuję. Dla całej twojej rodziny.
— Mama po prostu się stara — odpowiedział Piotr. — Lubi, kiedy wszyscy się spotykają.
Była to ta sama odpowiedź, którą słyszała od lat.
Anna jedynie skinęła głową. Już dawno przestała wierzyć, że cokolwiek wyjaśni słowami. W tej rodzinie słowa nie miały żadnej wartości.
Być może liczby przemówią skuteczniej.
Helena zadzwoniła już w środę. Wesołym i pewnym tonem wydała dyspozycje na sobotę. Zażyczyła sobie galarety rybnej i pieczonej kaczki. Poleciła też, by Anna nie oszczędzała na cieście, ponieważ tym razem mieli pojawić się szczególnie ważni goście.
Anna słuchała, ściskając w dłoni czerwoną teczkę. Głos teściowej docierał do niej jak odległy szum ulicy za zamkniętym oknem.
Decyzja została podjęta. Ta świadomość przyniosła jej zaskakujący spokój.
— Tym razem wszystko zostanie dokładnie policzone — odpowiedziała.
Przygotowywała się przez kilka dni.
W piątek odwiedziła sklep papierniczy. Kupiła arkusze grubego papieru i intensywnie czerwoną teczkę. W domu rozłożyła je na stole z taką samą starannością, z jaką kiedyś układała faktury przed kontrolą magazynu.
Przypominała sobie każdą sobotę.
Torby wnoszone po schodach. Osiem godzin przy gorącej kuchence. Stosy naczyń zmywane po północy. Śpiącego Piotra. Sześćset złotych wyjmowane co tydzień z portfela.
Teraz każde z tych działań otrzymywało konkretną wartość.
Nie chodziło o zemstę ani o upokorzenie krewnych. To była zwykła arytmetyka.
Liczby nie obrażają się, nie kłamią i nie manipulują. Pokazują wyłącznie rezultat.