Helena obserwowała ją uważnie. Niekiedy zaciskała usta z niezadowoleniem, ale ani razu nie powiedziała nic obraźliwego.
Czas płynął nieznośnie wolno.
Od Leona nie przychodziła żadna wiadomość.
Każdego ranka Zofia przekonywała samą siebie, że poczta z frontu jest zawodna.
Każdego wieczoru myślała coś zupełnie innego:
a jeśli już nie żyje?
A może żyje, lecz postanowił o niej zapomnieć?
W połowie marca do porodu zostało niewiele.
Pewnego wieczoru Zofia wróciła z pracy.
Drzwi otworzyła Helena.
Na jej twarzy malowało się napięcie, którego Zofia nigdy wcześniej nie widziała.
— Idź do pokoju. I zachowaj spokój.
W salonie siedziało dwóch obcych mężczyzn.
Obaj byli ubrani po cywilnemu, lecz po sposobie, w jaki się poruszali, Zofia natychmiast domyśliła się, kim są.
Starszy, ociężały mężczyzna z małymi, wodnistymi oczami podniósł się z krzesła.
— Zofia Wiktorowicz Kowalska?
— Tak.
Pokazał legitymację.
— Kapitan Niemirski, bezpieczeństwo państwowe. Kontrwywiad. Proszę usiąść. Czeka nas poważna rozmowa.
Zofia powoli zajęła miejsce.
Jej dłoń sama spoczęła na brzuchu.
— Zna pani kapitana Leona Wysockiego?
— Tak. Był moim dowódcą.
— Był — poprawił ją Niemirski. — Kapitan Wysocki został aresztowany.
W środku zrobiło jej się lodowato.
— Za co?
— Szpiegostwo. Działalność antypaństwową. Udział w grupie oficerskiej, która miała przygotowywać przejście na stronę wroga.
Zofia zacisnęła palce na krawędzi stołu.
— To niemożliwe.
— Śledztwo mówi co innego.
Drugi mężczyzna otworzył notes.
— Wiemy również o pani bliskiej relacji z kapitanem Wysockim. Wiemy, że dziecko, którego pani oczekuje, jest jego.
— To nie ma żadnego związku ze sprawą!
— Właśnie to ustalimy — odparł spokojnie Niemirski. — Proszę się spakować.
Przesłuchania trwały wiele dni.
Te same pytania wracały bez końca.
Zofia wciąż odpowiadała identycznie.
Nie, nie wiedziała o żadnym spisku.
Nie, nie słyszała o kontaktach z przeciwnikiem.
Nie, Leon nigdy nie mówił jej o zamiarze zdrady.
Nie, nikomu nie przekazywała żadnych informacji.
Śledczy wertował jej stare akta.
— Ojciec, Wiktor Kowalski, skazany przed wojną na podstawie artykułu o działalności przeciwko państwu.
Przewrócił kartkę.
— Matka, Stefania Kowalska, skazana w tym samym okresie. Zmarła w obozie.
Podniósł wzrok.
— Rodzice byli wrogami państwa. Teraz oczekuje pani dziecka człowieka oskarżonego o zdradę. Ciekawa życiorysowa układanka.
— Jaka układanka?! — wybuchnęła Zofia.
— Może świadomie pomagała pani Wysockiemu? Może postanowiła pani zemścić się na państwie za rodziców?
— Przez trzy lata mściłam się na Niemcach! — krzyknęła. — Z karabinu! Mam siedemdziesiąt sześć potwierdzonych trafień! Dwa razy byłam ranna! Dostałam medal! Czego jeszcze miałam dowieść?
Niemirski wzruszył ramionami.
— Czasami piękna wojskowa karta jest najlepszą zasłoną.
Śledztwo ciągnęło się ponad dwa miesiące.
Zofia rodziła w więziennym szpitalu.
Pod strażą.
Na świat przyszła dziewczynka.
Maleńka.
Słaba.
Ale żywa.
Zofia zdążyła nadać jej imię Marysia.
Potem odebrano jej dziecko.
Nikt nie powiedział, dokąd je zabrano.
Pytała.
Żądała odpowiedzi.
Błagała.
Bez skutku.
Tydzień po porodzie odczytano jej wyrok.
Dziesięć lat ciężkich robót.
Konfiskata mienia.
Niepowiadomienie władz.
Utrzymywanie kontaktów ze zdrajcą.
Ukrywanie działalności antypaństwowej.
Pięć lat Zofia spędziła na północy, w obozie pod Workutą.
Mróz.
Rzadka, wodnista zupa.
Nieludzkie normy pracy.
Niekończące się kontrole.
Baraki, do których zimą przez szpary wciskał się śnieg.
Przeżyła.
Może dlatego, że od dawna umiała cierpieć.
Może dlatego, że walczyć nauczyła się jeszcze w domu dziecka.
A może dlatego, że gdzieś głęboko pozostało w niej jedno jedyne pragnienie.
Zobaczyć Marysię.
Każdej nocy przed snem powtarzała imię córki.
Jak modlitwę.
Choć nigdy nie umiała się modlić.
W 1955 roku zaczęto ponownie analizować stare sprawy.
Zofię zwolniono przed terminem.
Oficjalny dokument rehabilitacyjny otrzymała dopiero pół roku później, po dziesiątkach wizyt w urzędach i napisanych podań.
O Leonie dowiedziała się tylko jednego.
Rozstrzelano go w 1945 roku.
Niedługo po procesie.
O Marysi nie było żadnych informacji.
Zofia wzięła małą walizkę z włókna, w której mieściło się teraz całe jej życie, i wróciła do Pruszkowa.
Dom Heleny Wysockiej nadal stał na swoim miejscu.
A jednak wyglądał obco.
Był pusty.
Cichy.
Martwy.
Drzwi otworzyła nieznajoma kobieta.
— Wysocka? — powtórzyła. — Zmarła dwa lata temu. Serce. Krewni sprzedali dom.
W tamtej chwili Zofii wydawało się, że zerwała się ostatnia nić łącząca ją z dawnym życiem.
Nie zatrzymała się jednak.
Rozpoczęła poszukiwania.
Domy dziecka.
Urząd stanu cywilnego.
Archiwa.
Wydziały oświaty.
Jeździła po całym województwie.
Na podróże wydawała ostatnie pieniądze.
Sypiała na ławkach dworcowych.
Jadła chleb i popijała go wrzątkiem.
Na początku jesieni dotarła do małego miasteczka Żyrardów.
Tam wreszcie dopisało jej szczęście.
Dyrektorka miejscowego domu dziecka, szczupła starsza pani o nazwisku Domańska, uważnie przeczytała dokument o rehabilitacji.