– Zina, twoje wnuki zrywały wszystkie moje krzewy borówek! – powiedziała Antonina, a sąsiadka jedynie wzruszyła ramionami.
– No i co z tego? Przecież to dzieci – odpowiedziała Zina obojętnie.
– Jak dzieci? One zniszczyły cały mój plon! – wykrzyknęła Antonina. – Tonio, dlaczego się martwisz?
Codziennie rano Antonina spacerowała po swojej działce z kubkiem herbaty, oglądała grządki, podlewała kwiaty i cieszyła oczy widokiem drzew owocowych. Jej ogród, dzielony z mężem Piotrem, miał piętnaście arów: połowa zajmowana była przez warzywnik z ziemniakami, marchewką i kapustą, a druga połowa – przez sad z jabłoniami, gruszami i krzewami owocowymi.
Najbardziej dumna była z krzewów borówki. Pięć lat temu posadziła pierwsze sadzonki, teraz wreszcie spodziewała się pierwszego bogatego plonu. Obok rosły krzewy malin, co roku obdarzające ją dużymi, słodkimi owocami, a wzdłuż płotu wspinała się winorośl z ciężkimi kiściami.
– Piotrek, zobacz, jak borówki pękają od owoców! – wołała do męża.
– Pięknie, zgadzam się – odpowiadał.
Latem przyjeżdżały do nich wnuki – Szymek, dwunastoletni, i Lena, dziesięcioletnia. Dzieci pomagały w ogrodzie, zbierały owoce, kąpały się w rzecze. Antonina nie mogła się nimi nacieszyć.
Po sąsiedzku mieszkała Zina, na małej działce sześciu arów, bez warzywnika, tylko kwiaty i mały domek. Latem przyjeżdżało do niej pięcioro wnuków w wieku od czterech do czternastu lat. Rodzice pracowali w mieście, a babcia spędzała lato sama z urwisami.
Dzieci zaprzyjaźniły się i biegały po obu działkach. Antonina była zachwycona ich śmiechem.
– Ciociu Toniu, możemy się u was pobawić? – pytali.
– Oczywiście, moje skarby. Tylko uważajcie na grządki – odpowiadała.
Pewnego ranka Antonina zobaczyła dziwny widok: niektóre krzewy borówki były prawie całkiem puste. Zawieszone owoce były zielone i niedojrzałe.
– Piotrek, chodź tutaj! – zawołała.
– Co się stało?
– Zobacz na borówki. Gdzie owoce?
Mąż podszedł bliżej i obejrzał krzewy.
– To dziwne… Wczoraj jeszcze były pełne.
– Może ptaki je skubały? – zasugerował.
– Ptaki skubią po jednej jagodzie, a tu wszystko jest puste. Wygląda jakby ktoś specjalnie zebrał – powiedziała Antonina.
Poszła sprawdzić pozostałe krzewy. Maliny również były niemal bez owoców. Nawet niedojrzałe jagody zniknęły.
– Piotrek, i maliny ktoś zebrał!
– Nie może być!
Fakt pozostał: krzewy, które wczoraj uginały się pod ciężarem owoców, dziś stały puste.
Wieczorem Antonina postanowiła obserwować. Usiadła na ławce z książką, lecz cały czas spoglądała w stronę sadu. Po godzinie zauważyła, jak przez dziurę w płocie wślizgnęły się wnuki sąsiadki. Wszyscy pięcioro pobiegło do krzewów borówki.
– Patrzcie, jakie niebieskie! – cieszyła się najmłodsza.
– Zbierzmy wszystko – zaproponował najstarszy.
Dzieci zaczęły systematycznie zrywać owoce. Jadły je w drodze, nabijały kieszenie i wkładały do znalezionego worka.
– Co tu robicie? – wyszła Antonina z ukrycia.
Dzieci zamarły przestraszone, starsi próbowali schować worek za plecami.
– Tylko trochę spróbowaliśmy – tłumaczył trzynastoletni Michał.
– Trochę? Zabraliście wszystkie krzewy!
– Ciociu Toniu, możemy jeszcze wziąć? – spytała czteroletnia Kasia. – Tak smaczne są!
– Nie, to nasze owoce, sami je uprawialiśmy – stanowczo odpowiedziała Antonina.
