Tym razem uciekała przed pijanym starszym szeregowym.
Przy bunkrze sztabowym zatrzymał ją Wysocki.
— Kowalska, zaczekaj.
Odwróciła się, ciężko oddychając, i poprawiła przekrzywioną bluzę munduru.
— Widziałem wszystko — powiedział kapitan. — Znowu Kuzak?
— On.
— Już więcej cię nie tknie. Rozmawiałem z nim.
Zofia uśmiechnęła się gorzko.
— Wszyscy z nimi rozmawiają, panie kapitanie. A potem wszystko zaczyna się od nowa. Dla nich kobieta na froncie nie należy do nikogo, więc można z nią zrobić, co się chce.
Wysocki przez kilka sekund patrzył w nocne niebo, po którym powoli opadały świetlne race.
— Jest pewien sposób — powiedział w końcu.
— Jaki?
— Niezbyt elegancki, ale skuteczny. Jeśli cały pułk uzna, że jesteś moją żoną z frontu, nikt więcej cię nie ruszy.
Zofia nie od razu pojęła jego słowa.
— Pańską żoną?
— Oficjalnie tak.
— Ale to nieprawda.
— A kto będzie to sprawdzał?
Mówił spokojnie. Nie było w jego głosie kpiny ani dwuznaczności.
— Jestem wdowcem. Od trzech lat sam. Nie mam tu żadnych romansów i nie będę ich miał. Ty potrzebujesz ochrony. Wybieraj, Kowalska: albo plotka o żonie kapitana, albo znowu będziesz spała z saperką pod głową.
Zgodziła się.
Kilka dni później cały pułk wiedział już, że Kowalska jest kobietą Wysockiego.
To wystarczyło.
Żarty się skończyły.
Pijane wizyty ustały.
Po raz pierwszy od dawna Zofia mogła zasypiać bez lęku.
Jednak układ, który miał być tylko prostą umową między dwojgiem ludzi, z czasem przestał przypominać udawanie.
Najpierw po prostu rozmawiali.
Czasem wieczorem, gdy front na chwilę cichł, Zofia zaglądała do sztabowej ziemianki.
Na stole leżały mapy.
W metalowych kubkach stygnęła herbata.
Za ścianą grzmiały działa.
Leon opowiadał jej o żonie, którą stracił jeszcze przed wojną.
Mówił też o małej córce wychowywanej przez krewną w Białymstoku.
Zofia po raz pierwszy opowiedziała komuś o domu dziecka.
O aresztowanych rodzicach.
O strachu, że pewnego dnia ktoś otworzy jej akta i uzna, iż córka represjonowanych nie może być godna zaufania.
Oboje byli samotni.
Nawet nie zauważyli chwili, w której przestali być dla siebie wyłącznie kapitanem i podwładną.
Po jednej z najstraszniejszych bitew batalion stracił niemal połowę żołnierzy.
Tej nocy zostali sami.
I po raz pierwszy nie musieli już niczego udawać.
Oboje potrzebowali poczuć, że pośród śmierci wciąż istnieje życie.
Do jesieni 1944 roku wszystko toczyło się niemal bez zmian.
Później pojawiły się zawroty głowy.
Poranne mdłości.
Osłabienie.
Aż w końcu nadszedł dzień, gdy lekarz wypowiedział swoje bezlitosne słowa.
Po wizycie w ambulatorium Zofia poszła do sztabowej ziemianki.
Zaświadczenie miała zaciśnięte w kieszeni.
Wysocki wyszedł na zewnątrz, zobaczył ją i od razu zrozumiał, że stało się coś poważnego.
— Co się dzieje, Zosiu?
Nie odpowiedziała. Wyciągnęła ku niemu kartkę.
Rozwinął ją.
Przeczytał.
Jego twarz natychmiast stężała.
— Wejdźmy do środka.
W ziemiance było ciepło. Pachniało tytoniem i rozgrzaną ziemią. Na stole leżała mapa operacyjna z czerwonymi i niebieskimi oznaczeniami.
Leon usiadł, wyjął papierosa i zapalił.
Zofia została przy wejściu.
— To moje dziecko? — zapytał w końcu.
— Twoje.
Kapitan powoli wypuścił dym.
— Posłuchaj mnie uważnie. Jeszcze dziś porozmawiam z dowódcą batalionu. Odeślą cię na tyły. Pojedziesz do Pruszkowa. Dam ci adres. Mieszka tam moja ciotka, Helena Wysocka. Przyjmie cię.
Zofia spojrzała na niego bezradnie.
— A pan?
— Ja zostaję.
— A potem?
Po raz pierwszy odwrócił wzrok.
— Potem wojna się skończy.
— I co dalej?
Leon wstał i mocno ujął ją za ramiona.
— Odnajdę cię. Uznaję dziecko. Obiecuję.
— Po wojnie…
— Nie wierzysz mi?
Zofia milczała.
Patrzył jej prosto w oczy.
— Przyrzekam. Nie będziesz już sama.
Tydzień później wyjechała.
Leon sam pomógł jej wejść na skrzynię ciężarówki.
Kiedy samochód ruszył, krzyknął za nią kilka słów.
Nie usłyszała.
Wiatr porwał jego głos i zaniósł z powrotem tam, gdzie grzmiał front.
Patrzyła na oddalającą się sylwetkę kapitana i myślała tylko o jednym:
na wojnie obietnice zbyt często żyją dłużej niż ludzie, którzy je składali.
Pruszków powitał ją mokrym śniegiem, zimnym wiatrem i metalicznym dźwiękiem tramwajów.
Helena Wysocka miała około sześćdziesięciu lat.
Była surowa.
Wyprostowana.
Jej twarz przypominała kamienną maskę.
Mieszkała w starym drewnianym domu z małym poddaszem. W środku pachniało suszonymi ziołami, pastowaną podłogą i czymś, co przywodziło na myśl kościół.
Zofia nie zobaczyła żadnych obrazów świętych, ale od razu wyczuła, że gospodyni kieruje się własnymi, twardymi zasadami.
— Więc przyjechałaś — powiedziała Helena, lustrując ją od stóp do głów. — Wejdź. Dziecka na progu się nie trzyma. Leon do mnie napisał. Od razu uprzedzam: klasztoru tu nie ma, ale porządek będzie.
Zofia tylko skinęła głową.
Dostała mały pokój pod dachem. Z okna widać było ogród zasypany śniegiem.
Wkrótce znalazła pracę w pruszkowskich zakładach mechanicznych.
Najpierw zajmowała się ewidencją.
Kiedy brzucha nie dało się już ukryć, przeniesiono ją do księgowości.