Joanna stała przed lustrem w przedpokoju i ostrożnie poprawiała kolczyki. Przyglądała się własnemu odbiciu tak uważnie, jakby widziała przed sobą zupełnie obcą kobietę, która za chwilę będzie musiała przejść przez wyjątkowo trudną próbę. W jej oczach czaił się niepokój, którego bezskutecznie próbowała nie dostrzegać nawet sama.
— Jesteś dziś jakaś spięta — zauważył Kamil, zmagając się z krawatem przed sąsiednim lustrem. — Coś się stało?
— Nie, wszystko w porządku — odpowiedziała Joanna, wygładzając niesforny kosmyk. — Po prostu dzisiaj są urodziny twojej mamy. Sam rozumiesz.
— Tym razem wszystko odbędzie się spokojnie, obiecuję — Kamil odwrócił się do żony i położył jej dłonie na ramionach. — Rozmawiałem z mamą wcześniej. Przyrzekła, że nie będzie żadnych scen.
Joanna uśmiechnęła się ironicznie. Nie wątpiła, że mąż rzeczywiście próbował porozumieć się z matką. Przez sześć lat małżeństwa słyszała jednak podobne obietnice tyle razy, że dawno przestała traktować je poważnie. Żadna rodzinna uroczystość nie minęła bez uszczypliwości Walerii.
Już sześć lat wcześniej, w dniu ślubu Joanny i Kamila, teściowa pokazała, co naprawdę myśli o przyszłej synowej. Waleria prawie nic o niej wtedy nie wiedziała, a mimo to zdążyła wydać ostateczny wyrok. Przypadkiem znalazłszy się na korytarzu urzędu stanu cywilnego, młoda panna młoda usłyszała, jak matka narzeczonego mówi do jednej ze swoich znajomych:
— Skąd Kamil wytrzasnął taką dziewczynę? Od razu widać, że poluje na cudze mieszkanie. Zobaczysz, jeszcze okaże się, że miałam rację.
Od tamtej chwili Joanna na zawsze została w świadomości teściowej bezwzględną łowczynią cudzego majątku. Żadne fakty nie miały znaczenia, choć rzeczywistość zupełnie nie pasowała do tych oskarżeń.
Przez pierwsze trzy lata małżeństwa Joanna i Kamil wynajmowali mieszkanie, sami opłacając czynsz i wszystkie rachunki. Później przeprowadzili się do lokalu kupionego przez Kamila na kredyt jeszcze przed poznaniem Joanny. Ona nigdy nie rościła sobie praw do własności męża, nie domagała się drogich prezentów ani nie próbowała korzystać z jego pieniędzy.
Waleria uparcie jednak ignorowała oczywiste fakty. O wiele wygodniej było jej wierzyć, że synowa jest przebiegłą i chciwą kobietą, która omotała jej ukochanego syna.
Każdy rodzinny obiad stawał się dla Joanny próbą wytrzymałości. Teściowa zawsze znajdowała coś, co można było skrytykować: zupa była za mało aromatyczna, fryzura nieudana, sukienka zbyt skromna albo przeciwnie — zbyt wyzywająca. Jeśli akurat nie było się do czego przyczepić, Waleria niezmiennie wracała do tematu braku wnuków.
Kamil zwykle nie reagował. Czasami tylko mówił zmęczonym głosem:
— Mamo, daj już spokój.
Wystarczyło jednak, że Waleria się oburzyła albo podniosła głos, a syn natychmiast się wycofywał i pozwalał jej mówić dalej.
— Możemy już jechać? — zapytał Kamil, zdejmując z wieszaka płaszcz żony.
— Oczywiście — odparła Joanna.
Skłamała. W środku czuła już znajomy ciężar, który pojawiał się przed każdą wizytą u rodziny męża.
Sześćdziesiąte urodziny Walerii postanowiono uczcić wyjątkowo wystawnie. Przyjęcie miało odbyć się w eleganckiej restauracji poza miastem, a zaproszenia otrzymali liczni krewni, dawni znajomi i bliscy przyjaciele rodziny.
W przestronnej sali ustawiono długie stoły przykryte śnieżnobiałymi obrusami. Pomiędzy wykwintnymi potrawami stały kompozycje kwiatowe, kryształowe kieliszki połyskiwały w świetle, a kelnerzy bezszelestnie krążyli między gośćmi.
Ku zaskoczeniu Joanny solenizantka przywitała ją wyjątkowo serdecznie.
— Joasiu, kochanie, jak cudownie, że przyjechaliście! — zawołała Waleria, obejmując synową i całując ją w oba policzki.
Powiedziała to tak głośno, że odwrócili się nawet goście stojący na drugim końcu sali.
Joanna uprzejmie się uśmiechnęła. Przez lata zdążyła się nauczyć, że przesadna serdeczność teściowej była przeznaczona głównie dla publiczności i szybko się kończyła.
Tym razem również nie trzeba było długo czekać.
Nie minęło nawet piętnaście minut, kiedy Waleria, przechodząc między gośćmi z butelką szampana, uważnie przyjrzała się synowej.
— Joasiu, schudłaś ostatnio? — zapytała z udawaną troską. — Ta sukienka leży na tobie okropnie, jakbyś pożyczyła ją od kogoś innego.
— Nie, pani Walerio, wszystko jest w porządku — odpowiedziała spokojnie Joanna, przyjmując napełniony kieliszek.
— Tobie oczywiście może się tak wydawać — przeciągnęła solenizantka. — Ale z boku wygląda to zupełnie inaczej.
Joanna od razu zrozumiała, że przedstawienie właśnie się zaczyna.
Gdy wszyscy zajęli miejsca przy stole, rozmowa szybko zeszła na temat, który od dawna był dla Joanny prawdziwym koszmarem.
Waleria zaczęła wychwalać Klaudię, młodszą siostrę Kamila. Klaudia przyjechała z mężem i dwoma synami. Młodszy chłopiec niemal cały czas siedział na kolanach matki.
— Kiedy patrzę na Klaudię, aż mi się serce raduje — oznajmiła z dumą Waleria, wskazując córkę. — Wspaniała rodzina, dwóch cudownych chłopców, mąż dobrze zarabia. W domu porządek, dostatek i miłość. Tak właśnie powinna żyć porządna kobieta.