Dzieci poszły smutno w stronę dziury w płocie. Antonina ruszyła do sąsiadki, która siedziała na werandzie.
– Zina, musimy porozmawiać.
– Mów – odrzekła Zina.
– Twoje wnuki zebrały wszystkie moje borówki!
Sąsiadka nawet się nie zdziwiła.
– No i co z tego? Przecież to dzieci.
– Jak to „dzieci”? Zniszczyły cały mój plon! – nie kryła oburzenia Antonina.
– Toniu, po co się tak denerwujesz? To tylko jagody – odpowiedziała Zina.
Antonina była zaskoczona takim podejściem:
– „Tylko jagody”? Przez pięć lat pielęgnowałam te krzewy, podlewałam, nawoziłam każdy sadzonek!
– Wyrośniesz następne. Po co się martwić? – wzruszyła ramionami Zina.
– Możesz chociaż przeprosić? – zapytała Antonina.
– Za co? Dzieci są dziećmi. Co z nimi zrobić? – odpowiedziała Zina.
Rozmowa utknęła w martwym punkcie. Zina najwyraźniej nie uważała zachowania wnuków za coś złego. Następnego dnia Antonina odkryła, że zniknęły także kiście winogron, które miały dojrzewać pod koniec sierpnia.
– Zina! – zawołała przez płot.
– Co teraz?
– Twoje wnuki zerwały winogrona!
– A co w tym złego? Pewnie były kwaśne.
– Oczywiście, że kwaśne! Były jeszcze zielone! Prawie wszystkie kiście zniszczone!
– No, spróbowali i rzucili. Dzieci są ciekawe – odpowiedziała Zina.
Antonina poczuła, jak krew jej wrze w żyłach:
– Zina, twoje dzieci niszczą mój cały ogród!
– Nie przesadzaj! Masz duży i bogaty ogród – stwierdziła Zina.
– A co z tego? Te rośliny pielęgnowałam latami! – oburzała się Antonina.
– No to pielęgnuj dalej – odpowiedziała Zina, wchodząc do domu i trzaskając drzwiami.
Wieczorem Antonina opowiedziała mężowi o rozmowie.
– Wyobraź sobie, nawet nie przeprosiła! – powiedziała. – Mówi, że dzieci są dziećmi.
– No, czego oczekiwałaś? – wzruszył ramionami Piotr. – Lepiej odsunąć się, niż prowadzić wychowawcze rozmowy.
– To kradzież!
– Toniu, nie denerwuj się. Dzieci nie rozumieją – odparł mąż.
– Starszy ma trzynaście lat! Już powinien wiedzieć, że nie wolno brać cudzych rzeczy!
Piotr westchnął. Nie chciał kłócić się z sąsiadką przez owoce. Kilka dni później zniknęła nawet porzeczka.
– Dość, nie mogę już tego znieść! – oznajmiła Antonina stanowczo.
Znowu udała się do sąsiadki. Zina podlewała kwiaty konewką.
– Teraz zjedli nawet porzeczki!
– Jakie porzeczki?
– Moje! Twoje wnuki znów przeskoczyły przez płot!
– Toniu, uspokój się. Dzieci tylko trochę pozrywały – odpowiedziała Zina.
– Nie „trochę”, a dosłownie wszystkie! Mój cały plon przepadł!
– Dlaczego obwiniasz dzieci? Sama jesteś winna!
Antonina nie mogła uwierzyć:
– Jak to „ja”?
– Kto pozwolił im biegać po twojej działce? – powiedziała Zina. – Teraz przyzwyczaili się, że wszystko wolno.
– Myślałam, że to będzie dla nich zabawa i przyjaźń – próbowała tłumaczyć Antonina.
– No to masz rezultat swoich dobrych intencji – skwitowała Zina, odkładając konewkę i wchodząc do domu. – A jeśli nie chcesz, by brali, zrób wyższy płot. Dziury wszędzie, każdy może się przecisnąć.
– Zina, ale trzeba wytłumaczyć dzieciom, że nie wolno brać cudzych rzeczy! – upominała Antonina.
– Trzeba. Ale po co? I tak nie zrozumieją – odrzekła Zina.
Antonina wróciła do domu w poczuciu bezsilności. Usiedła na ławce i zaczęła płakać. Przez tyle lat dbała o ogród, czekała na plon, a teraz wszystko przepadło.
– Toniu, nie płacz. W przyszłym roku będą nowe owoce – pocieszał Piotr.
– Chodzi o coś innego. Sąsiadka nawet nie chce przeprosić! – szlochała Antonina.
– No i co z niej wziąć? Wiesz, jaka jest – wzruszył ramionami mąż.
Zina rzeczywiście miała opinię trudnej sąsiadki. Ale do tej pory Antonina i ona żyły w zgodzie.
– Piotrek, zróbmy wyższy płot – zaproponowała Antonina.
– Można, ale drogo – odpowiedział mąż.
– Co robić? Inaczej zniszczą cały sad – oznajmiła.
Następnego dnia rozpoczęto budowę nowego płotu. Piotr przywiózł deski, siatkę, słupki. Pracował od rana do wieczora. Zina obserwowała z drugiego podwórka, komentując złośliwie:
– No i pazerni! Od dzieci odgradzają się płotem!
Antonina nie odpowiadała, tylko mocniej zaciskała wargi. Wnuki Ziny również kręciły się przy płocie, szukając nowych dziur, ale Piotr dokładnie je zakleił.
– Ciociu Toniu, a po co postawiliście płot? – zapytała mała Kasia.
– Żeby chronić owoce – odpowiedziała Antonina.
– A możemy się teraz bawić u was?
– Nie, już nie – powiedziała.
Płot pomógł, ale stosunki z sąsiadką były już zrujnowane. Zina odwracała się przy spotkaniach, a dzieci przestały przychodzić.
– Chciwa! – krzyczeli przez płot. – Babcia-chciwa!
Antonina starała się ignorować krzyki, ale serce bolało. Kiedyś ogród wypełniał śmiech dzieci, teraz panowała cisza.
Tymczasem Zina opowiadała innym sąsiadom swoją wersję:
– Wyobrażacie sobie, jakie chciwe? Nie pozwalają dzieciom na jagody! Płot wysoki zrobili!
– Ile zjedli? – pytali.
– Tylko garść! A ona mówi, jakby miliony ukradli!
Wersja Ziny brzmiała korzystniej. Kto uwierzy, że dzieci mogą zjeść cały plon krzewów? Powoli w miasteczku powstało przekonanie, że Antonina jest skąpą i złośliwą, a Zina – dobrą babcią samotnie wychowującą pięcioro wnuków.
Pod koniec lata sytuacja tylko się pogorszyła. Dzieci, nie mogąc dostać się do sadu, zaczęły mścić się inaczej. Piłka lądowała za płotem, śmieci były porozrzucane. Pewnego ranka Antonina odkryła w ogrodzie niedopałki i papiery po cukierkach.
– Zina, naucz swoich wnuków rozumu!
– Co zrobili?
– Wyrzucili śmieci po całym ogródku!
– Skąd wiesz, że to oni? Może wiatr je przyniósł – odparła Zina.
Dzieci wciąż psociły. Polewały wodą przez płot, rzucały kamienie w okna. Antonina zdała sobie sprawę, że babcia ich nie powstrzymuje, a nawet podsyca.
– Piotrek, może do policji?
– Toniu, co ty! Przez dziecięce wybryki męczyć ludzi? – odpowiedział Piotr.
– Ale przecież robią chuligaństwo!
– Poczekajmy. Lato się kończy, wyjadą – stwierdził mąż.
I rzeczywiście, pod koniec sierpnia hałaśliwa gromadka wyjechała do miasta. Antonina wieczorem siedziała na ławce w ciszy i myślała o przyszłym lecie. Pewnie Zina przywiezie znów swoje pięcioro wnuków. Co wtedy? Znowu napięte stosunki przez płot, znów kamienie na ogród i obelgi? Dzieci już uważają ją za złą babcię-skąpirę, a ich babcia nie zamierza ich przekonywać.
Ogród już nie był miejscem radości i odpoczynku – stał się twierdzą, w której trzeba było chronić nie tylko owoce, ale i spokój.
– Zina, twoje wnuki zrywały wszystkie moje krzewy borówek! – powtarzała Antonina w myślach. – A sąsiadka nawet się nie zdziwiła.
– Patrz na siebie, komu jesteś potrzebna w swoje 58? – rzucił Piotr, odchodząc. A pół roku później całe miasto mówiło o jej ślubie z milionerem.